{"id":103,"date":"2009-02-18T22:33:49","date_gmt":"2009-02-18T21:33:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/?p=103"},"modified":"2009-02-18T22:33:49","modified_gmt":"2009-02-18T21:33:49","slug":"wysokosc-odszkodowania-lub-swiadczenia-z-tytulu-obowiazkowego-ubezpieczenia-oc-posiadaczy-pojazdow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/?p=103","title":{"rendered":"Wysoko\u015b\u0107 odszkodowania lub \u015bwiadczenia z tytu\u0142u obowi\u0105zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p><strong>Do Biura Rzecznika Ubezpieczonych w okresie 3 kwarta\u0142\u00f3w 2008 r. wp\u0142yn\u0119\u0142y 5732 pisemne skargi zg\u0142aszane w indywidualnych sprawach z zakresu problematyki ubezpiecze\u0144 gospodarczych. Najliczniejsza grupa skarg odnosi\u0142a si\u0119 do problematyki ubezpiecze\u0144 komunikacyjnych, tj. obowi\u0105zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych, ubezpiecze\u0144 autocasco, ubezpiecze\u0144 assistance, ubezpiecze\u0144 NNW kierowcy i pasa\u017cer\u00f3w oraz Zielonej Karty \u2013 3698 skarg, co stanowi\u0142o 64,5% og\u00f3\u0142u spraw. W\u015br\u00f3d nich najwi\u0119cej spraw odnotowano na obowi\u0105zkowe ubezpieczenie odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych \u2013 2544 sprawy, co stanowi\u0142o 44,4% wszystkich skarg. Z analizy spraw wp\u0142ywaj\u0105cych do Rzecznika Ubezpieczonych wynika, \u017ce w 1687 skargach (co stanowi\u0142o 66,3% skarg dotycz\u0105cych ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych) ubezpieczaj\u0105cy wskazywali, \u017ce sp\u00f3r z zak\u0142adem ubezpiecze\u0144 dotyczy\u0142 wysoko\u015bci przyznanego odszkodowania lub \u015bwiadczenia. <\/strong><\/p>\n<p>W przypadku szk\u00f3d likwidowanych z obowi\u0105zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych obowi\u0105zuje zasada pe\u0142nego odszkodowania ustalona w art. 361 \u00a7 2 k.c. Okre\u015bla ona, \u017ce wysoko\u015b\u0107 odszkodowania powinna \u015bci\u015ble odpowiada\u0107 rozmiarowi wyrz\u0105dzonej szkody. Oznacza to, \u017ce odszkodowanie nie mo\u017ce by\u0107 wy\u017csze b\u0105d\u017a ni\u017csze od rzeczywistej szkody wyrz\u0105dzonej osobie poszkodowanej.<\/p>\n<p><strong>I. W\u015br\u00f3d skarg dotycz\u0105cych sporu co do wysoko\u015bci przyznanego przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 odszkodowania z tytu\u0142u obowi\u0105zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych w odniesieniu do szk\u00f3d na mieniu dominowa\u0142y zarzuty dotycz\u0105ce nast\u0119puj\u0105cych kwestii:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. Szkoda ca\u0142kowita<\/strong><\/p>\n<p>Problem likwidacji szkody metod\u0105 tzw. szkody ca\u0142kowitej jest jednym z g\u0142\u00f3wnych zarzut\u00f3w dotycz\u0105cych szk\u00f3d likwidowanych z ubezpieczenia OC komunikacyjnego i tym samym stanowi g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 wyp\u0142aty zani\u017conego odszkodowania osobom poszkodowanym. Zgodnie z art. 363 \u00a7 1 k.c., je\u017celi przywr\u00f3cenie stanu poprzedniego by\u0142o niemo\u017cliwe albo gdyby poci\u0105ga\u0142o za sob\u0105 dla zobowi\u0105zanego nadmierne trudno\u015bci lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza si\u0119 do \u015bwiadczenia w pieni\u0105dzu. S\u0105d Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 12 lutego 1992 r. (sygn. akt I ACr 30\/92), stwierdzi\u0142, \u017ce szkoda cz\u0119\u015bciowa ma miejsce w\u00f3wczas, gdy uszkodzony pojazd nadaje si\u0119 do naprawy, a koszt naprawy nie przekracza warto\u015bci w dniu ustalenia przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 tego odszkodowania. Szkoda ca\u0142kowita za\u015b wyst\u0119puje w\u00f3wczas, gdy pojazd uleg\u0142 zniszczeniu w takim stopniu, \u017ce nie nadaje si\u0119 do naprawy albo gdy koszty naprawy przekroczy\u0142yby warto\u015b\u0107 pojazdu w dniu likwidacji szkody. Powy\u017csze twierdzenie w ocenie Rzecznika znajduje r\u00f3wnie\u017c uzasadnienie w orzeczeniu S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 27 stycznia 1981 r. (sygn. akt IV CR 555\/80) oraz z dnia 20 lutego 2002 r. (sygn. akt V CKN 903\/00). Stanowisko to potwierdzi\u0142 tak\u017ce S\u0105d Najwy\u017cszy w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt III CZP 76\/05 z wniosku Rzecznika Ubezpieczonych, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce koszt naprawy uszkodzonego w wypadku komunikacyjnym pojazdu, nieprzewy\u017cszaj\u0105cy jego warto\u015bci sprzed wypadku, nie jest nadmierny w rozumieniu art. 363 \u00a7 1 k.c.<\/p>\n<p>Z chwil\u0105 wyst\u0105pienia szkody ca\u0142kowitej, pojazd w stanie uszkodzonym nadal pozostaje w\u0142asno\u015bci\u0105 poszkodowanego, a zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 mo\u017ce, lecz nie jest zobowi\u0105zany do jego przej\u0119cia. Rzecznik Ubezpieczonych analizuj\u0105c otrzymane skargi zaobserwowa\u0142, \u017ce w praktyce zdarza si\u0119 czasami, \u017ce na wniosek poszkodowanego lub z inicjatywy zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 dochodzi do przej\u0119cia wraku.<\/p>\n<p>W takim przypadku odszkodowanie powinno by\u0107 r\u00f3wne aktualnej warto\u015bci pojazdu w stanie nieuszkodzonym. Natomiast, je\u017celi zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 nie przejmie uszkodzonego pojazdu, w\u00f3wczas poszkodowany zobowi\u0105zany jest we w\u0142asnym zakresie do zagospodarowania pozosta\u0142o\u015bci np. poprzez poszukanie osoby lub podmiotu zainteresowanego ich kupnem. W\u00f3wczas Rzecznik doradza, aby poszkodowany poszukuj\u0105c nabywcy pozosta\u0142o\u015bci pojazdu wykorzysta\u0142 wszystkie dost\u0119pne \u015brodki i kana\u0142y przep\u0142ywu informacji, takie jak np. internet, prasa lokalna i og\u00f3lnopolska, telewizja regionalna, znajomi, zak\u0142ady prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 w zakresie handlu pojazdami lub cz\u0119\u015bciami zamiennymi oraz gie\u0142dy samochodowe.<\/p>\n<p>Z analizy skarg dotycz\u0105cych szkody ca\u0142kowitej wynika, \u017ce w trakcie likwidacji szkody skar\u017c\u0105cy najcz\u0119\u015bciej wskazywali na:<\/p>\n<ul>\n<li>okre\u015blenie progu op\u0142acalno\u015bci naprawy pojazdu na poziomie 70\u201380% warto\u015bci sprzed szkody;<\/li>\n<li>rozliczenie szkody poprzez zani\u017canie warto\u015bci pojazdu i zawy\u017canie warto\u015bci z\u0142omowanego samochodu;<\/li>\n<li>nierzetelnie, pobie\u017cne ogl\u0119dziny uszkodzonego pojazdu przeprowadzone przez likwidatora (reprezentanta) zak\u0142adu ubezpiecze\u0144;<\/li>\n<li>nieuwzgl\u0119dnianie przez ubezpieczyciela przedstawionej przez poszkodowanego kalkulacji naprawy pojazdu, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce ca\u0142kowity koszt przywr\u00f3cenia go do stanu sprzed wypadku jest znacznie ni\u017cszy ni\u017c warto\u015b\u0107 samochodu przed wypadkiem.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Rzecznik Ubezpieczonych, nie prowadz\u0105c ustale\u0144 faktycznych, nie jest w stanie w pe\u0142nym zakresie oceni\u0107 zaistnia\u0142ego stanu faktycznego, tj. czy dosz\u0142o do zawy\u017cenia koszt\u00f3w naprawy pojazdu w celu kwalifikacji szkody jako szkody ca\u0142kowitej, jak r\u00f3wnie\u017c nie ma mo\u017cliwo\u015bci oceny prawid\u0142owo\u015bci przeprowadzonego post\u0119powania likwidacyjnego w zakresie w\u0142a\u015bciwego ustalenia zakresu powsta\u0142ych uszkodze\u0144. Polemika w tym zakresie wymaga wiedzy specjalistycznej z zakresu techniki samochodowej. Dlatego te\u017c, ko\u0144cz\u0105c interwencj\u0119 w sprawie, Rzecznik wskazywa\u0142 poszkodowanym na mo\u017cliwo\u015b\u0107 zasi\u0119gni\u0119cia opinii u niezale\u017cnego rzeczoznawcy, kt\u00f3ry w oparciu o dokumentacj\u0119 akt szkody przeprowadzi\u0107 mo\u017ce weryfikacj\u0119 zasadno\u015bci twierdze\u0144 zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 co do konieczno\u015bci ustalenia odszkodowania metod\u0105 tzw. szkody ca\u0142kowitej. Dodatkowo Rzecznik informowa\u0142, \u017ce zgodnie z uchwa\u0142\u0105 S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt III CZP 24\/04, odszkodowanie przys\u0142uguj\u0105ce z umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych za szkody powsta\u0142e w zwi\u0105zku z ruchem tych pojazd\u00f3w mo\u017ce \u2013 stosownie do okoliczno\u015bci sprawy \u2013 obejmowa\u0107 tak\u017ce koszty ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego. Nadto Rzecznik wskazywa\u0142, \u017ce opinia taka ma charakter dokumentu prywatnego, co oznacza, \u017ce w przypadku sporu s\u0105dowego, s\u0105d nie jest zwi\u0105zany jej wnioskami i mo\u017ce zasi\u0119gn\u0105\u0107 w toku procesu opinii bieg\u0142ego wpisanego na list\u0119 bieg\u0142ych s\u0105dowych.<\/p>\n<p><strong>2. Cz\u0119\u015bci oryginalne a cz\u0119\u015bci alternatywne (zamienniki)<\/strong><\/p>\n<p>Problem stosowania przy rozliczaniu szk\u00f3d z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych cen cz\u0119\u015bci alternatywnych jest cz\u0119sto przedmiotem skarg kierowanych do Rzecznika w zwi\u0105zku z zani\u017ceniem nale\u017cnego odszkodowania. Ceny cz\u0119\u015bci alternatywnych s\u0105 znacz\u0105co ni\u017csze, co ewidentnie wp\u0142ywa na wysoko\u015b\u0107 wyp\u0142acanych przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 odszkodowa\u0144. Stosowanie w rozliczeniach z poszkodowanymi cen tzw. cz\u0119\u015bci alternatywnych zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 uzasadniaj\u0105 przepisem \u00a7 2 pkt 20 rozporz\u0105dzenia Rady Ministr\u00f3w z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wy\u0142\u0105czenia okre\u015blonych porozumie\u0144 wertykalnych w sektorze pojazd\u00f3w samochodowych spod zakazu porozumie\u0144 ograniczaj\u0105cych konkurencj\u0119 (Dz.U. nr 38, poz. 329 ze zm.) \u2013 zgodnie bowiem z zawart\u0105 w tym przepisie definicj\u0105, za cz\u0119\u015bci oryginalne uznaje si\u0119 tak\u017ce te cz\u0119\u015bci, kt\u00f3rych producent za\u015bwiadczy, \u017ce s\u0105 one tej samej jako\u015bci co komponenty, kt\u00f3re s\u0105 lub by\u0142y stosowane do monta\u017cu danych pojazd\u00f3w samochodowych. Prawo poszkodowanego do przywr\u00f3cenia pojazdu do stanu poprzedniego zawarte jest w art. 363 \u00a7 1 k.c. i jest zdaniem Rzecznika r\u00f3wnoznaczne z obowi\u0105zkiem uwzgl\u0119dnienia w procesie likwidacji szkody element\u00f3w identycznych z tymi, jakie zosta\u0142y uszkodzone, chyba \u017ce poszkodowany wyrazi zgod\u0119 na zastosowanie cz\u0119\u015bci proponowanych przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144. Nierzadko cz\u0119\u015bci alternatywne w spos\u00f3b istotny r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jako\u015bci\u0105 od cz\u0119\u015bci oryginalnych, a ich monta\u017c wymaga dodatkowych czynno\u015bci dostosowawczych, co mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw m.in. na bezpiecze\u0144stwo jazdy, jako\u015b\u0107 i estetyk\u0119 dokonanej naprawy. W opinii Rzecznika decyzja poszkodowanego o naprawie pojazdu cz\u0119\u015bciami oryginalnymi jest jego prawem wynikaj\u0105cym z zasady pe\u0142nego odszkodowania zawartej w art. 361 \u00a7 2 k.c., a tak\u017ce \u2013 stosownie do art. 363 \u00a7 2 k.c. \u2013 prawem do posiadania pojazdu o cz\u0119\u015bciach identycznych z uszkodzonymi, a nie wyborem wykraczaj\u0105cym poza obowi\u0105zek odszkodowawczy.<\/p>\n<p>W skargach dotycz\u0105cych omawianego zagadnienia skar\u017c\u0105cy wskazywali najcz\u0119\u015bciej na:<\/p>\n<ul>\n<li>obowi\u0105zek konsultowania z ubezpieczycielem cen cz\u0119\u015bci zamiennych i us\u0142ug;<\/li>\n<li>ograniczenie prawa do wyboru warsztatu naprawczego;<\/li>\n<li>obowi\u0105zek poszukiwania sprzedawc\u00f3w oferuj\u0105cych najta\u0144sze cz\u0119\u015bci;<\/li>\n<li>uzale\u017cnianie zap\u0142aty pe\u0142nego odszkodowania od faktu dokonania naprawy i przedstawienia dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych przeprowadzenie naprawy;<\/li>\n<li>uprawnienie ubezpieczyciela do przeprowadzania ogl\u0119dzin pojazdu podczas i po naprawie;<\/li>\n<li>konieczno\u015b\u0107 naprawienia pojazdu w serwisie ASO i u\u017cycie cz\u0119\u015bci oryginalnych, co gwarantowa\u0142o w\u0142a\u015bciw\u0105 jako\u015b\u0107 wykonanej naprawy;<\/li>\n<li>przyj\u0119cie do wyceny wysoko\u015bci szkody ceny cz\u0119\u015bci nowych pochodz\u0105cych z sieci dystrybucyjnej niezale\u017cnej od stacji ASO;<\/li>\n<li>fakt dokonania naprawy z u\u017cyciem cz\u0119\u015bci nieoryginalnych, kt\u00f3ry wp\u0142ynie na utrat\u0119 warto\u015bci handlowej pojazdu sprzed wypadku.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W opinii Rzecznika Ubezpieczonych zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 w analizowanych sprawach nie wykaza\u0142, aby u\u017cycie do naprawy pojazdu cz\u0119\u015bci nowych i pochodz\u0105cych od producenta powodowa\u0142o bezpodstawne wzbogacenie si\u0119 poszkodowanego. W przypadku, gdy pojazd nie przechodzi\u0142 wcze\u015bniejszych napraw z u\u017cyciem cz\u0119\u015bci nieoryginalnych, zasad\u0105 powinno by\u0107 u\u017cycie do naprawy takich cz\u0119\u015bci, jakie by\u0142y w poje\u017adzie zamontowane, tj. oryginalnych, bez wzgl\u0119du na wiek pojazdu. Zdaniem Rzecznika powy\u017csze dzia\u0142ania mog\u0105 tak\u017ce uzasadnia\u0107 wzgl\u0119dy bezpiecze\u0144stwa, gdy\u017c poszkodowany ma prawo nie mie\u0107 rozeznania co do jako\u015bci cz\u0119\u015bci alternatywnych, a tym samym kierowa\u0107 si\u0119 przy wyborze warsztatu naprawczego faktem, \u017ce cz\u0119\u015bci u\u017cyte do naprawy b\u0119d\u0105 pochodzi\u0142y od producenta i spe\u0142nia\u0142y okre\u015blone przez niego wymogi.<\/p>\n<p>Zak\u0142ady ubezpiecze\u0144, udzielaj\u0105c odpowiedzi na interwencje Rzecznika w sprawach z analizowanego zakresu, wskazywa\u0142y, \u017ce:<\/p>\n<ul>\n<li>u\u017cycie do naprawy pojazdu cz\u0119\u015bci najdro\u017cszych dost\u0119pnych na rynku wykracza poza obowi\u0105zek odszkodowawczy;<\/li>\n<li>poszkodowany by\u0142 informowany o mo\u017cliwo\u015bci nabycia oraz danych dystrybutora znacznie ta\u0144szych nowych cz\u0119\u015bci;<\/li>\n<li>poszkodowany by\u0142 informowany o warsztatach, kt\u00f3re wykona\u0142yby napraw\u0119 pojazdu w ramach przyznanego odszkodowania;<\/li>\n<li>zastosowanie fabrycznie nowych oryginalnych cz\u0119\u015bci zamiennych w poje\u017adzie eksploatowanym w okresie kilku lat nie jest niezb\u0119dne i ekonomicznie uzasadnione;<\/li>\n<li>poszkodowany nie przedstawi\u0142 rachunk\u00f3w lub faktur potwierdzaj\u0105cych wysoko\u015b\u0107 wydatk\u00f3w poniesionych na napraw\u0119 pojazdu;<\/li>\n<li>zastosowanie cz\u0119\u015bci alternatywnych o tej samej jako\u015bci co cz\u0119\u015bci u\u017cyte do monta\u017cu pojazdu gwarantuje pe\u0142ne przywr\u00f3cenie pojazdu do stanu sprzed szkody;<\/li>\n<li>pojazd nie posiada\u0142 pe\u0142nej gwarancji producenta;<\/li>\n<li>poszkodowany nie udokumentowa\u0142, \u017ce poni\u00f3s\u0142 koszty wy\u017csze od wyp\u0142aconego odszkodowania i nie przedstawi\u0142 swojego kosztorysu do zweryfikowania.\n<p><strong>3. Utrata warto\u015bci handlowej pojazdu<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Kolejny problem pojawiaj\u0105cy si\u0119 w skargach dotyczy\u0142 wyp\u0142aty zani\u017conego odszkodowania w zwi\u0105zku z odmow\u0105 uznania roszczenia z tytu\u0142u utraty warto\u015bci handlowej pojazdu. Nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce zgodnie z art. 361 \u00a7 2 k.c. po stronie zobowi\u0105zanego wyst\u0119puje obowi\u0105zek pe\u0142nej kompensaty szkody, co oznacza, \u017ce kwota odszkodowania zawiera\u0107 powinna zar\u00f3wno koszt naprawy pojazdu jak i kwot\u0119 odzwierciedlaj\u0105c\u0105 utracon\u0105 warto\u015b\u0107 handlow\u0105 pojazdu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 12 pa\u017adziernika 2001 r., sygn. akt III CZP 57\/01, stwierdzaj\u0105cej, \u017ce odszkodowanie za uszkodzenie samochodu mo\u017ce obejmowa\u0107 opr\u00f3cz koszt\u00f3w jego naprawy tak\u017ce zap\u0142at\u0119 sumy pieni\u0119\u017cnej, odpowiadaj\u0105cej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy warto\u015bci\u0105 tego samochodu przed uszkodzeniem i po naprawie.<\/p>\n<p>W kwestii roszczenia z tytu\u0142u ubytku warto\u015bci handlowej pojazdu, Rzecznik Ubezpieczonych wskazuje, \u017ce nawet najbardziej staranna naprawa samochodu nie zapobiegnie zmniejszeniu jego warto\u015bci rynkowej w stosunku do jego stanu sprzed szkody, bowiem ju\u017c sam fakt uczestnictwa samochodu w wypadku wp\u0142ywa na obni\u017cenie tej warto\u015bci. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym, w opinii Rzecznika Ubezpieczonych, roszczenie o utrat\u0119 warto\u015bci handlowej pojazdu mie\u015bci si\u0119 \u2013 co do zasady \u2013 w granicach normalnych nast\u0119pstw szkody, powoduj\u0105cych obowi\u0105zek gwarancyjny ze strony zak\u0142adu ubezpiecze\u0144. O obni\u017ceniu warto\u015bci handlowej, obok samego faktu naprawy, decyduje wiele innych czynnik\u00f3w, takich jak np. wiek pojazdu, zakres i rodzaj uszkodze\u0144 oraz stan samochodu przed wypadkiem. Zdaniem Rzecznika, na ubytek warto\u015bci handlowej pojazdu istotny wp\u0142yw ma tak\u017ce tzw. aspekt psychologiczny. Dla potencjalnego nabywcy z pewno\u015bci\u0105 bowiem b\u0119dzie mie\u0107 znaczenie informacja, \u017ce pojazd by\u0142 wcze\u015bniej uszkodzony, co przy dzisiejszej poda\u017cy na rynku pojazd\u00f3w u\u017cywanych mo\u017ce mie\u0107 decyduj\u0105cy wp\u0142yw na obni\u017cenie ceny takiego samochodu.<\/p>\n<p>Z analizy skarg wynika, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144, odmawiaj\u0105c odszkodowania obejmuj\u0105cego utrat\u0119 warto\u015bci handlowej pojazdu, najcz\u0119\u015bciej jako przyczyn\u0119 podaj\u0105, \u017ce:<\/p>\n<ul>\n<li>przeprowadzona naprawa przywr\u00f3ci\u0142a warto\u015bci u\u017cytkowe i estetyczne pojazdu sprzed wypadku;<\/li>\n<li>okres u\u017cytkowania pojazdu, w kt\u00f3rym ubytek ma by\u0107 szacowany, nie powinien przekracza\u0107 trzech lat;<\/li>\n<li>zakres uszkodze\u0144 by\u0142 niewielki i nie wp\u0142yn\u0105\u0142 na utrat\u0119 warto\u015bci handlowej pojazdu:<\/li>\n<li>koszt naprawy nie przekracza 10% warto\u015bci pojazdu;<\/li>\n<li>nie nast\u0105pi\u0142o uszkodzenie no\u015bnych element\u00f3w nadwozia;<\/li>\n<li>warto\u015b\u0107 rynkowa pojazdu okre\u015blona na dzie\u0144 wyst\u0105pienia szkody w stosunku do warto\u015bci takiego samego pojazdu w stanie nowym nie powinna by\u0107 mniejsza ni\u017c 60%;<\/li>\n<li>poszkodowany nie wykaza\u0142 strat powsta\u0142ych z tytu\u0142u utraty warto\u015bci handlowej pojazdu, tj. nadal jest w\u0142a\u015bcicielem pojazdu powypadkowego, i \u017c\u0105danie wyp\u0142acenia mu jakiejkolwiek kwoty tytu\u0142em naprawienia tzw. \u201eszkody handlowej\u201d jest przedwczesne;<\/li>\n<li>utrata warto\u015bci handlowej zwi\u0105zana jest z nieprawid\u0142owo wykonan\u0105 napraw\u0105, za kt\u00f3r\u0105 konsekwencje ponosi wy\u0142\u0105cznie jej wykonawca;<\/li>\n<li>uszkodzenie pojazdu nie jest pierwszym uszkodzeniem o charakterze kolizyjnym;<\/li>\n<li>brak jest pe\u0142nej gwarancji producenta;<\/li>\n<li>pojazd nie zosta\u0142 przedstawiony do ogl\u0119dzin po wykonanej naprawie.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Niekt\u00f3re zak\u0142ady ubezpiecze\u0144, odmawiaj\u0105c uwzgl\u0119dniania ubytku warto\u015bci pojazdu w wyp\u0142acanych odszkodowaniach, jako podstaw\u0119 powo\u0142uj\u0105 Instrukcj\u0119 Okre\u015blenia Rynkowego Ubytku Warto\u015bci Pojazdu nr 1\/2002 z dnia 17 stycznia 2002 r. zatwierdzon\u0105 uchwa\u0142\u0105 Prezydium Rady Naczelnej Stowarzyszenia Rzeczoznawc\u00f3w Techniki Samochodowej EKSPERTMOT. W opinii Rzecznika Ubezpieczonych wytyczne okre\u015blone w Instrukcji EKSPERTMOT nie stanowi\u0105 prawa powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego, stanowi\u0105 wy\u0142\u0105cznie materia\u0142 pomocowy. To, \u017ce zawiera dane odnosz\u0105ce si\u0119 do pojazd\u00f3w co najwy\u017cej trzyletnich, nie jest jednoznaczne, \u017ce samochody starsze nie trac\u0105 na swej warto\u015bci z tytu\u0142u uszkodze\u0144 wypadkowych. Strat\u0119 t\u0119 nale\u017cy dla tej grupy pojazd\u00f3w ustali\u0107 indywidualnie.<\/p>\n<p><strong>4. Podatek VAT<\/strong><\/p>\n<p>W skargach kierowanych do Rzecznika Ubezpieczonych pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c problem dochodzenia roszcze\u0144, w zakresie podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug, przez osoby nieb\u0119d\u0105ce podatnikami podatku VAT, kt\u00f3rym wyp\u0142acono odszkodowanie w kwocie netto.<\/p>\n<p>Na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych S\u0105d Najwy\u017cszy uchwa\u0142\u0105 siedmiu s\u0119dzi\u00f3w z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 150\/06, potwierdzi\u0142 stanowisko Rzecznika w zakresie podatku VAT stwierdzaj\u0105c, \u017ce odszkodowanie przys\u0142uguj\u0105ce na podstawie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych za szkod\u0119 powsta\u0142\u0105 w zwi\u0105zku z ruchem tego pojazdu ustalone wed\u0142ug cen cz\u0119\u015bci zamiennych i us\u0142ug obejmuje kwot\u0119 podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug VAT w zakresie, w jakim poszkodowany nie mo\u017ce obni\u017cy\u0107 podatku od niego nale\u017cnego o kwot\u0119 podatku naliczonego. Uchwa\u0142a ta, ustanawiaj\u0105c jednoznaczn\u0105 lini\u0119 orzecznictwa, ostatecznie rozstrzygn\u0119\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105ce podatku VAT w kontek\u015bcie ustalania odszkodowania na podstawie kosztorysu. Zdaniem S\u0105du przepis art. 17a ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej nie mo\u017ce uzasadnia\u0107 uwzgl\u0119dniania podatku VAT wy\u0142\u0105cznie w przypadku dokonania naprawy i udokumentowania tego faktu fakturami.<\/p>\n<p>W opinii Rzecznika Ubezpieczonych odszkodowanie brutto, tj. z podatkiem VAT, nale\u017cy si\u0119 poszkodowanemu:<\/p>\n<ul>\n<li>w ka\u017cdym przypadku, gdy nie jest jego podatnikiem;<\/li>\n<li>niezale\u017cnie od tego, czy naprawi\u0142 pojazd;<\/li>\n<li>w przypadku, gdy podatek nie zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony przy likwidacji szkody we wcze\u015bniejszych okresach;<\/li>\n<li>pod warunkiem, \u017ce nie nast\u0105pi\u0142o przedawnienie roszczenia;<\/li>\n<li>w sytuacji, gdy nie wydano ostatecznego prawomocnego wyroku oddalaj\u0105cego roszczenie o wyp\u0142at\u0119 VAT;<\/li>\n<li>je\u017celi nie zawarto ugody w zakresie wysoko\u015bci odszkodowania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci spraw z omawianego zakresu na skutek interwencji Rzecznika Ubezpieczonych, zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 po dokonaniu ponownej analizy dokumentacji szkodowej zmienia\u0142 swoje dotychczasowe stanowisko i uznawa\u0142 zg\u0142oszone roszczenie o dop\u0142at\u0119 r\u00f3wnowarto\u015bci podatku VAT.<\/p>\n<p>Z analizy skarg z tego zakresu wynika, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 najcz\u0119\u015bciej odmawiaj\u0105 dop\u0142aty podatku VAT w sytuacji, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li>twierdz\u0105, \u017ce odszkodowanie zosta\u0142o ju\u017c wyp\u0142acone w kwocie brutto, mimo \u017ce analiza dokument\u00f3w tego nie potwierdza;<\/li>\n<li>poszkodowany przyj\u0105\u0142 (zaakceptowa\u0142) wyliczon\u0105 kwot\u0119 odszkodowania (niezawieraj\u0105c\u0105 podatku VAT), co zdaniem ubezpieczyciela spowodowa\u0142o wyga\u015bni\u0119cie zg\u0142oszonego roszczenia;<\/li>\n<li>poszkodowany nie przedstawi\u0142 dowodu pozwalaj\u0105cego na uznanie braku mo\u017cliwo\u015bci odliczenia podatku VAT;<\/li>\n<li>poszkodowany nie z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenia pozwalaj\u0105cego na uznanie zasadno\u015bci roszczenia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z analizy skarg wynika, \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach stanowisko zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 znajduje prawne uzasadnienie, np. odszkodowanie zosta\u0142o wyp\u0142acone na podstawie zawartej ugody, nast\u0105pi\u0142o przedawnienie roszczenia, poszkodowany domaga\u0142 si\u0119 wyp\u0142aty podatku VAT przy rozliczeniu szkody metod\u0105 szkody ca\u0142kowitej, poszkodowany jest podatnikiem podatku VAT i ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania z odliczenia wskazanego podatku. Rzecznik nie podziela prezentowanego w niekt\u00f3rych sprawach stanowiska ubezpieczycieli, \u017ce przyj\u0119cie przez poszkodowanego wyliczonej przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 kwoty odszkodowania (niezawieraj\u0105cej podatku VAT) spowodowa\u0142o wyga\u015bni\u0119cie zg\u0142oszonego roszczenia. W ocenie Rzecznika zaakceptowanie przez poszkodowanego rozliczenia szkody w formie wyceny sporz\u0105dzonej przez ubezpieczyciela nale\u017cy traktowa\u0107 jedynie jako wyra\u017cenie woli wyboru okre\u015blonej formy rozliczenia szkody (kosztorysowej), nie za\u015b jako form\u0119 akceptacji rozliczenia szkody w warto\u015bci netto.<\/p>\n<p><strong>5. Pojazd zast\u0119pczy<\/strong><\/p>\n<p>W opinii Rzecznika, je\u017celi poszkodowany wyka\u017ce, \u017ce koszty, kt\u00f3re poni\u00f3s\u0142 tytu\u0142em wynajmu pojazdu zast\u0119pczego, by\u0142y konieczne, w\u00f3wczas zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 jest obowi\u0105zany do ich wyr\u00f3wnania. Z analizy skarg wynika, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 bardzo cz\u0119sto odmawiaj\u0105 zwrotu koszt\u00f3w najmu pojazdu zast\u0119pczego osobom fizycznym nieprowadz\u0105cym dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Powy\u017csze dzia\u0142ania s\u0105 w ocenie Rzecznika pozbawione podstaw prawnych. Je\u017celi bowiem prawo najmu pojazdu zast\u0119pczego przys\u0142uguje osobom prowadz\u0105cym dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, to przys\u0142uguje ono na takich samych zasadach r\u00f3wnie\u017c osobom nieprowadz\u0105cym takiej dzia\u0142alno\u015bci. Zdaniem Rzecznika nie w ka\u017cdym przypadku, gdy uszkodzeniu lub zniszczeniu uleg\u0142 pojazd, wynajem pojazdu zast\u0119pczego musi by\u0107 uzasadniony. Poszkodowany powinien r\u00f3wnie\u017c wykaza\u0107, \u017ce w czasie, w kt\u00f3rym oczekuje na naprawienie szkody, rzeczywi\u015bcie u\u017cytkowa\u0142by pojazd, a jego brak wi\u0105za\u0142by si\u0119 z powstawaniem nowych strat lub powodowa\u0142 trudno\u015bci w wype\u0142nianiu codziennych obowi\u0105zk\u00f3w, nie tylko zawodowych. Istot\u0105 roszcze\u0144 poszkodowanego jest to, \u017ce przed wypadkiem korzysta\u0142 z samochodu, a na skutek szkody jest pozbawiony dobra, jakim jest pojazd. Nadto Rzecznik zwraca uwag\u0119, aby pojazd zast\u0119pczy by\u0142 pojazdem tej samej klasy co pojazd u\u017cywany przed szkod\u0105.<\/p>\n<p>W sprawach dotycz\u0105cych uprawnienia poszkodowanego do wynaj\u0119cia pojazdu zast\u0119pczego skar\u017c\u0105cy zwracali szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na:<\/p>\n<ul>\n<li>zastosowanie do ustalenia odszkodowania cen \u015brednich z rynku lokalnego, a nie faktycznie poniesionych;<\/li>\n<li>nieuwzgl\u0119dnianie zasadno\u015bci ca\u0142ego okresu wynaj\u0119cia pojazdu zast\u0119pczego;<\/li>\n<li>przed\u0142u\u017cony czas potrzebny do naprawy pojazdu spowodowany konieczno\u015bci\u0105 sprowadzenia cz\u0119\u015bci;<\/li>\n<li>opiesza\u0142y i z ma\u0142ym zaanga\u017cowaniem proces likwidacji szkody prowadzony przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144;<\/li>\n<li>brak refundacji koszt\u00f3w w sytuacji, gdy poszkodowany nie prowadzi dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej lub kt\u00f3rej charakter nie wymaga\u0142 pos\u0142ugiwania si\u0119 pojazdem;<\/li>\n<li>uzale\u017cnianie wyp\u0142aty odszkodowania od przed\u0142o\u017cenia wykazu \u015brodk\u00f3w trwa\u0142ych firmy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Natomiast, w odpowiedziach na wyst\u0105pienia Rzecznika Ubezpieczonych w sprawach dotycz\u0105cych wynajmu pojazdu zast\u0119pczego, zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 uzasadniaj\u0105c odmow\u0119 wskazywa\u0142y najcz\u0119\u015bciej na:<\/p>\n<ul>\n<li>bierne oczekiwanie ze strony poszkodowanego na zap\u0142at\u0119 odszkodowania powoduj\u0105ce dalsze zwi\u0119kszanie szkody;<\/li>\n<li>brak udokumentowania, \u017ce uszkodzony pojazd wykorzystywany by\u0142 do cel\u00f3w prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej;<\/li>\n<li>wykorzystywanie pojazdu wy\u0142\u0105cznie do zaspokojenia potrzeb osobistych, np. w celu dojazdu do pracy;<\/li>\n<li>brak oryginalnych faktur potwierdzaj\u0105cych op\u0142at\u0119 za wynajem pojazdu zast\u0119pczego;<\/li>\n<li>przedstawienie przez poszkodowanego rachunku za wynajem, kt\u00f3ry dotyczy\u0142 pojazdu osobowego, a nie ci\u0119\u017carowego;<\/li>\n<li>brak wykazania zwi\u0105zku przyczynowo-skutkowego pomi\u0119dzy zdarzeniem ubezpieczeniowym a konieczno\u015bci\u0105 wynajmu pojazdu zast\u0119pczego.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>6. Utracone korzy\u015bci<\/strong><\/p>\n<p>Z nap\u0142ywaj\u0105cych do Rzecznika Ubezpieczonych skarg wynika, \u017ce ustalenie rozmiar\u00f3w szkody w postaci utraconych korzy\u015bci z powodu uszkodzenia pojazdu cz\u0119sto sprawia osobom poszkodowanym trudno\u015bci. Odszkodowanie za utracone korzy\u015bci przys\u0142uguje poszkodowanemu, kt\u00f3ry wskutek niemo\u017cno\u015bci korzystania z samochodu utraci\u0142 przewidywane dochody (np. wynagrodzenie). Powy\u017csza sytuacja ma miejsce przede wszystkim w przypadku os\u00f3b, dla kt\u00f3rych uszkodzony pojazd stanowi\u0142 narz\u0119dzie pracy, np. osoby pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 samochodem jako taks\u00f3wk\u0105, s\u0142u\u017c\u0105cym do przewozu towar\u00f3w, lub prowadz\u0105ce inn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 wykonywan\u0105 przy u\u017cyciu lub z pomoc\u0105 samochodu.<\/p>\n<p>W skargach dotycz\u0105cych ustalenia rozmiar\u00f3w szkody w postaci utraconych korzy\u015bci pojawia\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej zagadnienia dotycz\u0105ce:<\/p>\n<ul>\n<li>sposobu wyliczenia dziennej stawki utraconego dochodu;<\/li>\n<li>zakresu uszkodze\u0144 samochodu, kt\u00f3re by\u0142y niewielkie i nie uniemo\u017cliwia\u0142y dalszej eksploatacji pojazdu do momentu oddania go do warsztatu naprawczego;<\/li>\n<li>braku zwi\u0105zku przyczynowo-skutkowego pomi\u0119dzy uszkodzeniem samochodu a niewywi\u0105zaniem si\u0119 z umowy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Inne przyczyny sporu co do wysoko\u015bci przyznanego przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 odszkodowania dochodzonego z tytu\u0142u szkody maj\u0105tkowej likwidowanej z umowy obowi\u0105zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych dotyczy\u0142y:<\/p>\n<ul>\n<li>braku zwrotu ca\u0142kowitych koszt\u00f3w za holowanie pojazdu;<\/li>\n<li>nieuwzgl\u0119dniania ca\u0142o\u015bci poniesionych wydatk\u00f3w za parkowanie pojazdu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z analizy skarg wynika, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 uzale\u017cniaj\u0105 pokrycie powy\u017cszych koszt\u00f3w od przedstawienia oryginalnych faktur oraz nale\u017cytego wykazania szkody w tym zakresie. Ich zdaniem to poszkodowany powinien udowodni\u0107, \u017ce nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci wyboru np. holownika, a tym samym nie mia\u0142 wp\u0142ywu na wysoko\u015b\u0107 \u017c\u0105danej kwoty za wykonan\u0105 us\u0142ug\u0119. Za\u015b w przypadku pozostawienia pojazdu na parkingu, zdaniem zak\u0142adu ubezpiecze\u0144, nale\u017cy wykaza\u0107 zasadno\u015b\u0107 \u017c\u0105dania pokrycia koszt\u00f3w za okres, w kt\u00f3rym pojazd faktycznie przebywa\u0142 na parkingu.<\/p>\n<p>We wszystkich analizowanych sprawach, gdy sp\u00f3r dotyczy\u0142 stanu faktycznego, a po interwencji Rzecznika Ubezpieczonych stanowisko zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 nie uleg\u0142o zmianie, Rzecznik wskazywa\u0142, \u017ce wyja\u015bnienie sprawy mo\u017cliwe jest jedynie na drodze ewentualnego post\u0119powania s\u0105dowego, w ramach kt\u00f3rego s\u0105d mo\u017ce przeprowadzi\u0107 wszechstronne post\u0119powanie dowodowe, w tym np. powo\u0142a\u0107 rzeczoznawc\u00f3w z zakresu ruchu drogowego celem gruntownego wyja\u015bnienia okoliczno\u015bci i rozmiaru powsta\u0142ej szkody. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 zasi\u0119gni\u0119cia opinii u niezale\u017cnego rzeczoznawcy istnieje r\u00f3wnie\u017c jeszcze przed skierowaniem sprawy na drog\u0119 post\u0119powania s\u0105dowego. Opinia taka, sporz\u0105dzona na zlecenie poszkodowanego, mo\u017ce by\u0107 nast\u0119pnie wykorzystana w sporze s\u0105dowym. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce b\u0119dzie ona mie\u0107 wy\u0142\u0105cznie charakter tzw. dokumentu prywatnego, co oznacza, \u017ce s\u0105d mo\u017ce, ale nie musi bra\u0107 pod uwag\u0119 zawartych w niej wniosk\u00f3w i np. zasi\u0119gn\u0105\u0107 w toku procesu opinii innego bieg\u0142ego, wpisanego na list\u0119 bieg\u0142ych s\u0105dowych.<\/p>\n<p><strong>II. W\u015br\u00f3d skarg dotycz\u0105cych sporu co do wysoko\u015bci przyznanego przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 odszkodowania lub \u015bwiadczenia z tytu\u0142u obowi\u0105zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych w odniesieniu do szk\u00f3d osobowych dominowa\u0142y nast\u0119puj\u0105ce kwestie:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. Zado\u015b\u0107uczynienie<\/strong><\/p>\n<p>W skargach wp\u0142ywaj\u0105cych do Rzecznika Ubezpieczonych najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 problem dotycz\u0105cy zani\u017conego zado\u015b\u0107uczynienia wyp\u0142acanego przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144, kt\u00f3re w odczuciu poszkodowanego nie wyr\u00f3wnuje w pe\u0142ni wyrz\u0105dzonej w nast\u0119pstwie wypadku szkody niemaj\u0105tkowej. Wskaza\u0107 nale\u017cy, \u017ce instytucj\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia precyzuje art. 445 \u00a7 1 k.c. stanowi\u0105cy, \u017ce osobie poszkodowanej, kt\u00f3ra w wyniku wyrz\u0105dzonej jej szkody dozna\u0142a uszkodzenia cia\u0142a lub rozstroju zdrowia, s\u0105d mo\u017ce przyzna\u0107 odpowiedni\u0105 sum\u0119 tytu\u0142em zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego za doznan\u0105 krzywd\u0119.<\/p>\n<p>W opinii Rzecznika przy ustalaniu wysoko\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia nale\u017cy zawsze bra\u0107 pod uwag\u0119 ca\u0142okszta\u0142t okoliczno\u015bci danej sprawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci takie elementy, jak:<\/p>\n<ul>\n<li>stopie\u0144 trwa\u0142ego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego;<\/li>\n<li>nasilenie cierpie\u0144 fizycznych i psychicznych;<\/li>\n<li>d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 choroby;<\/li>\n<li>d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 i uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107 procesu leczenia i rehabilitacji, np. bolesno\u015b\u0107 wykonywanych zabieg\u00f3w, przeprowadzane operacje, pobyt w sanatorium;<\/li>\n<li>rozmiar kalectwa i oszpecenia;<\/li>\n<li>trwa\u0142o\u015b\u0107 nast\u0119pstw zaistnia\u0142ego zdarzenia;<\/li>\n<li>wiek, p\u0142e\u0107, stan cywilny, zaw\u00f3d poszkodowanego;<\/li>\n<li>sytuacja \u017cyciowa poszkodowanego przed i po wypadku;<\/li>\n<li>poczucie bezradno\u015bci \u017cyciowej poszkodowanego;<\/li>\n<li>konsekwencje doznanych uraz\u00f3w w \u017cyciu prywatnym i zawodowym, w tym np. utrata mo\u017cliwo\u015bci wykonywania dotychczasowej pracy, korzystania z okre\u015blonych rozrywek, uprawiania sportu, zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, posiadania dzieci;<\/li>\n<li>aktualna stopa \u017cyciowa spo\u0142ecze\u0144stwa w rejonie, w kt\u00f3rym mieszka poszkodowany;<\/li>\n<li>zachowanie si\u0119 i postawa sprawcy szkody.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z analizy skarg wp\u0142ywaj\u0105cych do Rzecznika wynika, \u017ce poszkodowani w kwestii wysoko\u015bci wyp\u0142aconego zado\u015b\u0107uczynienia najcz\u0119\u015bciej wskazywali na:<\/p>\n<ul>\n<li>zani\u017canie procentowego uszczerbku na zdrowiu;<\/li>\n<li>nieuwzgl\u0119dnianie wszystkich obra\u017ce\u0144 cia\u0142a doznanych przez poszkodowanego oraz ich rozmiaru;<\/li>\n<li>nieuwzgl\u0119dnianie wszystkich czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na wysoko\u015b\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia;<\/li>\n<li>przyznawanie kwoty zado\u015b\u0107uczynienia nieadekwatnej i niewsp\u00f3\u0142miernej do poniesionej krzywdy, kt\u00f3ra nie jest w stanie zrekompensowa\u0107 b\u00f3lu i cierpienia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W odpowiedziach udzielanych na interwencj\u0119 Rzecznika Ubezpieczonych zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 podtrzymuj\u0105c swoje wcze\u015bniejsze stanowisko odno\u015bnie do wysoko\u015bci wyp\u0142aconego zado\u015b\u0107uczynienia twierdzi\u0142y, \u017ce:<\/p>\n<ul>\n<li>nie dosz\u0142o do ujawnienia nowej krzywdy warunkuj\u0105cej zwi\u0119kszenie \u015bwiadczenia;<\/li>\n<li>nie przedstawiono dokument\u00f3w medycznych \u015bwiadcz\u0105cych o tym, \u017ce stan zdrowia poszkodowanego pogorszy\u0142 si\u0119 od dnia ustalenia \u015bwiadczenia;<\/li>\n<li>wysoko\u015b\u0107 trwa\u0142ego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego okre\u015blono na podstawie ustale\u0144 poczynionych przez lekarzy orzecznik\u00f3w;<\/li>\n<li>poszkodowany nie wymaga\u0142 hospitalizacji, nie przechodzi\u0142 zabieg\u00f3w operacyjnych ani innych dzia\u0142a\u0144 inwazyjnych;<\/li>\n<li>poszkodowany nie odni\u00f3s\u0142 obra\u017ce\u0144 cia\u0142a, kt\u00f3re doprowadzi\u0142yby do widocznego kalectwa lub oszpecenia;<\/li>\n<li>przebyty uraz nie pozostawi\u0142 trwa\u0142ych i nieodwracalnych skutk\u00f3w;<\/li>\n<li>leczenie poszkodowanego nie zosta\u0142o jeszcze zako\u0144czone;<\/li>\n<li>przyznane zado\u015b\u0107uczynienie spe\u0142nia swoj\u0105 funkcj\u0119 kompensacyjn\u0105 i jest adekwatne do rozmiaru doznanej przez poszkodowanego krzywdy;<\/li>\n<li>przyznane zado\u015b\u0107uczynienie rekompensuje ujemne nast\u0119pstwa zdarzenia mog\u0105ce mie\u0107 miejsce w przysz\u0142o\u015bci;<\/li>\n<li>wypadek nie uniemo\u017cliwi\u0142 poszkodowanemu realizacji jakichkolwiek funkcji spo\u0142ecznych, zawodowych czy osobistych;<\/li>\n<li>wysoko\u015b\u0107 zg\u0142oszonego roszczenia by\u0142a zbyt wyg\u00f3rowana w \u015bwietle oceny medycznej, a tak\u017ce orzecznictwa s\u0105d\u00f3w powszechnych.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2. Stosowne odszkodowanie<\/strong><\/p>\n<p>W analizowanych skargach osoby po\u015brednio poszkodowane skar\u017cy\u0142y si\u0119 na przyznawanie przez ubezpieczycieli zani\u017conego stosownego odszkodowania nale\u017cnego im w zwi\u0105zku ze \u015bmierci\u0105 osoby bliskiej. Wspomnie\u0107 nale\u017cy, \u017ce z roszczeniem o stosowne odszkodowanie mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 zgodnie z art. 446 \u00a7 3 k.c. najbli\u017csi cz\u0142onkowie rodziny zmar\u0142ego, je\u017celi wyka\u017c\u0105, \u017ce wskutek jego \u015bmierci nast\u0105pi\u0142o znaczne pogorszenie ich sytuacji \u017cyciowej.<\/p>\n<p>W opinii Rzecznika Ubezpieczonych stosowne odszkodowanie powinno przys\u0142ugiwa\u0107 osobie po\u015brednio poszkodowanej w sytuacji, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li>odczuwa brak pomocy w opiece i wychowywaniu dzieci;<\/li>\n<li>odczuwa brak wsparcia i pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, rolnego lub firmy rodzinnej;<\/li>\n<li>cierpi na depresj\u0119, za\u0142amanie psychiczne skutkuj\u0105ce utrat\u0105 mo\u017cliwo\u015bci zarobkowania;<\/li>\n<li>nast\u0105pi\u0142o obni\u017cenie jej sprawno\u015bci \u017cyciowej;<\/li>\n<li>utraci\u0142a mo\u017cliwo\u015bci realnego polepszenia warunk\u00f3w \u017cyciowych;<\/li>\n<li>nast\u0105pi\u0142o zwi\u0119kszenie potrzeb i wzrost ponoszonych sta\u0142ych wydatk\u00f3w;<\/li>\n<li>zmar\u0142y by\u0142 jedynym \u017cywicielem rodziny.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z analizy skarg mo\u017cna zaobserwowa\u0107, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 odmawiaj\u0105 podwy\u017cszenia kwoty przyznanego stosownego odszkodowania, je\u017celi:<\/p>\n<ul>\n<li>nie wyst\u0105pi\u0142y istotne zmiany w stanie zdrowia wywo\u0142ane tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 osoby najbli\u017cszej;<\/li>\n<li>nie nast\u0105pi\u0142o pogorszenie sytuacji materialnej na skutek zmiany w stanie zdrowia najbli\u017cszych zmar\u0142ego b\u0119d\u0105cej nast\u0119pstwem \u015bmierci poszkodowanego;<\/li>\n<li>zmar\u0142y nie mieszka\u0142 z rodzin\u0105;<\/li>\n<li>zmar\u0142y nie mia\u0142 \u015brodk\u00f3w na p\u0142acenie aliment\u00f3w;<\/li>\n<li>brak by\u0142o wi\u0119zi emocjonalnej z dzie\u0107mi, \u015bwiadczenia codziennej pomocy i wype\u0142niania obowi\u0105zk\u00f3w wychowawczych.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>3. Koszty zwi\u0105zane z leczeniem, rehabilitacj\u0105 i zgonem poszkodowanego<\/strong><\/p>\n<p>Znaczna grupa spraw dotyczy\u0142a zani\u017cania przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 koszt\u00f3w poniesionych przez poszkodowanego w zwi\u0105zku z przebytym leczeniem lub rehabilitacj\u0105. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce w razie uszkodzenia cia\u0142a lub wywo\u0142ania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje w my\u015bl art. 444 \u00a7 1 k.c. wszelkie wynik\u0142e z tego powodu koszty. W przypadku szkody osobowej poszkodowanemu przys\u0142uguje wi\u0119c zwrot wszelkich koszt\u00f3w, kt\u00f3re pozostaj\u0105 w zwi\u0105zku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym likwidowanym z polisy OC sprawcy szkody. Zaliczamy do nich koszty:<\/p>\n<ul>\n<li>zwi\u0105zane z leczeniem i rehabilitacj\u0105 poszkodowanego, np. koszty lek\u00f3w, preparat\u00f3w, ma\u015bci, protezowania i sprz\u0119tu rehabilitacyjnego, wizyt w plac\u00f3wkach s\u0142u\u017cby zdrowia i u lekarzy specjalist\u00f3w, koszty zabieg\u00f3w rehabilitacyjnych;<\/li>\n<li>zniszczonej odzie\u017cy i innych rzeczy uszkodzonych w wypadku;<\/li>\n<li>zwi\u0105zane z odpowiednim od\u017cywianiem poszkodowanego w okresie leczenia i rehabilitacji;<\/li>\n<li>dodatkowej opieki nad poszkodowanym;<\/li>\n<li>dojazd\u00f3w poszkodowanego do szpitala, na wizyty lekarskie i zabiegi rehabilitacyjne;<\/li>\n<li>przejazd\u00f3w os\u00f3b bliskich do i ze szpitala;<\/li>\n<li>adaptacji mieszkania stosownie do potrzeb poszkodowanego;<\/li>\n<li>przygotowania do wykonywania innego zawodu;<\/li>\n<li>wizyt, leczenia i rehabilitacji w prywatnych plac\u00f3wkach opieki medycznej \u2013 po wykazaniu, \u017ce istnieje konieczno\u015b\u0107 takich wizyt i metod leczenia;<\/li>\n<li>zwrotu utraconych zarobk\u00f3w, premii, nagr\u00f3d, dodatkowego wynagrodzenia rocznego.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W opinii Rzecznika Ubezpieczonych poniesienie tych koszt\u00f3w powinno by\u0107 przez poszkodowanego odpowiednio udokumentowane poprzez przedstawienie paragon\u00f3w, faktur, rachunk\u00f3w, o\u015bwiadcze\u0144 b\u0105d\u017a um\u00f3w na wykonywane us\u0142ugi. W przeciwnym razie, co znajduje swoje odzwierciedlenie w analizowanych sprawach, ubezpieczyciel z braku odpowiednich dowod\u00f3w b\u0119dzie mia\u0142 podstawy do kwestionowania zasadno\u015bci pokrycia wnoszonych koszt\u00f3w, co mo\u017ce spowodowa\u0107 zagro\u017cenie ich uzyskania nawet na drodze post\u0119powania s\u0105dowego. Zadaniem Rzecznika Ubezpieczonych w sytuacji, gdy z analizy sprawy wynika\u0142o, \u017ce sp\u00f3r dotyczy\u0142 zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych przede wszystkim z kwestiami o charakterze medycznym, definitywne wyja\u015bnienie sprawy mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 wy\u0142\u0105cznie po przeprowadzeniu weryfikacji przez odpowiednich lekarzy specjalist\u00f3w.<\/p>\n<p>Z analizy skarg wynika, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 zani\u017caj\u0105 odszkodowanie za poniesione koszty leczenia w sytuacji, gdy poszkodowany:<\/p>\n<ul>\n<li>nie udokumentowa\u0142 koszt\u00f3w leczenia lub rehabilitacji;<\/li>\n<li>nie przed\u0142o\u017cy\u0142 faktur za zakup lek\u00f3w;<\/li>\n<li>przedstawi\u0142 faktur\u0119 dotycz\u0105c\u0105 okresu sprzed szkody;<\/li>\n<li>zakupi\u0142 leki i sprz\u0119t rehabilitacyjny, kt\u00f3ry nie pozostaje w zwi\u0105zku przyczynowym z leczeniem nast\u0119pstw wypadku;<\/li>\n<li>\u017c\u0105da zwrotu za leczenie w prywatnych gabinetach lekarskich;<\/li>\n<li>odbywa\u0142 wizyty lekarskie dotycz\u0105ce leczenia schorzenia samoistnego niepozostaj\u0105cego w zwi\u0105zku przyczynowym ze zdarzeniem;<\/li>\n<li>rozpocz\u0105\u0142 leczenie dopiero po 2 latach od wypadku;<\/li>\n<li>przebywa\u0142 w sanatorium, chocia\u017c leczenie mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 w miejscu jego zamieszkania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W przypadku zgonu poszkodowanego ubezpieczyciel, po udokumentowaniu za pomoc\u0105 faktur lub rachunk\u00f3w, zobowi\u0105zany jest do pokrycia koszt\u00f3w wystawienia nagrobka, koszt\u00f3w transportu zw\u0142ok, zakupu trumny, miejsca na cmentarzu, zakupu odzie\u017cy \u017ca\u0142obnej, wydatk\u00f3w na wie\u0144ce i kwiaty, wydatk\u00f3w poniesionych na pocz\u0119stunek dla os\u00f3b bior\u0105cych udzia\u0142 w pogrzebie. Z analizy skarg wynika, \u017ce zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 cz\u0119sto zani\u017caj\u0105 wyp\u0142acone z tego tytu\u0142u odszkodowanie. W uzasadnieniu podaj\u0105, \u017ce zobowi\u0105zani s\u0105 tylko do zwrotu wydatk\u00f3w odpowiadaj\u0105cych zwyczajom panuj\u0105cym w danym \u015brodowisku i utrzymanym w rozs\u0105dnych granicach stosownych do okoliczno\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej problem ten dotyczy zwrotu koszt\u00f3w wystawienia nagrobka. Ubezpieczyciele bior\u0105 w takich przypadkach pod uwag\u0119 ceny przeci\u0119tne, szczeg\u00f3lnie w sytuacji, gdy ich zdaniem koszty poniesione przez rodzin\u0119 zmar\u0142ego zosta\u0142y ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowane. Nadto, niekt\u00f3rzy ubezpieczyciele pomniejszaj\u0105 kwot\u0119 udokumentowanych koszt\u00f3w pogrzebu o zasi\u0142ek pogrzebowy wyp\u0142acany z tytu\u0142u ubezpieczenia spo\u0142ecznego przez ZUS.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do Biura Rzecznika Ubezpieczonych w okresie 3 kwarta\u0142\u00f3w 2008 r. wp\u0142yn\u0119\u0142y 5732 pisemne skargi zg\u0142aszane w indywidualnych sprawach z zakresu problematyki ubezpiecze\u0144 gospodarczych. Najliczniejsza grupa skarg odnosi\u0142a si\u0119 do problematyki ubezpiecze\u0144 komunikacyjnych, tj. obowi\u0105zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych, ubezpiecze\u0144 autocasco, ubezpiecze\u0144 assistance, ubezpiecze\u0144 NNW kierowcy i pasa\u017cer\u00f3w oraz Zielonej Karty \u2013 3698 skarg, co stanowi\u0142o 64,5% og\u00f3\u0142u spraw. W\u015br\u00f3d nich najwi\u0119cej spraw odnotowano na obowi\u0105zkowe ubezpieczenie odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych \u2013 2544 sprawy, co stanowi\u0142o 44,4% wszystkich skarg. Z analizy spraw wp\u0142ywaj\u0105cych do Rzecznika Ubezpieczonych wynika, \u017ce w 1687 skargach (co stanowi\u0142o 66,3% skarg dotycz\u0105cych ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych) ubezpieczaj\u0105cy wskazywali, \u017ce sp\u00f3r z zak\u0142adem ubezpiecze\u0144 dotyczy\u0142 wysoko\u015bci przyznanego odszkodowania lub \u015bwiadczenia. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[39,22,12,37,40,34,38,35,36,13],"class_list":["post-103","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-interwencje","tag-koszty-leczenia","tag-oc","tag-odszkodowanie","tag-pojazd-zastepczy","tag-rehabilitacja","tag-szkoda-calkowita","tag-utracone-korzysci","tag-utrata-wartosci","tag-vat","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103\/revisions\/104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}