{"id":117,"date":"2009-02-18T23:57:07","date_gmt":"2009-02-18T22:57:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/?p=117"},"modified":"2009-02-18T23:57:07","modified_gmt":"2009-02-18T22:57:07","slug":"nieprawidlowosci-w-ogolnych-warunkach-ubezpieczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/?p=117","title":{"rendered":"Nieprawid\u0142owo\u015bci w og\u00f3lnych warunkach ubezpieczenia"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dzia\u0142 I \u2013 ubezpieczenia na \u017cycie<\/strong><\/p>\n<p><strong>W \u015blad za raportem Rzecznika Ubezpieczonych w sprawie nieprawid\u0142owo\u015bci we wzorcach umownych stosowanych przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 w zakresie ubezpiecze\u0144 maj\u0105tkowych prezentujemy opracowany przez Rzecznika Ubezpieczonych raport w sprawie nieprawid\u0142owo\u015bci w og\u00f3lnych warunkach ubezpieczenia na \u017cycie.<\/strong><\/p>\n<p>Ze sporz\u0105dzonego przez Rzecznika Ubezpieczonych raportu wynika, \u017ce nieprawid\u0142owo\u015bci w konstruowaniu wzorc\u00f3w umownych w ubezpieczeniach na \u017cycie jest zdecydowanie wi\u0119cej ni\u017c w przypadku o.w.u. maj\u0105tkowych. Szczeg\u00f3lnie niepokoj\u0105ce jest tak\u017ce to, \u017ce w\u015br\u00f3d tych narusze\u0144 odnajdujemy takie, kt\u00f3re mog\u0105 narusza\u0107 ra\u017c\u0105co interesy ubezpieczaj\u0105cych i ubezpieczonych. Cz\u0119sto zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w jednym wzorcu jednocze\u015bnie wyst\u0119puje kilka nieprawid\u0142owych postanowie\u0144.<\/p>\n<p>W \u015bwietle ustale\u0144 wynikaj\u0105cych z dokonanych analiz produkt\u00f3w Rzecznik Ubezpieczonych zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 i jest w trakcie przygotowania kolejnych wyst\u0105pie\u0144 do zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 dzia\u0142u I, wnioskuj\u0105c o modyfikacj\u0119 tre\u015bci wzorc\u00f3w umownych maj\u0105c\u0105 na celu ich dostosowanie do wymog\u00f3w stawianych przez normy prawne. Rzecznik wyra\u017ca nadziej\u0119, \u017ce niniejszy Raport b\u0119dzie wykorzystywany przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 w pracach nad udoskonalaniem oferowanych produkt\u00f3w oraz przygotowaniem nowych wzorc\u00f3w umownych.<\/p>\n<p><strong>I. Og\u00f3lne informacje dotycz\u0105ce wzorc\u00f3w umownych w ubezpieczeniach<\/strong><\/p>\n<p>Og\u00f3lne warunki ubezpieczenia (o.w.u.) stanowi\u0105 tzw. wzorzec umowny, kt\u00f3ry jest tworzony na potrzeby funkcjonowania danego rodzaju ubezpieczenia. Stanowi\u0105 one integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 umowy ubezpieczenia, kszta\u0142tuj\u0105c jej tre\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Og\u00f3lne warunki ubezpieczenia jako wzorce umowne podlegaj\u0105 podobnie jak inne wzorce um\u00f3w kodeksowej regulacji wzorc\u00f3w umownych oraz dodatkowo regulacjom kodeksu cywilnego w zakresie umowy ubezpieczenia oraz ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej.<\/p>\n<p>W obrocie ubezpieczeniowym wzorce umowne musz\u0105 by\u0107 tworzone w spos\u00f3b jasny i zrozumia\u0142y. Postanowienia sformu\u0142owane niejednoznacznie nale\u017cy interpretowa\u0107 na korzy\u015b\u0107 ubezpieczaj\u0105cego, ubezpieczonego, uposa\u017conego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia.<\/p>\n<p>W przypadku og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia na \u017cycie minimaln\u0105 tre\u015b\u0107 o.w.u. okre\u015blono jednak znacznie szerzej ni\u017c w przypadku ubezpiecze\u0144 maj\u0105tkowych w przepisach ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczenio-wej. Opr\u00f3cz regulacji zawartej w art. 12a tej ustawy, wsp\u00f3lnej dla ubezpiecze\u0144 \u017cyciowych i maj\u0105tkowych, zgodnie z wymogami dyrektyw unijnych w art. 13 ust. 1 i 4 ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej okre\u015blono dodatkowy zakres obowi\u0105zkowej tre\u015bci umowy ubezpieczenia na \u017cycie oraz w szczeg\u00f3\u0142owy spos\u00f3b \u2013 tre\u015b\u0107 umowy ubezpieczenia na \u017cycie z ubezpieczeniowym funduszem kapita\u0142owym.<\/p>\n<p><strong>Og\u00f3lne warunki ubezpieczenia musz\u0105 okre\u015bla\u0107 w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/strong><\/p>\n<p>1) rodzaj ubezpieczenia i jego przedmiot;<\/p>\n<p>2) warunki zmiany sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej, je\u017celi og\u00f3lne warunki ubezpieczenia tak\u0105 zmian\u0119 przewiduj\u0105;<\/p>\n<p>3) prawa i obowi\u0105zki ka\u017cdej ze stron umowy ubezpieczenia;<\/p>\n<p>4) zakres odpowiedzialno\u015bci zak\u0142adu ubezpiecze\u0144;<\/p>\n<p>5) przy ubezpieczeniach maj\u0105tkowych \u2013 spos\u00f3b ustalania rozmiaru szkody;<\/p>\n<p>6) spos\u00f3b okre\u015blania sumy odszkodowania lub innego \u015bwiadczenia, je\u017celi og\u00f3lne warunki ubezpieczenia przewiduj\u0105 odst\u0119pstwa od zasad og\u00f3lnych;<\/p>\n<p>7) spos\u00f3b ustalania i op\u0142acania sk\u0142adki ubezpieczeniowej;<\/p>\n<p>8) metod\u0119 i spos\u00f3b indeksacji sk\u0142adek, je\u017celi og\u00f3lne warunki ubezpieczenia indeksacj\u0119 przewiduj\u0105;<\/p>\n<p>9) tryb i warunki dokonania zmiany umowy ubezpieczenia zawartej na czas nieokre\u015blony;<\/p>\n<p>10) przes\u0142anki i terminy wypowiedzenia umowy przez ka\u017cd\u0105 ze stron, a tak\u017ce tryb i warunki wypowiedzenia, je\u017celi og\u00f3lne warunki ubezpieczenia przewiduj\u0105 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>Ponadto stosownie do wymog\u00f3w art. 13 ust. 1 ustawy w odniesieniu do ubezpiecze\u0144 na \u017cycie, zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 jest obowi\u0105zany do zawarcia w umowie ubezpieczenia:<\/strong><\/p>\n<p>1) definicji poszczeg\u00f3lnych \u015bwiadcze\u0144;<\/p>\n<p>2) wysoko\u015bci sk\u0142adek odpowiadaj\u0105cych poszczeg\u00f3lnym \u015bwiadczeniom podstawowym i dodatkowym;<\/p>\n<p>3) zasad ustalania \u015bwiadcze\u0144 nale\u017cnych z tytu\u0142u umowy, w szczeg\u00f3lno\u015bci sposobu kalkulacji i przyznawania premii, rabat\u00f3w i udzia\u0142u w zyskach ubezpieczonego, okre\u015blenia stopy technicznej, wskazania warto\u015bci wykupu oraz wysoko\u015bci sumy ubezpieczenia w przypadku zmiany umowy ubezpieczenia na bezsk\u0142adkow\u0105, o ile s\u0105 one gwarantowane, okre\u015blenia koszt\u00f3w oraz innych obci\u0105\u017ce\u0144 pobieranych przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 przy wyp\u0142acie \u015bwiadcze\u0144;<\/p>\n<p>4) opisu tych czynnik\u00f3w w metodach kalkulacji rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zmian\u0119 wysoko\u015bci \u015bwiadczenia zak\u0142adu ubezpiecze\u0144;<\/p>\n<p>5) wskazania przepis\u00f3w reguluj\u0105cych opodatkowanie \u015bwiadcze\u0144 zak\u0142adu ubezpiecze\u0144.<\/p>\n<p><strong>Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy w zakresie ubezpiecze\u0144 na \u017cycie, je\u017celi s\u0105 zwi\u0105zane z ubezpieczeniowym funduszem kapita\u0142owym, zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 jest obowi\u0105zany do okre\u015blenia lub zawarcia w umowie ubezpieczenia:<\/strong><\/p>\n<p>1) wykazu oferowanych ubezpieczeniowych funduszy kapita\u0142owych;<\/p>\n<p>2) zasad ustalania warto\u015bci \u015bwiadcze\u0144 oraz warto\u015bci wykupu ubezpieczenia, w tym r\u00f3wnie\u017c zasad umarzania jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego i termin\u00f3w ich zamiany na \u015brodki pieni\u0119\u017cne i wyp\u0142aty \u015bwiadczenia;<\/p>\n<p>3) regulaminu lokowania \u015brodk\u00f3w ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego obejmuj\u0105cego w szczeg\u00f3lno\u015bci charakterystyk\u0119 aktyw\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad tego funduszu, kryteria doboru aktyw\u00f3w oraz zasady ich dywersyfikacji i inne ograniczenia inwestycyjne;<\/p>\n<p>4) zasad i termin\u00f3w wyceny jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego;<\/p>\n<p>5) zasad ustalania wysoko\u015bci koszt\u00f3w oraz wszelkich innych obci\u0105\u017ce\u0144 potr\u0105canych ze sk\u0142adek ubezpieczeniowych lub z ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego;<\/p>\n<p>6) zasad alokacji sk\u0142adek ubezpieczeniowych w jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego, w szczeg\u00f3lno\u015bci w zakresie okre\u015blonym w pkt 4 i 5, oraz terminu zamiany sk\u0142adek na jednostki tego funduszu.<\/p>\n<p>Z analiz og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia przeprowadzonych przez Rzecznika Ubezpieczonych wynika, \u017ce og\u00f3lne warunki ubezpieczenia zawieraj\u0105 postanowienia, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 uznane za niezgodne z przepisami obowi\u0105zuj\u0105cego prawa. Do charakterystycznych kwestii budz\u0105cych w\u0105tpliwo\u015bci zaliczy\u0107 nale\u017cy:<\/p>\n<ul>\n<li>sprzeczno\u015b\u0107 postanowie\u0144 wzorca z przepisami kodeksu cywilnego i innych ustaw,<\/li>\n<li>wyst\u0119powanie niedozwolonych postanowie\u0144 umownych, czyli postanowie\u0144 naruszaj\u0105cych prawa i interesy konsument\u00f3w us\u0142ug ubezpieczeniowych,<\/li>\n<li>nieprecyzyjno\u015b\u0107 postanowie\u0144 wzorc\u00f3w, brak przejrzysto\u015bci tekstu oraz wadliwo\u015b\u0107 konstrukcji o.w.u. od strony formalnej.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z punktu widzenia ochrony interes\u00f3w konsument\u00f3w us\u0142ug ubezpieczeniowych wa\u017cne jest, aby wskazywane w niniejszym raporcie nieprawid\u0142owo\u015bci zosta\u0142y przeanalizowane i mo\u017cliwie szybko zmienione.<\/p>\n<p>Rzecznik Ubezpieczonych na podstawie kompetencji ustawowych okre\u015blonych w art. 26 ust. 4 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz.U. Nr 124, poz. 1153 ze zm.) w przypadku stwierdzenia, \u017ce postanowienia og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia s\u0105 niekorzystne, naruszaj\u0105 interesy ubezpieczaj\u0105cych, ubezpieczonych, uposa\u017conych lub uprawnionych z um\u00f3w ubezpieczenia, ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania do zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 z wnioskiem o weryfikacj\u0119 postanowie\u0144 budz\u0105cych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n<p>Dzia\u0142ania te od strony formalnej u\u0142atwia art. 27 wskazanej ustawy, zgodnie z kt\u00f3rym zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 przekazuj\u0105 Rzecznikowi Ubezpieczonych teksty og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpiecze\u0144, wzory um\u00f3w i wniosk\u00f3w o ubezpieczenie oraz innych dokument\u00f3w i formularzy stosowanych przy zawieraniu tych um\u00f3w.<\/p>\n<p>Rzecznik zadania te realizuje poprzez sprawdzanie tre\u015bci wzorc\u00f3w umownych w zakresie wyst\u0119powania nieprawid\u0142owo\u015bci oraz wnioskowanie do podmiot\u00f3w rynkowych o dokonanie stosownych zmian.<\/p>\n<p><strong>II. Cel i zasady sporz\u0105dzenia raportu<\/strong><\/p>\n<p>W raporcie Rzecznik Ubezpieczonych prezentuje przyk\u0142ady nieprawid\u0142owo\u015bci dostrze\u017conych w wyniku analiz o.w.u. na \u017cycie. Celem raportu jest zasygnalizowanie rynkowi oraz sk\u0142onienie do dalszej analizy prawnej stosowanych wzorc\u00f3w umownych.<\/p>\n<p>Ilekro\u0107 w tek\u015bcie opracowania jest mowa o kodeksie cywilnym, ustawie o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej, rozumie\u0107 nale\u017cy przez to:<\/p>\n<ul>\n<li>ustaw\u0119 z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z p\u00f3\u017an. zm.),<\/li>\n<li>ustaw\u0119 z dnia 22 maja 2003 r. o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 124, poz. 1151 z p\u00f3\u017an. zm.).<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>III. Prezentacja dostrze\u017conych narusze\u0144 przepis\u00f3w prawa, przyk\u0142ad\u00f3w postanowie\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 uznane za niedozwolone postanowienia umowne, oraz innych postanowie\u0144 w ocenie Rzecznika niekorzystnych dla konsumenta<br \/>\n<\/strong><br \/>\nDostrze\u017cone w wyniku analiz dokonywanych przez Biuro Rzecznika Ubezpieczonych nieprawid\u0142owo\u015bci w formu\u0142owaniu postanowie\u0144 og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia polega\u0142y w szczeg\u00f3lno\u015bci na:<\/p>\n<ul>\n<li> zastrzeganiu mo\u017cliwo\u015bci potr\u0105cenia raty sk\u0142adki z kwoty \u015bwiadczenia w sytuacji, gdy ubezpieczaj\u0105cy i ubezpieczony s\u0105 r\u00f3\u017cnymi osobami;<\/li>\n<li>nak\u0142adaniu dodatkowych obowi\u0105zk\u00f3w na ubezpieczonego, na kt\u00f3rego rachunek inny podmiot zawar\u0142 umow\u0119 ubezpieczenia na \u017cycie;<\/li>\n<li>przyznaniu ubezpieczycielowi uprawnienia do odst\u0105pienia od umowy w sytuacji podania przez ubezpieczaj\u0105cego nieprawdziwych informacji oraz niezgodnych z ustaw\u0105 ogranicze\u0144 odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela;<\/li>\n<li>wprowadzeniu mo\u017cliwo\u015bci potr\u0105cenia sk\u0142adki ubezpieczeniowej w sytuacji, gdy nie zachodzi\u0142a przes\u0142anka jej wymagalno\u015bci;<\/li>\n<li>okre\u015bleniu sposobu rozliczania sk\u0142adki za niewykorzystany okres ubezpieczenia niezgodnie z ustaw\u0105;<\/li>\n<li>wprowadzeniu notyfikacji ryzyka w czasie trwania umowy;<\/li>\n<li>zniekszta\u0142caj\u0105cych prawo odst\u0105pieniach od umowy ubezpieczenia okre\u015blonych w art. 814 \u00a7 4 k.c.;<\/li>\n<li>odwo\u0142ywaniu si\u0119 do postanowie\u0144 umownych, z kt\u00f3rymi konsument nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 zapozna\u0107;<\/li>\n<li>dopuszczaniu zawarcia umowy ubezpieczenia w formie umowy ramowej;<\/li>\n<li>uzale\u017cnianiu zawarcia umowy od wcze\u015bniejszej zap\u0142aty sk\u0142adki;<\/li>\n<li>wprowadzeniu zapisu, kt\u00f3ry zwalnia ubezpieczyciela z odpowiedzialno\u015bci w przypadku, gdy wniosek o zawarcie umowy ubezpieczenia zosta\u0142 wype\u0142niony nieprawid\u0142owo;<\/li>\n<li>niew\u0142a\u015bciwym okre\u015bleniu terminu spe\u0142nienia \u015bwiadczenia;<\/li>\n<li>skracaniu terminu przedawnienia roszcze\u0144;<\/li>\n<li>zastrze\u017ceniu prawa zmiany warunk\u00f3w umowy ubezpieczenia na \u017cycie z wa\u017cnych przyczyn;<\/li>\n<li>zastrze\u017ceniu prawa wypowiedzenia umowy przez ubezpieczyciela w sytuacjach wskazanych w o.w.u., lecz niewymienionych w przepisach ustawy;<\/li>\n<li>wprowadzaniu obowi\u0105zku zachowania formy pisemnej pod rygorem niewa\u017cno\u015bci, w sytuacji gdy przepisy nie zastrzegaj\u0105 takiej formy;<\/li>\n<li>niezgodnym z ustaw\u0105 okre\u015bleniu udzia\u0142u uposa\u017conego w kwocie \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego;<\/li>\n<li>nadmiernych wymogach formalnych dotycz\u0105cych wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia;<\/li>\n<li>nieprecyzyjnym formu\u0142owaniu warunk\u00f3w umowy, w tym definicji;<\/li>\n<li>stosowaniu postanowie\u0144 pozostaj\u0105cych w sprzeczno\u015bci z og\u00f3lnymi zasadami prawa cywilnego oraz niedozwolonych postanowie\u0144 umownych.\n<p><strong>1. Nieprawid\u0142owo\u015bci dostrze\u017cone w analizach dokonanych przed nowelizacj\u0105 przepis\u00f3w Kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia<\/p>\n<p>a) Naruszenia przepis\u00f3w kodeksu cywilnego w o.w.u. stosowanych przed 10 sierpnia 2007 r. <\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u2013 art. 498 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nNiezgodne z przywo\u0142anym przepisem by\u0142o postanowienie o.w.u. zastrzegaj\u0105ce dla zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 w przypadku op\u0142acania sk\u0142adki w ratach prawa do potr\u0105cenia z kwoty \u015bwiadczenia raty sk\u0142adki, kt\u00f3ra nie by\u0142a wymagalna.<\/p>\n<p>Potr\u0105cenie raty sk\u0142adki jest tak\u017ce niedopuszczalne w przypadku, gdy ubezpieczony i ubezpieczaj\u0105cy s\u0105 dwiema r\u00f3\u017cnymi osobami, poniewa\u017c wierzytelno\u015b\u0107 mo\u017ce zosta\u0107 potr\u0105cona tylko w\u00f3wczas, gdy obie strony s\u0105 jednocze\u015bnie d\u0142u\u017cnikami i wierzycielami wzgl\u0119dem siebie.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 808 \u00a7 2 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u. nak\u0142adaj\u0105ce obowi\u0105zki nie tylko na ubezpieczaj\u0105cego, ale r\u00f3wnie\u017c na ubezpieczonego, na rzecz kt\u00f3rego zosta\u0142a zawarta umowa ubezpieczenia, pozostawa\u0142y w sprzeczno\u015bci z przepisem, stanowi\u0105cym, \u017ce obowi\u0105zki wynikaj\u0105ce z umowy ubezpieczenia obci\u0105\u017caj\u0105 wy\u0142\u0105cznie ubezpieczaj\u0105cego.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 812 \u00a7 2 pkt 6 k.c.<\/strong><br \/>\nPrzed nowelizacj\u0105 kodeksu cywilnego ten w\u0142a\u015bnie przepis zawiera\u0142 enumeratywne wyliczenie element\u00f3w niezb\u0119dnych, kt\u00f3re powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 w o.w.u. (obecnie regulacja ta znajduje si\u0119 w art. 12a ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej).<\/p>\n<p>W analizowanych o.w.u. Rzecznik spotyka\u0142 si\u0119 z brakiem okre\u015blenia sposobu ustalania i op\u0142acania sk\u0142adki ubezpieczeniowej. Brak uregulowania kwestii zwrotu sk\u0142adki za niewykorzystany okres ubezpieczenia by\u0142 r\u00f3wnie\u017c sprzeczny z tym przepisem, gdy\u017c nie czyni\u0142 zado\u015b\u0107 wymaganiom ustawy.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 812 \u00a7 4 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u. przewiduj\u0105ce prawo odst\u0105pienia od umowy w terminie 30 dni dla os\u00f3b fizycznych oraz w terminie 7 dni dla os\u00f3b prawnych. Tymczasem przepis k.c. przewiduje co do zasady mo\u017cliwo\u015b\u0107 odst\u0105pienia od umowy przez ubezpieczaj\u0105cego w terminie 30 dni, natomiast w przypadku, gdy ubezpieczaj\u0105cy jest przedsi\u0119biorc\u0105, termin ten skraca do 7 dni. Regulacja kodeksowa nie u\u017cywa jednak poj\u0119cia osoba prawna. Zatem, w przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia przez przedsi\u0119biorc\u0119 \u2013 mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci oraz rozbie\u017cno\u015bci interpretacyjne co do terminu odst\u0105pienia od umowy przez przedsi\u0119biorc\u0119.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 813 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym w razie niezap\u0142acenia nale\u017cnej sk\u0142adki, odpowiedzialno\u015b\u0107 zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 ulega zawieszeniu do momentu op\u0142acenia wszystkich zaleg\u0142ych sk\u0142adek, a wi\u0119c tak\u017ce sk\u0142adek, kt\u00f3re przypada\u0142y za okres zawieszenia odpowiedzialno\u015bci zak\u0142adu ubezpiecze\u0144. W ocenie Rzecznika Ubezpieczonych takie rozwi\u0105zanie jest sprzeczne z norm\u0105 stanowi\u0105c\u0105, \u017ce sk\u0142adka ubezpieczeniowa jest obliczana za czas trwania odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 815 \u00a7 2 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u. zobowi\u0105zuj\u0105ce ubezpieczaj\u0105cego do informowania zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 o zmianie wszelkich danych dotycz\u0105cych ubezpieczaj\u0105cego, ubezpieczonego oraz uposa\u017conych. W ocenie Rzecznika Ubezpieczonych na\u0142o\u017cenie takiego obowi\u0105zku informacyjnego jest niedopuszczalne w \u015bwietle powy\u017cszego przepisu kodeksu cywilnego.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 815 \u00a7 3 k.c.<\/strong><br \/>\nZapisy o.w.u. przyznaj\u0105ce zak\u0142adom ubezpiecze\u0144 prawo do odst\u0105pienia od umowy ubezpieczenia w przypadku, gdy ubezpieczaj\u0105cy, ubezpieczony poda\u0142 informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce ww. przepis kodeksu cywilnego w brzmieniu sprzed ostatniej jego nowelizacji nie przewidywa\u0142 uprawnienia do odst\u0105pienia przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 od umowy ubezpieczenia, lecz zwolnienie zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 od odpowiedzialno\u015bci, w przypadku gdy ubezpieczaj\u0105cy poda\u0142 niezgodne z prawd\u0105 okoliczno\u015bci, o kt\u00f3re zak\u0142ad zapytywa\u0142 w formularzu oferty albo w innych pismach przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Ponadto, dodatkow\u0105 przes\u0142ank\u0105 by\u0142 fakt, \u017ce okoliczno\u015bci te mia\u0142y mie\u0107 wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie prawdopodobie\u0144stwa wypadku obj\u0119tego umow\u0105 ubezpieczenia.<\/p>\n<p><strong>b) Klauzule niedozwolone w o.w.u. stosowanych przed 10 sierpnia 2007 r. <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3853 k.c.<\/strong><br \/>\nWyst\u0119powa\u0142y przypadki, w kt\u00f3rych w og\u00f3lnych warunkach ubezpieczenia na \u017cycie brakowa\u0142o informacji na temat tre\u015bci czy te\u017c sposobu zapoznania si\u0119 ze wzmiankowanymi w o.w.u. taryfami sk\u0142adek oraz minimaln\u0105 wysoko\u015bci\u0105 sk\u0142adki ubezpieczeniowej. Zawieranie umowy ubezpieczenia na podstawie postanowie\u0144, z kt\u00f3rymi konsument nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 zapozna\u0107 przed jej zawarciem, mog\u0142o by\u0107 uznane za sprzeczne z ww. przepisem.<\/p>\n<p><strong>2. Nieprawid\u0142owo\u015bci dostrze\u017cone w analizach dokonanych po nowelizacji przepis\u00f3w Kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia<\/p>\n<p>a) Naruszenia przepis\u00f3w Kodeksu cywilnego po nowelizacji przepis\u00f3w dotycz\u0105cych umowy ubezpieczenia<\/p>\n<p>\u2013 art. 3531 k.c.<\/strong><br \/>\nW umowie ubezpieczenia na \u017cycie dotycz\u0105cej \u017cycia konkretnej osoby niedopuszczalne jest ubezpieczenie anonimowego ryzyka. Zmiana ubezpieczonego w ramach tej samej umowy ubezpieczenia, w kt\u00f3rej ryzyko nie ma charakteru anonimowego, oznacza\u0142oby w konsekwencji zmian\u0119 interesu ubezpieczeniowego, czyli odpadni\u0119cia dotychczasowego interesu i powstanie nowego. Powinno to prowadzi\u0107 do rozwi\u0105zania dotychczasowej umowy i zawarcia nowej. Tylko w ubezpieczeniach maj\u0105tkowych ubezpieczaj\u0105cy mo\u017ce wskazywa\u0107 kolejno ubezpieczonych, o ile b\u0119d\u0105 oni podmiotami interesu maj\u0105tkowego, kt\u00f3ry stanowi przedmiot ubezpieczenia.<\/p>\n<p>W analizowanych o.w.u. pojawia\u0142y si\u0119 postanowienia daj\u0105ce ubezpieczaj\u0105cemu mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany ubezpieczonego w ka\u017cdym czasie. Zmiana mia\u0142aby polega\u0107 b\u0105d\u017a to na zamianie osoby dotychczasowego ubezpieczonego, b\u0105d\u017a to na wst\u0105pieniu w miejsce ubezpieczonego osoby b\u0119d\u0105cej dotychczas wy\u0142\u0105cznie ubezpieczaj\u0105cym, w wyniku czego b\u0119dzie on wyst\u0119powa\u0107 jednocze\u015bnie w roli ubezpieczaj\u0105cego i ubezpieczonego.<\/p>\n<p>Rozwi\u0105zanie takie wydaje si\u0119 nie do pogodzenia z konstrukcj\u0105 umowy ubezpieczenia na \u017cycie znanej polskiemu ustawodawcy. W umowie jednostkowego ubezpieczenia na \u017cycie zmiana ubezpieczonego dopuszczalna jest jedynie poprzez rozwi\u0105zanie dotychczasowej i zawarcie nowej umowy ubezpieczenia. Zmiana taka godzi w istot\u0119 umowy ubezpieczenia na \u017cycie i mo\u017ce zosta\u0107 zakwestionowana na gruncie zasady swobody um\u00f3w.<\/p>\n<p><strong> \u2013 art. 805 k.c.<\/strong><br \/>\nNiezgodno\u015bci dotycz\u0105ce kwestii definicji umowy ubezpieczenia w przypadku um\u00f3w zawieranych na cudzy rachunek przejawiaj\u0105 si\u0119 w postanowieniach o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rymi umowa ubezpieczenia mo\u017ce mie\u0107 charakter umowy ramowej. Przepisy kodeksu cywilnego zawieraj\u0105 definicj\u0119 legaln\u0105 umowy ubezpieczenia. Ponadto w o.w.u. wyst\u0119powa\u0142y nie\u015bcis\u0142o\u015bci dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142aty sk\u0142adek dodatkowych przez ubezpieczonego. Nie posiada on takiego uprawnienia, bowiem z tre\u015bci umowy ubezpieczenia wynika, \u017ce w przypadku umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek, ubezpieczony jest podmiotem stosunku prawnego, a nie stron\u0105 umowy.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 805 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nZaj\u015bcie wypadku ubezpieczeniowego jest korelatorem obowi\u0105zku wyp\u0142aty \u015bwiadczenia przewidzianego w razie jego zaj\u015bcia pod warunkiem zap\u0142acenia sk\u0142adki ubezpieczeniowej (art. 805 \u00a7 1 k.c.). Nie do pogodzenia z definicj\u0105 umowy ubezpieczenia jest takie kszta\u0142towanie umowy ubezpieczenia, kt\u00f3re wyklucza wyp\u0142at\u0119 \u015bwiadczenia pomimo pobrania sk\u0142adki ubezpieczeniowej. Niestety przyk\u0142ady takich postanowie\u0144 mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w o.w.u., jak np. zapis, zgodnie z kt\u00f3rym ubezpieczyciel redukuje wysoko\u015b\u0107 sumy ubezpieczenia na wypadek \u015bmierci (albo wyp\u0142aca tylko warto\u015b\u0107 polisy), je\u017celi zdarzenie ubezpieczeniowe, tj. \u015bmier\u0107 ubezpieczonego, nast\u0105pi w ci\u0105gu 180 dni od dnia wyst\u0105pienia powa\u017cnego zachorowania.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 805 \u00a7 2 pkt 2 k.c.<\/strong><br \/>\nW o.w.u. stosowanych w ubezpieczeniach na \u017cycie za nieuprawnione mo\u017cna uzna\u0107 stosowanie poj\u0119cia \u201eodszkodowania\u201d w kontek\u015bcie ubezpiecze\u0144 osobowych. W tego rodzaju ubezpieczeniach wyp\u0142acane jest \u015bwiadczenie.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 805 \u00a7 1 w zw. z art. 813 \u00a7 2 oraz 814 \u00a7 1 k.c.<br \/>\n<\/strong>Dla powstania odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela konieczne jest zap\u0142acenie sk\u0142adki nale\u017cnej z tytu\u0142u umowy ubezpieczenia obejmuj\u0105cej ryzyko okre\u015blone w jej tre\u015bci (art. 805 \u00a7 1 w zw. z art. 813 \u00a7 2 oraz 814 \u00a7 1 k.c.). Uzale\u017cnienie powstania odpowiedzialno\u015bci nie tylko od zap\u0142acenia sk\u0142adki z umowy dodatkowej, ale tak\u017ce od uiszczenia sk\u0142adki z innej umowy ubezpieczenia, pozostaje w sprzeczno\u015bci z przytoczonymi artyku\u0142ami kodeksu cywilnego.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 805 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u. pozwalaj\u0105ce ubezpieczycielowi na dokonywanie redukcji wysoko\u015bci skumulowanego \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego, je\u017celi \u0142\u0105czna kwota \u015bwiadcze\u0144 wynikaj\u0105cych z zaj\u015bcia poszczeg\u00f3lnych zdarze\u0144 losowych przekracza 200% sumy ubezpieczenia. Natomiast w przypadku, gdy ubezpieczony uprawniony jest do \u015bwiadczenia z tytu\u0142u trwa\u0142ego inwalidztwa cz\u0119\u015bciowego i ca\u0142kowitego, ubezpieczyciel wyp\u0142aca wi\u0119ksz\u0105 z kwot. Zar\u00f3wno w przypadku redukcji skumulowanego \u015bwiadczenia, jak i w przypadku wyp\u0142aty \u015bwiadczenia wi\u0119kszego, umowa ubezpieczenia dodatkowego ulega rozwi\u0105zaniu z mocy umowy.<\/p>\n<p>W praktyce mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce ten sam nieszcz\u0119\u015bliwy wypadek lub nast\u0119puj\u0105ce po sobie nieszcz\u0119\u015bliwe wypadki doprowadz\u0105 do powstania kombinacji cz\u0119\u015bciowego i ca\u0142kowitego trwa\u0142ego inwalidztwa, a warto\u015b\u0107 \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego przekroczy 200% sumy ubezpieczenia.<\/p>\n<p>Skoro zasad\u0105 jest to, \u017ce sk\u0142adka stanowi \u015bwiadczenie pieni\u0119\u017cne odpowiadaj\u0105ce ponoszeniu okre\u015blonego rodzaju ryzyka ubezpieczeniowego (wypadku ubezpieczeniowego) w okre\u015blonym zakresie, to jego wyst\u0105pienie skutkuje obowi\u0105zkiem wyp\u0142acenia \u015bwiadczenia.<\/p>\n<p>Instytucja redukcji \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego nie znajduje uzasadnienia zar\u00f3wno w definicji umowy ubezpieczenia, jak i w tre\u015bci umowy ubezpieczenia. Postanowienia takie wydaj\u0105 si\u0119 niezgodne z art. 805 \u00a7 1 k. c., mog\u0142yby te\u017c stanowi\u0107 przyk\u0142ad niedozwolonego postanowienia umownego (art. 3851 \u00a7 1 k.c.).<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 805 \u00a7 1 w zw. z art. 808 \u00a7 2 k.c.<\/strong><br \/>\nZgodne z brzmieniem art. 805 \u00a7 1 oraz art. 808 \u00a7 2 k. c. obowi\u0105zki wynikaj\u0105ce z umowy ubezpieczenia zawartej na cudzy rachunek, w tym obowi\u0105zek zap\u0142acenia sk\u0142adki ubezpieczeniowej, obci\u0105\u017caj\u0105 ubezpieczaj\u0105cego. Konstrukcja umowy ubezpieczenia, w kt\u00f3rej kto inny jest ubezpieczaj\u0105cym, a kto inny ubezpieczonym, nie uprawnia do na\u0142o\u017cenia na ubezpieczonego obowi\u0105zku zap\u0142acenia sk\u0142adki, np. w postaci zapisu, zgodnie z kt\u00f3rym sk\u0142adka jest op\u0142acana przez ubezpieczonego i przekazywana przez ubezpieczaj\u0105cego.<\/p>\n<p>Rozwi\u0105zanie takie jest nie tylko sprzeczne z brzmieniem wskazanych powy\u017cej artyku\u0142\u00f3w, ale tak\u017ce narusza istot\u0119 zobowi\u0105zania (art. 353 \u00a7 1 k.c.) zakazuj\u0105c\u0105 stronom umowy nak\u0142adania obowi\u0105zk\u00f3w na osoby trzecie bez ich zgody: alterius contractu nemo obligatur \u2013 umowa nie zobowi\u0105zuje osoby trzeciej (por. M. Krajewski, Umowa ubezpieczenia. Komentarz, Warszawa 2004, s. 84).<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 808 \u00a7 3 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie w o.w.u. dotycz\u0105ce wyp\u0142aty \u015bwiadczenia w umowie na cudzy rachunek w przypadku, zgodnie z kt\u00f3rym uprawnionym do wyp\u0142aty \u015bwiadczenia mo\u017ce by\u0107 ubezpieczaj\u0105cy, jest niezgodne ze wskazanym przepisem. Ubezpieczenie na cudzy rachunek jest szczeg\u00f3lnym typem ubezpieczenia na rzecz osoby trzeciej, kt\u00f3re charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce na rzecz osoby trzeciej wyp\u0142acane jest nie tylko \u015bwiadczenie pieni\u0119\u017cne zak\u0142adu ubezpiecze\u0144, ale tak\u017ce na jej rzecz \u015bwiadczona jest ochrona ubezpieczeniowa. Dopuszczalne jest wi\u0119c zawarcie umowy ubezpieczenia, w kt\u00f3rej przedmiotem ochrony ubezpieczeniowej jest \u017cycie lub sytuacja \u017cyciowa innej osoby. W sytuacji takiej ubezpieczaj\u0105cy zawiera umow\u0119 ubezpieczenia we w\u0142asnym imieniu, lecz na cudzy rachunek \u2013 ubezpieczonego. Uprawnionym do \u015bwiadczenia w tym przypadku jest ubezpieczony. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce zawarcie umowy ubezpieczenia na \u017cycie, w kt\u00f3rej uprawnionym do \u015bwiadczenia jest ubezpieczaj\u0105cy lub osoba przez niego wskazana, jest niedopuszczalne (por. tak\u017ce uwagi w zakresie postanowie\u0144 niezgodnych z art. 831 \u00a7 1 k.c.).<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 808 \u00a7 3 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u. definiuj\u0105ce warto\u015b\u0107 wykupu jako kwot\u0119, kt\u00f3r\u0105 ubezpieczyciel wyp\u0142aca ubezpieczaj\u0105cemu albo jego prawnym spadkobiercom, oraz postanowienie przyznaj\u0105ce prawo do warto\u015bci wykupu ubezpieczaj\u0105cemu w przypadku, gdy ubezpieczenie ma charakter ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczenie na cudzy rachunek jest szczeg\u00f3lnym typem ubezpieczenia na rzecz osoby trzeciej, charakteryzuj\u0105cym si\u0119 tym, \u017ce na rzecz osoby trzeciej wyp\u0142acane jest nie tylko pieni\u0119\u017cne \u015bwiadczenie zak\u0142adu ubezpiecze\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c na jej rzecz \u015bwiadczona jest ochrona ubezpieczeniowa.<\/p>\n<p>Zgodnie z art. 808 \u00a7 3 k.c., ubezpieczony uprawniony jest do \u017c\u0105dania nale\u017cnego \u015bwiadczenia bezpo\u015brednio od ubezpieczyciela, chyba \u017ce strony postanowi\u0105 inaczej. Jednak w sytuacji, gdy strony wy\u0142\u0105cz\u0105 prawo ubezpieczonego do dochodzenia \u015bwiadczenia od ubezpieczyciela, prawo do \u015bwiadczenia dochodzone b\u0119dzie przez ubezpieczaj\u0105cego na rzecz ubezpieczonego, jako podmiotu uprawnionego do oznaczonej w umowie kwoty pieni\u0119\u017cnej.<\/p>\n<p>Wskazane postanowienie wydaje si\u0119 niezgodne z brzmieniem art. 808 \u00a7 3 k.c.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 809 \u00a7 2 k.c.<\/strong><br \/>\nZapisy w o.w.u. okre\u015blaj\u0105ce, \u017ce umow\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za zawart\u0105 z dniem pocz\u0105tku okresu ubezpieczenia. Jest to sprzeczne z przytoczonym przepisem k.c., w my\u015bl kt\u00f3rego umowa jest zawarta z chwil\u0105 dor\u0119czenia ubezpieczaj\u0105cemu dokumentu ubezpieczenia.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 811 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nZastrze\u017cenie w o.w.u., zobowi\u0105zuj\u0105ce wprawdzie ubezpieczyciela do przedstawienia ubezpieczaj\u0105cemu na pi\u015bmie r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy postanowieniami o.w.u. a umow\u0105, jednak niewskazuj\u0105ce terminu, w kt\u00f3rym ubezpieczaj\u0105cy mo\u017ce wyrazi\u0107 sprzeciw dotycz\u0105cy kontroferty, naruszaj\u0105 postanowienia dotycz\u0105ce obowi\u0105zku ubezpieczyciela, kt\u00f3ry musi ubezpieczaj\u0105cemu zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na powy\u017csze zmiany w formie pisemnej, wyznaczaj\u0105c mu przy tym co najmniej siedmiodniowy termin do zg\u0142oszenia sprzeciwu.<\/p>\n<p>Obowi\u0105zuj\u0105ce regu\u0142y w odniesieniu do sytuacji, gdy w odpowiedzi na z\u0142o\u017con\u0105 ofert\u0119 ubezpieczyciel dor\u0119cza ubezpieczaj\u0105cemu dokument ubezpieczenia zawieraj\u0105cy postanowienia odbiegaj\u0105ce na niekorzy\u015b\u0107 od z\u0142o\u017conej oferty, powoduj\u0105, \u017ce staj\u0105 si\u0119 sprzeczne z postanowieniami o.w.u.<\/p>\n<p>Ponadto niezgodne z przytoczonym przepisem kodeksu cywilnego s\u0105 postanowienia o.w.u., kt\u00f3re wskazuj\u0105, \u017ce w przypadku stwierdzenia podwy\u017cszonego ryzyka wynikaj\u0105cego ze zwi\u0119kszonego prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia zdarze\u0144 ubezpieczeniowych ubezpieczyciel ma prawo odm\u00f3wi\u0107 zawarcia umowy ubezpieczenia bez podania przyczyn, odroczy\u0107 podj\u0119cie decyzji o zawarciu umowy ubezpieczenia, zaproponowa\u0107 odroczenie terminu rozpocz\u0119cia ochrony ubezpieczeniowej, podwy\u017cszy\u0107 sk\u0142adk\u0119 ubezpieczeniow\u0105, zmieni\u0107 sum\u0119 ubezpieczenia lub zaproponowa\u0107 inn\u0105 ofert\u0119 ubezpieczenia. Naruszenie wynika z faktu, \u017ce ubezpieczyciel nie wyznaczy\u0142 ubezpieczaj\u0105cemu co najmniej siedmiodniowego terminu, przewidzianego w ww. przepisie k.c. O.w.u. niejednokrotnie stanowi\u0105, \u017ce w razie, gdy w odpowiedzi na z\u0142o\u017con\u0105 ofert\u0119 ubezpieczyciel dor\u0119czy ubezpieczaj\u0105cemu polis\u0119 ubezpieczeniow\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 postanowienia, kt\u00f3re odbiegaj\u0105 na niekorzy\u015b\u0107 ubezpieczaj\u0105cego od tre\u015bci z\u0142o\u017conej przez niego oferty, ochrona ubezpieczeniowa \u2013 do czasu zawarcia umowy ubezpieczenia \u2013 udzielana jest na warunkach zaproponowanych przez ubezpieczyciela.<\/p>\n<p>Postanowienie takie narusza przepis art. 811 k.c., bowiem do czasu zawarcia umowy ubezpieczenia ochrona ubezpieczeniowa, kt\u00f3ra de facto jest \u015bwiadczeniem, nie mo\u017ce by\u0107 udzielana.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 811 oraz art. 812 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u. pozwalaj\u0105ce ubezpieczycielowi na zawarcie umowy ubezpieczenia na warunkach szczeg\u00f3lnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci w przypadku ponadstandardowego ryzyka ubezpieczeniowego. W powy\u017cszych okoliczno\u015bciach ubezpieczyciel informuje o tym ubezpieczaj\u0105cego na pi\u015bmie.<\/p>\n<p>Przepisy po\u015bwi\u0119cone umowie ubezpieczenia przewiduj\u0105 dwie sytuacje, w kt\u00f3rych ubezpieczyciel obowi\u0105zany jest poinformowa\u0107 ubezpieczaj\u0105cego o odmiennych warunkach ubezpieczenia ni\u017c pierwotnie wnioskowane. Pierwsza dotyczy tzw. kontroferty (art. 811 \u00a7 1 k.c.), druga, gdy tre\u015b\u0107 umowy ubezpieczenia odbiega od tre\u015bci og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia (812 \u00a7 8 k.c.). Zar\u00f3wno w pierwszym, jak i w drugim przypadku brzmienie postanowie\u0144 og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia znacz\u0105co odbiega od tre\u015bci przepis\u00f3w prawa. Ze wzgl\u0119du na okoliczno\u015b\u0107, \u017ce przepisy te maj\u0105 na celu ochron\u0119 interes\u00f3w klient\u00f3w ubezpieczyciela, postanowienia wzorca umowy powinny zosta\u0107 odpowiednio uzupe\u0142nione.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 812 \u00a7 4 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u. nak\u0142adaj\u0105ce obowi\u0105zek zachowania formy pisemnej ad solemnitatem dla odst\u0105pienia od umowy s\u0105 niezgodnie z ww. przepisem, kt\u00f3ry nie wskazuje \u017cadnej szczeg\u00f3lnej formy dla o\u015bwiadczenia o odst\u0105pieniu od umowy.<\/p>\n<p>Ponadto nieprawid\u0142owe s\u0105 postanowienia o.w.u. przewiduj\u0105ce trzydziestodniowy termin odst\u0105pienia od umowy, od momentu zawarcia umowy wy\u0142\u0105cznie dla os\u00f3b fizycznych. W przepisie kodeksu cywilnego termin taki jest przewidziany dla ubezpieczaj\u0105cych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 przedsi\u0119biorcami.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 813 \u00a7 1 k.c.<br \/>\n<\/strong>Zgodnie z brzmieniem tego przepisu sk\u0142adka powinna stanowi\u0107 ekwiwalent czasu ponoszenia przez ubezpieczyciela ochrony ubezpieczeniowej, st\u0105d te\u017c skr\u00f3cenie ochrony powinno prowadzi\u0107 do zwrotu adekwatnej jej cz\u0119\u015bci. Zapisy o.w.u. wprowadzaj\u0105ce zasady rozliczenia sk\u0142adki wed\u0142ug innych kryteri\u00f3w prowadz\u0105 do naruszenia bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105cego przepisu k.c.<\/p>\n<p>Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 postanowienie o.w.u. wy\u0142\u0105czaj\u0105ce zwrot sk\u0142adki za czas nieudzielania ochrony ubezpieczeniowej, je\u017celi jest ona konsekwencj\u0105 zaj\u015bcia wypadku ubezpieczeniowego. Regulacja og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia ogranicza zatem prawo do zwrotu sk\u0142adki przyznane w przywo\u0142anym przepisie.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 813 \u00a7 2 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie w o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym pierwsza sk\u0142adka p\u0142atna jest w dniu podpisania wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia lub nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c w okresie 3 dni od tej daty, mo\u017cna uzna\u0107 za niegodne z przywo\u0142anym przepisem maj\u0105c jednocze\u015bnie na uwadze fakt, \u017ce nie okre\u015blono, czy moment podpisania wniosku o zawarcie umowy jest to\u017csamy z momentem zawarcia umowy, zapis taki budzi w\u0105tpliwo\u015bci co do zgodno\u015bci z norm\u0105 k.c., kt\u00f3ra stanowi, \u017ce sk\u0142adka powinna by\u0107 zap\u0142acona jednocze\u015bnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a je\u017celi umowa dosz\u0142a do skutku \u2013 przed dor\u0119czeniem dokumentu ubezpieczenia \u2013 w ci\u0105gu czternastu dni od jego dor\u0119czenia.<\/p>\n<p>Zapisy, kt\u00f3re zobowi\u0105zuj\u0105 ubezpieczaj\u0105cego do zap\u0142aty sk\u0142adki podstawowej przed zawarciem umowy, s\u0105 niezgodne z ww. przepisem.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 815 \u00a7 1 k.c.<br \/>\n<\/strong>Postanowienie o.w.u. stwierdzaj\u0105ce, \u017ce podstaw\u0105 zawarcia umowy ubezpieczenia jest prawid\u0142owo wype\u0142niony wniosek ubezpieczeniowy. Pomijaj\u0105c kwesti\u0119, co mie\u015bci si\u0119 w zakresie prawid\u0142owo\u015bci wype\u0142nienia wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia, nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ustawodawca dopuszcza skuteczne zawarcie umowy pomimo braku odpowiedzi na poszczeg\u00f3lne pytania zawarte we wniosku o ubezpieczenie. Wynika z tego, \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zawarcia umowy zgodnie z prawem w oparciu o niekompletny wniosek ubezpieczeniowy.<\/p>\n<p>Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce system kwestionariuszy medycznych przerzuca na ubezpieczyciela obowi\u0105zek dotycz\u0105cy zdiagnozowania stanu zdrowia ubezpieczonego. Jedynym sposobem na uwolnienie si\u0119 od tego obowi\u0105zku przez ubezpieczyciela mo\u017ce by\u0107 zawarcie umowy bez oceny zdrowia ubezpieczenia. Nie jest dopuszczalne takie sformu\u0142owanie tre\u015bci umowy, kt\u00f3re zwalnia\u0142oby ubezpieczyciela od przeprowadzenia procesu oceny ryzyka i wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci za wypadki ubezpieczeniowe, kt\u00f3rych przyczyny tkwi\u0142y przed rozpocz\u0119ciem ochrony ubezpieczeniowej. A wi\u0119c celem deklaracji ryzyka jest zdiagnozowanie stanu zdrowia ubezpieczonego m.in. na podstawie kwestionariusza medycznego, a co za tym idzie \u2013 okre\u015blenia poziomu ryzyka ubezpieczeniowego. W takim kontek\u015bcie zastosowanie takiego wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci stanowi obej\u015bcie prawa. Zgodnie z przepisami znajduj\u0105cymi si\u0119 w cz\u0119\u015bci og\u00f3lnej kodeksu cywilnego, co do zasady czynno\u015b\u0107 prawna maj\u0105ca na celu obej\u015bcie ustawy jest niewa\u017cna, chyba \u017ce w\u0142a\u015bciwy przepis przewiduje inny skutek, w szczeg\u00f3lno\u015bci ten, \u017ce na miejsce niewa\u017cnych postanowie\u0144 czynno\u015bci prawnej wchodz\u0105 odpowiednie przepisy ustawy. Regulacja ta nara\u017ca tak\u0105 umow\u0119 ubezpieczenia na zarzut kszta\u0142towania jej tre\u015bci wbrew istocie (naturze) stosunku prawnego.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 815 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym naruszenie obowi\u0105zku notyfikacji zwalnia ubezpieczyciela z odpowiedzialno\u015bci zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa. Takie przeniesienie brzmienia art. 815 \u00a7 1 k.c. wprowadza w b\u0142\u0105d co do rzeczywistych przes\u0142anek uwolnienia si\u0119 ubezpieczyciela od obowi\u0105zku wyp\u0142aty \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego.<\/p>\n<p>Postanowienie takie jest sprzeczne z brzmieniem art. 815 \u00a7 1 k.c. i na mocy art. 807 \u00a7 1 k.c. powinno by\u0107 uznane za niewa\u017cne.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 815 \u00a7 2 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u. zobowi\u0105zuj\u0105ce ubezpieczaj\u0105cego do informowania zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 o zmianie wszelkich danych dotycz\u0105cych ubezpieczaj\u0105cego, ubezpieczonego oraz uposa\u017conych. W przypadku um\u00f3w ubezpieczenia na \u017cycie nie jest dopuszczalne zastrze\u017cenie w tre\u015bci umowy obowi\u0105zku notyfikacji zmiany okoliczno\u015bci podanych do wiadomo\u015bci ubezpieczyciela w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 817 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nZgodnie z tym przepisem ubezpieczyciel obowi\u0105zany jest do spe\u0142nienia \u015bwiadczenia w terminie 30 dni, licz\u0105c od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku, sprzeczne wi\u0119c s\u0105 zapisy w o.w.u., kt\u00f3re stanowi\u0105, \u017ce wyp\u0142ata \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego nast\u0105pi nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c w ci\u0105gu 30 dni, licz\u0105c od dnia otrzymania przez ubezpieczyciela wymaganych dokument\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 817 \u00a7 2 k.c.<br \/>\n<\/strong>Postanowienie o.w.u. okre\u015blaj\u0105ce termin wyp\u0142aty \u015bwiadczenia w razie gdyby wyja\u015bnienie<br \/>\nw terminie 30 dni od daty zg\u0142oszenia okoliczno\u015bci koniecznych do ustalenia odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela albo wysoko\u015bci \u015bwiadczenia okaza\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe jako termin czternastodniowy od wyja\u015bnienia tych okoliczno\u015bci. Stanowi to sprzeczno\u015b\u0107 z przepisem, kt\u00f3ry daje termin czternastodniowy, lecz liczony od dnia, w kt\u00f3rym przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci wyja\u015bnienie tych okoliczno\u015bci by\u0142o mo\u017cliwe.<\/p>\n<p>Sprzeczne z regulacj\u0105 kodeksow\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c postanowienie o.w.u. stanowi\u0105ce niepe\u0142n\u0105 transpozycj\u0119 art. 817 k.c., w szczeg\u00f3lno\u015bci pomijaj\u0105ce drugie zdanie \u00a7 2, kt\u00f3re nakazuje wyp\u0142at\u0119 cz\u0119\u015bci bezspornej \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego w terminie okre\u015blonym w \u00a7 1, tj. w ci\u0105gu 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 819 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym nieprzes\u0142anie w terminie okre\u015blonym przez ubezpieczyciela dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych dalsze trwanie inwalidztwa skutkowa\u0107 b\u0119dzie odmow\u0105 wyp\u0142aty \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego w postaci przej\u0119cia op\u0142acania sk\u0142adek lub zaprzestania dalszego jej op\u0142acania.<\/p>\n<p>Nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, \u017ce tak jak nieprzedstawienie dokument\u00f3w niezb\u0119dnych do oceny zasadno\u015bci roszczenia ubezpieczeniowego skutkowa\u0107 mo\u017ce odmow\u0105 wyp\u0142aty \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego, tak zw\u0142oka w ich przedstawieniu nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do definitywnej utraty prawa do \u015bwiadczenia. Tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo \u015bwiadczenie z umowy ubezpieczenia nie ulegnie przedawnieniu, tak d\u0142ugo prawo do jego domagania si\u0119 (roszczenie) pozostaje skutecznie egzekwowalne.<\/p>\n<p>Postanowienie takie wydaje si\u0119 niezgodne z art. 819 \u00a7 1 k.c.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 829 \u00a7 2 k.c.<br \/>\n<\/strong>Postanowienia o.w.u. przewiduj\u0105, \u017ce warunkiem zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek jest z\u0142o\u017cenie przez ubezpieczonego o\u015bwiadczenia woli, zawieraj\u0105cego zgod\u0119 na zawarcie tej umowy. Zgodnie z og\u00f3lnymi regu\u0142ami dotycz\u0105cymi czynno\u015bci prawnych, je\u017celi do dokonania czynno\u015bci prawnych potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta mo\u017ce j\u0105 wyrazi\u0107 przed z\u0142o\u017ceniem o\u015bwiadcze\u0144 przez osoby dokonuj\u0105ce czynno\u015bci albo po ich z\u0142o\u017ceniu. Jednak\u017ce ta og\u00f3lna zasada na gruncie ubezpiecze\u0144 na \u017cycie zosta\u0142a wy\u0142\u0105czona przepisem, kt\u00f3ry w razie zawierania tej umowy na cudzy rachunek wyra\u017anie wymaga uprzedniej zgody ubezpieczonego.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 830 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u wskazuj\u0105ce, \u017ce w ka\u017cdym czasie trwania umowy ubezpieczaj\u0105cy mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 pisemne o\u015bwiadczenie o rozwi\u0105zaniu umowy, natomiast nie okre\u015blono terminu tego wypowiedzenia.<\/p>\n<p>Zapis taki narusza przepis kodeksu cywilnego, kt\u00f3ry stanowi, \u017ce przy ubezpieczeniu osobowym, ubezpieczaj\u0105cy mo\u017ce wypowiedzie\u0107 umow\u0119 w ka\u017cdym czasie z zachowaniem terminu okre\u015blonego w umowie lub o.w.u., w przypadku jego braku \u2013 ze skutkiem natychmiastowym.<\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, naruszenie tego przepisu wynika z faktu, \u017ce w przypadku wypowiedzenia przez ubezpieczaj\u0105cego umowy ubezpieczenia ulega ona rozwi\u0105zaniu z ostatnim dniem miesi\u0105ca polisy, nast\u0119puj\u0105cego po miesi\u0105cu polisy, w kt\u00f3rym Towarzystwo otrzyma\u0142o wypowiedzenie. Wynika z tego, \u017ce umowa nie jest wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym, w konsekwencji obci\u0105\u017ca ubezpieczaj\u0105cego sk\u0142adk\u0105 za dodatkowy miesi\u0105c.<\/p>\n<p><strong> \u2013 art. 830 \u00a7 4 w zw. z art. 830 \u00a7 3 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do zmiany tabeli limit\u00f3w i op\u0142at, dodaj\u0105c, \u017ce zmiana ta mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 wy\u0142\u0105czenie z wa\u017cnych przyczyn. W dalszych postanowieniach wskazuje si\u0119, \u017ce jedn\u0105 z wa\u017cnych przyczyn jest zmiana warunk\u00f3w ochrony ubezpieczeniowej w wyniku wydania orzeczenia m.in. przez s\u0105d powszechny b\u0105d\u017a te\u017c zmiana wska\u017anik\u00f3w ekonomicznych: wzrost rentowno\u015bci jednego z typ\u00f3w obligacji Skarbu Pa\u0144stwa, wzrost stopy referencyjnej, spadek indeksu gie\u0142dy warszawskiej.<\/p>\n<p>Zgodnie z art. 830 \u00a7 4 w zw. z art. 830 \u00a7 3 k.c., zmiana og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia na \u017cycie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 wy\u0142\u0105cznie w przypadkach wskazanych w ustawie. Ustawa nie okre\u015bla, \u017ce ww. okoliczno\u015bci stanowi\u0105 podstaw\u0119 do zmiany wzorca umowy.<\/p>\n<p>Postanowienia takie jak przytoczone wy\u017cej wydaj\u0105 si\u0119 sprzeczne z art. 830 \u00a7 4 w zw. z art. 830 \u00a7 3 k.c.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 830 \u00a7 4 w zw. z \u00a7 3 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u. dopuszczaj\u0105ce zmian\u0119 wzorca umowy (og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia) w czasie trwania umowy ubezpieczenia i prawo wypowiedzenia umowy przez ubezpieczyciela w sytuacjach wskazanych w o.w.u., lecz niewymienionych w przepisach ustawy.<br \/>\nZa sprzeczny z ww. przepisami mo\u017cna by uzna\u0107 zapis, w my\u015bl kt\u00f3rego ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia dodatkowego w przypadku zmiany lub wprowadzenia nowych przepis\u00f3w prawa, o ile maj\u0105 one wp\u0142yw na prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej w zakresie okre\u015blonym umow\u0105 ubezpieczenia, oraz zapis okre\u015blaj\u0105cy okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych ubezpieczyciel mo\u017ce zmieni\u0107 og\u00f3lne warunki ubezpieczenia.<\/p>\n<p>Zgodnie z art. 830 \u00a7 4 w zw. z art. 830 \u00a7 3 k.c., zmiana og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia na \u017cycie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 wy\u0142\u0105cznie w przypadkach wskazanych w ustawie.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 831 \u00a7 1 k.c.<br \/>\n<\/strong>Zgodnie z tym przepisem ubezpieczaj\u0105cy mo\u017ce wskaza\u0107 jedn\u0105 lub wi\u0119cej os\u00f3b uprawionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie \u015bmierci osoby ubezpieczonej, przy czym ustawodawca nie zastrzega dla tego typu czynno\u015bci prawnej szczeg\u00f3lnej formy, tak wi\u0119c w takim przypadku maj\u0105 zastosowanie przepisy og\u00f3lne, mianowicie art. 60 k.c. Stanowi on, \u017ce o\u015bwiadczeniem woli jest ka\u017cde zachowanie si\u0119 osoby, kt\u00f3re ujawnia jej wol\u0119 w spos\u00f3b dostateczny (zasada swobody formy).<\/p>\n<p>Wobec tego nale\u017cy kwestionowa\u0107 postanowienie o.w.u., kt\u00f3re uzale\u017cnia realizacj\u0119 prawa do wskazania lub zmiany uposa\u017conego od zachowania formy pisemnej ad solemnitatem. Co wi\u0119cej, o.w.u. wskazuj\u0105, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 takiego pisemnego o\u015bwiadczenia woli zosta\u0142a uwarunkowana od z\u0142o\u017cenia go w postaci formularza przygotowanego wcze\u015bniej przez ubezpieczyciela oraz od spe\u0142nienia warunku poprawnego go wype\u0142nienia, w tym r\u00f3wnie\u017c opatrzenia go dat\u0105. Przepisy prawa nie przewiduj\u0105 wymogu opatrzenia dat\u0105 o\u015bwiadczenia o wskazaniu osoby uprawnionej do \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego. Brak takiego elementu o\u015bwiadczenia woli nie mo\u017ce skutkowa\u0107 uznaniem jego nieskuteczno\u015bci.<\/p>\n<p><strong> \u2013 art. 831 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rymi w przypadku \u015bmierci ubezpieczonego, gdy ubezpieczony nie by\u0142 jednocze\u015bnie ubezpieczaj\u0105cym, ubezpieczyciel wyp\u0142aca uposa\u017conym \u015bwiadczenie w wysoko\u015bci 1000 z\u0142, je\u017celi ubezpieczony nie uko\u0144czy\u0142 66 lat, albo kwot\u0119 stanowi\u0105c\u0105 1% warto\u015bci rachunku rentowego, je\u017celi uko\u0144czy\u0142 on 66 lat. \u015arodki zgromadzone na rachunku rentowym wyp\u0142acane s\u0105 ubezpieczaj\u0105cemu zar\u00f3wno wtedy, gdy odpowiedzialno\u015b\u0107 ubezpieczyciela by\u0142a pe\u0142na, jak i wtedy, gdy ubezpieczyciel uwolni\u0142 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci w konsekwencji wyst\u0105pienia okoliczno\u015bci wy\u0142\u0105czaj\u0105cej jego odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Postanowienia o.w.u. przyznaj\u0105ce ubezpieczaj\u0105cemu prawa do \u015bwiadczenia w przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek i jednocze\u015bnie na rzecz osoby trzeciej s\u0105 sprzeczne z zasad\u0105 wyra\u017con\u0105 w art. 831 \u00a7 1 k.c. Podmiotem uprawnionym do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie \u015bmierci osoby ubezpieczonej jest osoba wskazana przez ubezpieczaj\u0105cego lub samodzielnie przez ubezpieczonego (beneficjent).<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 831 \u00a7 2 k.c.<br \/>\n<\/strong>Sprzeczny z przywo\u0142anym przepisem wydaje si\u0119 wym\u00f3g o.w.u. nakazuj\u0105cy okre\u015blenie z dok\u0142adno\u015bci\u0105 co do 1% udzia\u0142u ka\u017cdego z uposa\u017conych, wydaje si\u0119 nie mie\u0107 oparcia w przepisach powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa.<\/p>\n<p>Z brzmienia tego przepisu mo\u017cna wywnioskowa\u0107 o dopuszczalno\u015bci zastrze\u017cenia udzia\u0142\u00f3w w \u015bwiadczeniu ubezpieczeniowym w cz\u0119\u015bciach r\u00f3wnych, co oznacza zar\u00f3wno brak wymogu ustawowego do jakiegokolwiek okre\u015blenia udzia\u0142\u00f3w w \u015bwiadczeniu jak i okre\u015blenia ich z wi\u0119ksz\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 ani\u017celi jednoprocentow\u0105. Co wi\u0119cej, zastosowanie takiego przepisu w przypadku gdy zostan\u0105 wskazane trzy osoby, bez liczbowego oznaczenia ich udzia\u0142\u00f3w, i tak wymaga bardziej precyzyjnego okre\u015blenia kwoty \u015bwiadczenia.<\/p>\n<p>Brak jest r\u00f3wnie\u017c podstaw prawnych do tego, \u017ceby twierdzi\u0107, \u017ce je\u017celi ubezpieczaj\u0105cy wskaza\u0142 kilku uposa\u017conych i okre\u015bli\u0142 udzia\u0142y wszystkich w taki spos\u00f3b, \u017ce nie sumuj\u0105 si\u0119 do 100%, to nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy sum\u0105 udzia\u0142\u00f3w w \u015bwiadczeniu ubezpieczeniowym a jego ca\u0142o\u015bci\u0105 powi\u0119ksza udzia\u0142 pierwszego uposa\u017conego. S\u0142usznym sposobem rozwi\u0105zania takiego przypadku wydaje si\u0119 zastosowanie takiej proporcji: udzia\u0142y w nieoznaczonej cz\u0119\u015bci \u015bwiadczenia rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w proporcji do ich udzia\u0142\u00f3w, a w przypadku braku ich oznaczenia \u2013 w stopniu r\u00f3wnym.<\/p>\n<p>Zgodnie z art. 831 \u00a7 2 k.c. dopuszczalno\u015b\u0107 r\u00f3wnego podzia\u0142u sumy ubezpieczenia na wszystkich uprawnionych do \u015bwiadczenia dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy nie zosta\u0142 oznaczony udzia\u0142 \u017cadnego z nich. Tym samym, skoro nierozdzielona cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiadczenia nie mo\u017ce by\u0107 podzielona na cz\u0119\u015bci r\u00f3wne, to podzielona mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie w proporcji do udzia\u0142\u00f3w ju\u017c okre\u015blonych. Odmienne postanowienia o. w. u. wydaj\u0105 si\u0119 niezgodne z art. 831 \u00a7 2 k.c.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 833 k.c.<\/strong><br \/>\nZapis o.w.u. stanowi\u0105cy, \u017ce ubezpieczyciel ogranicza swoj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 do warto\u015bci rachunk\u00f3w udzia\u0142\u00f3w w przypadku, gdy \u015bmier\u0107 ubezpieczonego nast\u0105pi\u0142a w wyniku samob\u00f3jstwa, w okresie dw\u00f3ch lat od pocz\u0105tku ponoszenia w stosunku do niego odpowiedzialno\u015bci, wydaje si\u0119 niezgodny z tre\u015bci\u0105 ww. regulacji kodeksowej.<\/p>\n<p>Zgodnie bowiem z art. 833 k.c. termin, w ci\u0105gu kt\u00f3rego ubezpieczyciel mo\u017ce uchyli\u0107 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci, liczony jest od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia, a nie od pocz\u0105tku odpowiedzialno\u015bci w stosunku do danego ubezpieczonego.<br \/>\n<strong><br \/>\n\u2013 art. 834 k.c.<\/strong><br \/>\nW\u0105tpliwo\u015bci budzi zastrze\u017cenie w o.w.u., kt\u00f3re wskazuje jako okoliczno\u015b\u0107 zwalniaj\u0105c\u0105 zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 od odpowiedzialno\u015bci fakt podania przez ubezpieczaj\u0105cego lub ubezpieczonego niezgodnych z prawd\u0105 okoliczno\u015bci, o kt\u00f3re ubezpieczyciel zapytywa\u0142 we wniosku, jednak zastrze\u017cenie to nie wskazuje terminu, w kt\u00f3rym ubezpieczyciel mo\u017ce swoj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n<p>Przepisy kodeksu cywilnego stanowi\u0105, \u017ce je\u017celi do wypadku dosz\u0142o po up\u0142ywie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na \u017cycie, to ubezpieczyciel nie mo\u017ce podnie\u015b\u0107 zarzutu, \u017ce przy zawieraniu umowy ubezpieczenia podano wiadomo\u015bci nieprawdziwe, w szczeg\u00f3lno\u015bci \u017ce zatajona zosta\u0142a choroba osoby ubezpieczonej.<\/p>\n<p>Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce postanowienia o.w.u. wskazuj\u0105ce, \u017ce ubezpieczyciel nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 podnie\u015b\u0107 przeciwko bezpieczaj\u0105cemu\/ubezpieczonemu zarzutu o\u015bwiadczenia niezgodnego z prawd\u0105 albo zatajaj\u0105cego prawd\u0119 po up\u0142ywie 3 lat od daty zawarcia umowy, pod warunkiem \u017ce ubezpieczenie trwa\u0142o nieprzerwanie. Jednak\u017ce przepis art. 384 k.c. nie uzale\u017cnia up\u0142ywu 3-letniego terminu od tego, czy ubezpieczenie trwa\u0142o nieprzerwanie.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 834 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym ubezpieczyciel ma prawo do zmiany wysoko\u015bci \u015bwiadczenia, je\u017celi b\u0142\u0119dnie zosta\u0142y podane p\u0142e\u0107 lub wiek ubezpieczonego.<\/p>\n<p>Zapis taki pozostaje w sprzeczno\u015bci z brzmieniem art. 834 k.c., zgodnie z kt\u00f3rym mo\u017cliwo\u015b\u0107 podniesienia zarzutu podania nieprawdziwych wiadomo\u015bci zosta\u0142a ograniczona do trzech lat od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia na \u017cycie. Przywo\u0142ane postanowienie wzorca umowy nie stanowi adekwatnej transpozycji brzmienia przepisu prawa, przez co wprowadza w b\u0142\u0105d, w zakresie dopuszczalno\u015bci wy\u0142\u0105czenia b\u0105d\u017a ograniczenia odpowiedzialno\u015bci za podanie b\u0142\u0119dnego wieku lub p\u0142ci.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 834 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia dodatkowego w dowolnym czasie i ze skutkiem natychmiastowym, tzn. z chwil\u0105 dor\u0119czenia ubezpieczaj\u0105cemu o\u015bwiadczenia o wypowiedzeniu, w przypadku podania nieprawdziwych danych o stanie zdrowia.<\/p>\n<p><strong>b) Postanowienia sprzeczne z og\u00f3lnymi regu\u0142ami i zasadami prawa cywilnego<\/strong><\/p>\n<p>Postanowienie, w my\u015bl kt\u00f3rego osoba uprawniona do \u015bwiadczenia powinna przed\u0142o\u017cy\u0107 ubezpieczycielowi za\u015bwiadczenie stwierdzaj\u0105ce przyczyn\u0119 \u015bmierci ubezpieczonego, wystawione przez lekarza lub stosowne w\u0142adze.<\/p>\n<p>Przytoczone postanowienie obarcza uprawnionego do \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego ci\u0119\u017carem przeprowadzenia dowodu co do zaj\u015bcia okoliczno\u015bci, kt\u00f3rej istnienie wp\u0142ywa na sytuacj\u0119 prawn\u0105 ubezpieczyciela, tj. na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czenia jego odpowiedzialno\u015bci za zaj\u015bcie wypadku ubezpieczeniowego w okoliczno\u015bciach wy\u0142\u0105czaj\u0105cych odpowiedzialno\u015b\u0107. Zgodnie z brzmieniem art. 805 \u00a7 1 k.c., okoliczno\u015bciami decyduj\u0105cymi o uprawnieniu do \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego s\u0105: zawarcie umowy ubezpieczenia, op\u0142acenie sk\u0142adki oraz zaj\u015bcie wypadku ubezpieczeniowego, kt\u00f3rym w przypadku umowy podstawowego ubezpieczenia na \u017cycie jest \u015bmier\u0107 ubezpieczonego niezale\u017cnie od jej przyczyny.<\/p>\n<p><strong>Postanowienia tego typu wydaj\u0105 si\u0119 sprzeczne z art. 6 k.c.<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Postanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym sk\u0142adka ubezpieczeniowa podlega waloryzacji w ka\u017cd\u0105 rocznic\u0119 polisy, przy czym og\u00f3lne warunki ubezpieczenia nie zawieraj\u0105 klauzuli, w oparciu o kt\u00f3r\u0105 dokonywana by\u0142aby waloryzacja, w szczeg\u00f3lno\u015bci nie okre\u015blaj\u0105 sposobu wyliczenia maksymalnego wska\u017anika wzrostu sk\u0142adki ubezpieczeniowej, lecz stanowi\u0105, \u017ce na co najmniej 30 dni przed rocznic\u0105 polisy ubezpieczyciel powiadomi ubezpieczaj\u0105cego o waloryzacji, kt\u00f3ry b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 z niej zrezygnowa\u0107, powiadamiaj\u0105c ubezpieczyciela nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c na 15 dni przed rocznic\u0105 polisy.<\/p>\n<p>Okre\u015blony przez ubezpieczyciela mechanizm wyra\u017cenia zgody i sprzeciwu na waloryzacj\u0119 sk\u0142adki ubezpieczeniowej pozostaje w sprzeczno\u015bci ze sposobem wyra\u017cenia zgody na ofert\u0119 zmiany umowy. Zgodnie z art. 66 k.c., oferta zawarcia umowy wi\u0105\u017ce sk\u0142adaj\u0105cego, a nie tego, w stosunku do kt\u00f3rego jest sk\u0142adana; to samo dotyczy zwi\u0105zania ofert\u0105 zmiany umowy.<\/p>\n<p>Zasad\u0105 jest, \u017ce brak odpowiedzi na z\u0142o\u017con\u0105 ofert\u0119 nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do jej przyj\u0119cia. Skutek taki m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty, je\u017celi strony umowy w jej tre\u015bci tak postanowi\u0142y. Dopuszczalne jest tak\u017ce milcz\u0105ce przyj\u0119cie oferty poprzez przyst\u0105pienie w czasie w\u0142a\u015bciwym do jej wykonania (art. 69 k.c.).<\/p>\n<p>W przedmiotowym przypadku zaproponowana przez ubezpieczyciela wysoko\u015b\u0107 zwaloryzowanej sk\u0142adki ubezpieczeniowej b\u0119dzie wi\u0105za\u0107 ubezpieczaj\u0105cego, je\u017celi zap\u0142aci on bie\u017c\u0105c\u0105 sk\u0142adk\u0119 ubezpieczeniow\u0105 w nowej wysoko\u015bci, tj. bez konieczno\u015bci sk\u0142adania o\u015bwiadczenia o przyj\u0119ciu oferty jej zmiany.<\/p>\n<p>Postanowienia o.w.u w takim brzmieniu wydaj\u0105 si\u0119 niezgodne z tre\u015bci\u0105 art. 66 i 69 k.c.<\/p>\n<p>\u2013 Niezgodne z podstawowymi regu\u0142ami prawa zobowi\u0105za\u0144 jest wskazanie, \u017ce warunkiem zawarcia umowy ubezpieczenia jest uprzednia zap\u0142ata sk\u0142adki. Obowi\u0105zek taki dopiero konkretyzuje si\u0119 najwcze\u015bniej z chwil\u0105 zawarcia umowy. Z istoty zobowi\u0105zania nie wynika wi\u0119c, \u017ce spe\u0142nienie \u015bwiadczenia powinno nast\u0105pi\u0107 przed zawarciem umowy. Co wi\u0119cej, sprzeczne z prawem wydaj\u0105 si\u0119 postanowienia przewiduj\u0105ce, \u017ce warunki ochrony ubezpieczeniowej okre\u015blone umow\u0105 mog\u0105 by\u0107 zmienione po op\u0142aceniu przez ubezpieczaj\u0105cego zwi\u0105zanych z tym sk\u0142adek, a tak\u017ce postanowienia, kt\u00f3re przewiduj\u0105 zmian\u0119 wysoko\u015bci sk\u0142adki pod warunkiem, \u017ce zap\u0142acono sk\u0142adk\u0119 uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 wnioskowan\u0105 zmian\u0119. Zgodnie z postanowieniami o.w.u., w przypadku \u015bmierci ubezpieczaj\u0105cego, z mocy umowy w jego prawa i obowi\u0105zki wst\u0119puje ubezpieczony.<\/p>\n<p>Utrata podmiotowo\u015bci prawnej przez ubezpieczaj\u0105cego prowadzi do rozpadni\u0119cia wi\u0119zi obligacyjnej, a tym samym do wyga\u015bni\u0119cia prawnego stosunku ubezpieczenia. Pozosta\u0142e w konsekwencji prawa i obowi\u0105zki maj\u0105tkowe ubezpieczaj\u0105cego (osoby fizycznej), niepozostaj\u0105ce w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z jego osob\u0105, przechodz\u0105 \u2013 w my\u015bl zasady sukcesji uniwersalnej \u2013 na spadkobierc\u00f3w (art. 922 k.c.). Dotyczy to w szczeg\u00f3lno\u015bci obowi\u0105zku zap\u0142aty sk\u0142adki ubezpieczeniowej, je\u017celi obowi\u0105zek taki powsta\u0142 jeszcze przed \u015bmierci\u0105 ubezpieczonego (w zwi\u0105zku z udzielaniem ochrony ubezpieczeniowej) i prawa do wyp\u0142aty \u015brodk\u00f3w zgromadzonych na rachunku jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego.<\/p>\n<p>Niemo\u017cno\u015b\u0107 utrzymania stosunku prawnego pomimo \u015bmierci ubezpieczaj\u0105cego wynika z faktu, \u017ce umowa ubezpieczenia jest stosunkiem prawnym opartym na szczeg\u00f3lnym zaufaniu, przez co prawa i obowi\u0105zki z niej wynikaj\u0105ce maj\u0105 \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z ubezpieczaj\u0105cym i nie wchodz\u0105 do spadku po ubezpieczaj\u0105cym (zob. E. Skowro\u0144ska-Bocian, Prawo spadkowe, wyd. 3, Warszawa 2003, s. 12\u201313); umowa ubezpieczenia nazywana jest kontraktem najwy\u017cszego zaufania (\u0142ac. contractus uberrimae fidei) ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 polegania przez ubezpieczyciela na okoliczno\u015bciach przedstawianych przez ubezpieczaj\u0105cego. R\u00f3wnie\u017c konstrukcja stanowi\u0105ca, \u017ce uprawnionym do wyp\u0142aty ca\u0142kowitej z rachunku rentowego jest ubezpieczaj\u0105cy, jest sprzeczna z istot\u0105 umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek.<\/p>\n<p>\u2013 Postanowienie o.w.u., w my\u015bl kt\u00f3rego umowa ubezpieczenia zawierana jest na rok, przy czym termin ko\u0144cowy obowi\u0105zywania umowy ulega przed\u0142u\u017ceniu na kolejny rok, o ile \u017cadna ze stron \u201enie postanowi inaczej\u201d, daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 uwolnienia si\u0119 przez ubezpieczyciela od przyj\u0119tego przez siebie zobowi\u0105zania, co w istocie prowadzi do takiego samego skutku, jakby ubezpieczyciel wypowiedzia\u0142 umow\u0119 ubezpieczenia. Zgodnie z art. 830 \u00a7 3 k.c., ubezpieczyciel mo\u017ce wypowiedzie\u0107 umow\u0119 ubezpieczenia na \u017cycie jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie. Przepisy prawa nie przewiduj\u0105 okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych wypowiedzenie umowy grupowego ubezpieczenia na \u017cycie by\u0142oby dopuszczalne.<\/p>\n<p>Wyra\u017cenie woli o nieprzed\u0142u\u017ceniu umowy ubezpieczenia powinno by\u0107 dla swojej skuteczno\u015bci z\u0142o\u017cone drugiej stronie na pi\u015bmie, przed up\u0142ywem okresu, na kt\u00f3ry zosta\u0142a zawarta umowa.<\/p>\n<p>Powy\u017csza konstrukcja o.w.u. wydaje si\u0119 mie\u0107 na celu obej\u015bcie ustawy (art. 830 \u00a7 3 k.c.), co na gruncie art. 58 \u00a7 1 i 3 k.c. czyni niewa\u017cnym prawo ubezpieczyciela do uwolnienia si\u0119 spod dzia\u0142ania klauzuli prolongacyjnej.<\/p>\n<p>\u2013 Postanowienie o.w.u., zgodnie z kt\u00f3rym umowa ubezpieczenia zawierana jest na czas nieokre\u015blony, nie d\u0142u\u017cej jednak ni\u017c do uko\u0144czenia przez ubezpieczaj\u0105cego 100 lat, mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce do takiej umowy ma zastosowanie art. 3651 k.c., kt\u00f3ry stanowi, \u017ce umowa kreuj\u0105ca zobowi\u0105zanie bezterminowe o charakterze ci\u0105g\u0142ym wygasa po wypowiedzeniu przez d\u0142u\u017cnika lub wierzyciela z zachowaniem termin\u00f3w umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich termin\u00f3w niezw\u0142ocznie po wypowiedzeniu.<\/p>\n<p>Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce umowa ubezpieczenia na wypadek \u015bmierci nie jest zobowi\u0105zaniem o bezterminowym charakterze, lecz zobowi\u0105zaniem terminowym, w kt\u00f3rym koniec obowi\u0105zywania umowy zosta\u0142 okre\u015blony przez chwil\u0119 \u015bmierci ubezpieczonego, tj. zdarzenie, kt\u00f3re wprawdzie musi nast\u0105pi\u0107, ale nie mo\u017cna z g\u00f3ry poda\u0107, kiedy to si\u0119 stanie (dies incertus quando).<\/p>\n<p>\u2013 Postanowienie o.w.u. wprowadzaj\u0105ce obowi\u0105zek poinformowania o zmianie okoliczno\u015bci obj\u0119tych deklaracj\u0105 ryzyka.<\/p>\n<p>Skuteczno\u015b\u0107 obowi\u0105zku poinformowania ubezpieczyciela, jeszcze przed zawarciem umowy ubezpieczenia o zmianie okoliczno\u015bci obj\u0119tych deklaracj\u0105 ryzyka, powinna zosta\u0107 uwarunkowana obowi\u0105zkiem okre\u015blenia w tre\u015bci og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia chwili uwa\u017canej za moment zawarcia umowy ubezpieczenia, jak te\u017c wskazaniem, \u017ce po wype\u0142nieniu wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia jego kopia pozostaje u ubezpieczaj\u0105cego.<\/p>\n<p><strong>c) Niedozwolone postanowienia umowne<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3851 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., w kt\u00f3rym ubezpieczyciel okre\u015bli\u0142, \u017ce wyp\u0142ata \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego w wyniku zrealizowania si\u0119 jednego z ryzyk obj\u0119tych umow\u0105 ubezpieczenia prowadzi do rozwi\u0105zania umowy ubezpieczenia na \u017cycie zawartej na czas okre\u015blony, nale\u017cy rozpatrywa\u0107 jako przyk\u0142ad niedozwolonego postanowienia umownego (art. 3851 \u00a7 1 k.c.). Za ra\u017c\u0105co naruszaj\u0105ce interesy ubezpieczonego oraz sprzeczne z dobrymi obyczajami nale\u017cy uzna\u0107 zastrze\u017cenie rozwi\u0105zania umowy ubezpieczenia zawartej na czas okre\u015blony, w sytuacji gdy wypadek ubezpieczeniowy nie prowadzi do unicestwienia podmiotu, z kt\u00f3rym zwi\u0105zany jest przedmiot ochrony ubezpieczeniowej. Umowa ubezpieczenia na \u017cycie korzysta z dobrodziejstwa zasady ochrony trwa\u0142o\u015bci stosunku ubezpieczenia i pogorszenie zdrowia ubezpieczonego nie mo\u017ce skutkowa\u0107 pogorszeniem czy wyga\u015bni\u0119ciem ochrony ubezpieczeniowej.<br \/>\n<strong><br \/>\n\u2013 art. 3851 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u. przewiduj\u0105ce, \u017ce ubezpieczyciel mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 wyp\u0142aty \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego lub ograniczy\u0107 jego wielko\u015b\u0107, je\u017celi skutkiem zdarzenia ubezpieczeniowego, tj. wyst\u0105pienia powa\u017cnego zachorowania, b\u0119dzie \u015bmier\u0107 ubezpieczonego w przedziale od jednego do 180 dni, od dnia jego wyst\u0105pienia oznacza redukcj\u0119 \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego w przypadku \u015bmierci ubezpieczonego w nast\u0119pstwie zdarzenia ubezpieczeniowego.<\/p>\n<p>Nie ma przes\u0142anek natury jurydycznej, kt\u00f3re ogranicza\u0142yby prawo do \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego ze wzgl\u0119du na zaj\u015bcie innego wypadku ubezpieczeniowego. Nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, \u017ce zaj\u015bcie wypadku ubezpieczeniowego jest korelatorem obowi\u0105zku wyp\u0142aty \u015bwiadczenia przewidzianego w razie jego zaj\u015bcia pod warunkiem zap\u0142acenia sk\u0142adki ubezpieczeniowej (art. 805 \u00a7 1 k.c.). Nie do pogodzenia z definicj\u0105 umowy ubezpieczenia jest takie ukszta\u0142towanie produktu ubezpieczeniowego, kt\u00f3ry wyklucza wyp\u0142at\u0119 \u015bwiadczenia pomimo pobrania sk\u0142adki ubezpieczeniowej.<\/p>\n<p>Postanowienie takie wydaje si\u0119 niezgodne z art. 805 \u00a7 1 k.c., jak te\u017c stanowi przyk\u0142ad niedozwolonego postanowienia umownego (art. 3851 \u00a7 1 k.c.).<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3851 \u00a7 1 k.c.<br \/>\n<\/strong>Postanowienie, zgodnie z kt\u00f3rym ubezpieczyciel mo\u017ce dokona\u0107 likwidacji funduszu, gdy jednocze\u015bnie ubezpieczyciel realizuje wykup ca\u0142kowity i umarza wszystkie udzia\u0142y w funduszu, a nast\u0119pnie wyp\u0142aca ich warto\u015b\u0107 pieni\u0119\u017cn\u0105, spe\u0142nia cechy niedozwolonego postanowienia umownego, tj. takiego postanowienia wzorca umowy, kt\u00f3re kszta\u0142tuje prawa ubezpieczonego w spos\u00f3b sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra\u017c\u0105co naruszaj\u0105c jego interesy (art. 3851 \u00a7 1 k.c.).<\/p>\n<p>Takie zapisy o.w.u. prowadz\u0105 do wyga\u015bni\u0119cia w stosunku do ubezpieczonego odpowiedzialno\u015bci. Tym samym ubezpieczony zostaje pozbawiony ochrony ubezpieczeniowej na skutek okoliczno\u015bci uzale\u017cnionej wy\u0142\u0105cznie od woli ubezpieczyciela. W przypadku, gdyby likwidacja funduszu dotyczy\u0142a wszystkich ubezpieczonych, ubezpieczyciel uzyskiwa\u0142by dodatkowo efekt to\u017csamy z wypowiedzeniem umowy ubezpieczenia na \u017cycie, co zgodnie z art. 830 \u00a7 3 k.c. dopuszczalne jest tylko w przypadkach okre\u015blonych przez ustaw\u0119. Takie postanowienie umowne powinno zosta\u0107 zakwalifikowane jako niewa\u017cne ze wzgl\u0119du na tre\u015b\u0107 art. 58 \u00a7 1 k.c., kt\u00f3ry przewiduje taki w\u0142a\u015bnie skutek dla czynno\u015bci prawnej dokonanej w celu obej\u015bcia ustawy.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3851 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienie o.w.u., w my\u015bl kt\u00f3rego ubezpieczaj\u0105cy ma prawo do cz\u0119\u015bciowego wykupu tylko raz w ci\u0105gu roku polisowego, mo\u017ce stanowi\u0107 przyk\u0142ad niedozwolonego postanowienia umownego (art. 3851 \u00a7 1 k.c.). Taka sytuacja ma r\u00f3wnie\u017c miejsce, gdy w og\u00f3lnych warunkach ubezpieczenia ubezpieczyciel okre\u015bla, \u017ce kwota ka\u017cdorazowego wykupu nie mo\u017ce by\u0107 ni\u017csza ni\u017c 100 z\u0142 i nie mo\u017ce przewy\u017csza\u0107 90% warto\u015bci rachunku, stanowi\u0105cej podstaw\u0119 do jej ustalenia.<\/p>\n<p>\u015arodki pochodz\u0105ce ze sk\u0142adek tworz\u0105 fundusz ubezpieczeniowy, kt\u00f3rego warto\u015b\u0107 przedk\u0142ada si\u0119 bezpo\u015brednio na wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadczenia. Specyfika ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapita\u0142owym, przejawiaj\u0105ca si\u0119 w gromadzeniu i inwestowaniu \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych, sk\u0142ania do twierdzenia, \u017ce podlegaj\u0105 one wyp\u0142acie w ka\u017cdym czasie.<\/p>\n<p>Wniosek taki p\u0142ynie tak\u017ce z konsekwencji wynikaj\u0105cej z wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na \u017cycie. Skoro, zgodnie<br \/>\nz art. 830 \u00a7 1 k.c., jest ono dopuszczalne w ka\u017cdej chwili trwania umowy, a konsekwencj\u0105 jej rozwi\u0105zania, zgodnie z zasad\u0105 nieprzepadalno\u015bci sk\u0142adek, jest wyp\u0142ata zgromadzonego kapita\u0142u (J. \u0141azowski, Wst\u0119p do nauki o ubezpieczeniach, Warszawa 1948, adapt. i red. nauk.: W.W. Mogilski, Sopot 1999, s. 145). Skoro \u017c\u0105danie wyp\u0142aty tzw. wykupu ca\u0142kowitego dopuszczalne jest w ka\u017cdej chwili trwania umowy ubezpieczenia, to tym samym w ka\u017cdej chwili dopuszczalne jest dokonanie wyp\u0142aty cz\u0119\u015bciowej, skoro jej skutek nie jest tak dalece id\u0105cy, jak dokonanie wykupu ca\u0142kowitego, kt\u00f3ry prowadzi do rozwi\u0105zania umowy ubezpieczenia (\u0142ac. argumentum a maiori ad minus). Domniemanym za\u0142o\u017ceniem powy\u017cszej argumentacji jest cel ubezpieczenia na \u017cycie z elementem ochronno-kapita\u0142owym, jakim jest d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 stosunku ubezpieczenia.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3851 \u00a7 1 k.c.<br \/>\n<\/strong>Zapis w o.w.u., z kt\u00f3rego wynika, \u017ce ubezpieczyciel nie b\u0119dzie realizowa\u0142 dyspozycji dotycz\u0105cej cz\u0119\u015bciowej wyp\u0142aty, kt\u00f3ra mog\u0142aby doprowadzi\u0107 do umniejszenia warto\u015bci polisy poni\u017cej warto\u015bci minimalnej. Wydaje si\u0119, \u017ce mechanizm wykupu cz\u0119\u015bciowego powinien w takim przypadku prowadzi\u0107 do wyp\u0142aty najwi\u0119kszej mo\u017cliwej kwoty, a nie dyskwalifikowa\u0107 z\u0142o\u017cony wniosek o dokonanie wykupu cz\u0119\u015bciowego. Zapis taki powinien by\u0107 kwalifikowany jako klauzula abuzywna, ra\u017c\u0105co naruszaj\u0105ca interesy konsumenta.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3851 \u00a7 1 k.c.<\/strong><br \/>\nWy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci za wypadki ubezpieczeniowe w postaci \u015bmierci w wyniku nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku, je\u017celi \u015bmiertelny skutek pozostawa\u0142 w (jakimkolwiek) zwi\u0105zku z uprawianiem aktywno\u015bci og\u00f3lnie uznawanej za niebezpieczn\u0105, udzia\u0142em w zawodach sportowych, wypadkach nielicencjonowanego statku powietrznego, za\u017cywaniem \u015brodk\u00f3w odurzaj\u0105cych czy truj\u0105cych, choroby wyst\u0119puj\u0105cej nagle, dzia\u0142aniami wojennymi, udzia\u0142em w aktach przemocy, zjawiskami o charakterze masowym (ska\u017cenie, epidemia).<\/p>\n<p>Maj\u0105c jednak na uwadze fakt, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 ubezpieczyciela powstaje w wyniku zaj\u015bcia wypadku ubezpieczeniowego okre\u015blanego mianem \u201enieszcz\u0119\u015bliwego wypadku\u201d, tylko takie zdarzenia, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119: nag\u0142o\u015bci\u0105 wyst\u0105pienia, zewn\u0119trzno\u015bci\u0105 przyczyny w stosunku do ubezpieczonego oraz niezale\u017cno\u015bci\u0105 od jego woli, a tak\u017ce bezpo\u015brednio\u015bci\u0105 skutku, decyduj\u0105 w ostateczno\u015bci o wyp\u0142acie \u015bwiadczenia ubezpieczeniowego.<\/p>\n<p>Na gruncie zasady dotycz\u0105cej wolno\u015bci kontraktowej ubezpieczyciel ma prawo do umownego ograniczenia swojej odpowiedzialno\u015bci. Uzasadnione jest zatem wy\u0142\u0105czenie odpowiedzialno\u015bci za te zdarzenia, kt\u00f3re obiektywnie wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej w warunkach uprawiania niebezpiecznego sportu czy te\u017c prowadzenia innej ryzykownej aktywno\u015bci. Jednak\u017ce nawet w warunkach podwy\u017cszonego ryzyka maj\u0105 miejsce zdarzenia, kt\u00f3rych prawdopodobie\u0144stwo zaj\u015bcia jest niezale\u017cne od okoliczno\u015bci, np. uderzenie celowo rzuconym kamieniem.<\/p>\n<p>W tym sensie wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci za wypadki ubezpieczeniowe, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y ubezpieczonego, a kt\u00f3rych wyst\u0119powanie nie pozostaje w szczeg\u00f3lnym zwi\u0105zku z jego stanem czy wykonywan\u0105 przez niego aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105, pomimo \u017ce maj\u0105 miejsce w ich trakcie, nie powinny prowadzi\u0107 do wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci, a na gruncie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa powinny by\u0107 rozpatrywane w kontek\u015bcie niedozwolonych postanowie\u0144 umownych.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3853 pkt 4 k.c.<br \/>\n<\/strong>Niezamieszczenie w o.w.u. informacji o taryfie sk\u0142adek oraz minimalnej wysoko\u015bci sk\u0142adki ubezpieczeniowej wydaje si\u0119 sprzeczne w \u015bwietle wskazanej regulacji kodeksowej.<\/p>\n<p>W o.w.u. brakuje cz\u0119sto informacji we wskazanym zakresie, co skutkuje nierzadko brakiem mo\u017cliwo\u015bci zapoznania si\u0119 z nimi przez konsumenta i zawarciem umowy na podstawie postanowie\u0144, z kt\u00f3rymi konsument uprzednio nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci zapoznania si\u0119.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3853 pkt 10 k.c.<\/strong><br \/>\nW o.w.u. pojawiaj\u0105 si\u0119 zapisy przyznaj\u0105ce ubezpieczycielowi pe\u0142n\u0105 dowolno\u015b\u0107 co do wyboru dnia wyceny, wed\u0142ug kt\u00f3rego zostanie ustalona wysoko\u015b\u0107 kwoty wyp\u0142aconej ubezpieczaj\u0105cemu, tym samym w zapisach o.w.u. przewidziane jest wy\u0142\u0105czne dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa\u017cnych przyczyn, istotnych cech \u015bwiadczenia.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3853 pkt 10 k.c.<\/strong><br \/>\nPostanowienia o.w.u. pozwalaj\u0105ce ubezpieczycielowi na dokonywanie zmiany programu inwestycyjnego w ci\u0105gu 30 dni od otrzymania wniosku ubezpieczaj\u0105cego o zmian\u0119 daj\u0105 ubezpieczycielowi ca\u0142kowit\u0105 dowolno\u015b\u0107 w wyborze spo\u015br\u00f3d owych 30 dni, w kt\u00f3rych zmiana nast\u0105pi \u2013 rozwi\u0105zanie takie jest niekorzystne dla konsumenta, poniewa\u017c zwi\u0119ksza ryzyko, \u017ce decyzja o zmianie programu nie b\u0119dzie trafiona. Jest to r\u00f3wnie\u017c jednoznaczne z tym, \u017ce postanowienie to przewiduje wy\u0142\u0105cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany bez wa\u017cnych przyczyn, istotnych cech \u015bwiadczenia.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 3853 pkt 10 k.c.<\/strong><br \/>\nWyst\u0119puj\u0105 zapisy o.w.u., na podstawie kt\u00f3rych ubezpieczyciel dopuszcza (o ile umowa ubezpieczenia grupowego tak stanowi) wyp\u0142at\u0119 ubezpieczaj\u0105cemu warto\u015bci rachunku jednostek uczestnictwa. W przypadku gdy ubezpieczony jest inn\u0105 osob\u0105 ni\u017c ubezpieczaj\u0105cy, mamy do czynienia z umow\u0105 ubezpieczenia na cudzy rachunek. Jest to specyficzny typ umowy na rzecz osoby trzeciej, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 zastrze\u017ceniem, \u017ce osobie trzeciej wyp\u0142acane jest \u015bwiadczenie zak\u0142adu ubezpiecze\u0144, ale te\u017c na jej rzecz \u015bwiadczona jest ochrona ubezpieczeniowa. Tak wi\u0119c dopuszczalne jest zawarcie umowy ubezpieczenia, takiej, w kt\u00f3rej przedmiotem ochrony ubezpieczeniowej jest \u017cycie czy te\u017c sytuacja \u017cyciowa innej osoby. W takiej sytuacji ubezpieczaj\u0105cy zawiera umow\u0119 ubezpieczenia we w\u0142asnym imieniu, lecz na rachunek innej osoby \u2013 ubezpieczonego. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce zawarcie umowy ubezpieczenia na \u017cycie, w kt\u00f3rej uprawnionym do \u015bwiadczenia jest ubezpieczaj\u0105cy lub osoba przez niego wskazana, jest niedopuszczalne \u2013 tym samym zawarcie umowy przez ubezpieczaj\u0105cego ubezpieczenia na \u017cycie osoby trzeciej na w\u0142asny rachunek jest niedopuszczalne.<\/p>\n<p><strong>d) Naruszenia przepis\u00f3w ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej<\/p>\n<p>\u2013 art. 12 ust. 3<\/strong><br \/>\nWymieniony przepis stanowi, \u017ce og\u00f3lne warunki ubezpieczenia oraz umowa ubezpieczenia powinny by\u0107 sformu\u0142owane jednoznacznie i w spos\u00f3b zrozumia\u0142y.<\/p>\n<p>Niejednokrotnie stosowanie nowych poj\u0119\u0107 dotycz\u0105cych lokowania \u015brodk\u00f3w ze sk\u0142adki oraz umieszczanie ich w rozdzia\u0142ach o.w.u., dotycz\u0105cych ograniczenia uprawnie\u0144, budzi w\u0105tpliwo\u015bci w zakresie, w jakim zapisy te dotycz\u0105 kwestii zwi\u0105zanych z umow\u0105 ubezpieczenia oraz jakie uprawnienia ograniczaj\u0105. W tre\u015bci o.w.u. cz\u0119sto brakuje te\u017c skonkretyzowanych informacji, od kt\u00f3rych ubezpieczyciel uzale\u017cnia decyzj\u0119, a kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na zawarcie umowy ubezpieczenia.<\/p>\n<p>Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce ubezpieczyciele nie wskazuj\u0105 katalogu ryzyk, kt\u00f3ry powinien znale\u017a\u0107 si\u0119 w tre\u015bci o.w.u.<\/p>\n<p>W\u0105tpliwo\u015bci budzi r\u00f3wnie\u017c kwestia okre\u015blenia informacji, o jakie czynno\u015bci i uprawnienia chodzi w przypadku, gdy zaistnia\u0142 nieszcz\u0119\u015bliwy wypadek podczas wykonywania przez ubezpieczonego czynno\u015bci, kt\u00f3rych wykonanie wymaga prawem przewidzianych uprawnie\u0144, kt\u00f3rych to ubezpieczony nie posiada\u0142. W takim przypadku, gdy nast\u0105pi\u0142 zgon ubezpieczonego, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialno\u015bci. W o.w.u. r\u00f3wnie\u017c nie jest podane, jakie inne dokumenty uzasadniaj\u0105ce roszczenie uprawniony zobowi\u0105zany jest z\u0142o\u017cy\u0107 w przypadku zgonu ubezpieczonego.<\/p>\n<p>Wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wzajemnie sprzeczne zapisy w o.w.u. Pierwsze z nich wskazuj\u0105, \u017ce zmiana sumy ubezpieczenia dochodzi do skutku w dniu pobrania zmienionej sk\u0142adki, drugie za\u015b, \u017ce ma to miejsce w dniu dor\u0119czenia ubezpieczaj\u0105cemu potwierdzenia tej zmiany przez ubezpieczyciela.<\/p>\n<p>Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce postanowienia wskazuj\u0105ce, \u017ce ubezpieczyciel nie wyp\u0142aci sumy ubezpieczenia w przypadku zgonu ubezpieczonego w nast\u0119pstwie pope\u0142nienia przez niego czynu zabronionego pod gro\u017ab\u0105 kary, kwalifikowanego jako przest\u0119pstwo z winy umy\u015blnej, co wykazano w toku post\u0119powania przygotowawczego. Zapis taki jest nieprecyzyjny i nie mo\u017ce by\u0107 uznany z tego wzgl\u0119du, \u017ce pozostawia ubezpieczycielowi du\u017c\u0105 swobod\u0119 w ocenie danego przypadku. Wynika to z faktu, \u017ce w post\u0119powaniu przygotowawczym niczego si\u0119 nie wykazuje, ale jedynie uprawdopodabnia.<\/p>\n<p>Powy\u017csze zarzuty s\u0105 przyk\u0142adowe, bowiem w o.w.u wielokrotnie naruszano przepis stanowi\u0105cy o jednoznacznym i zrozumia\u0142ym formu\u0142owaniu og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpiecze\u0144.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 12a pkt 8<\/strong><br \/>\nPrzepis ten stanowi, \u017ce o.w.u. okre\u015blaj\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci metod\u0119 i spos\u00f3b indeksacji sk\u0142adek, je\u017celi og\u00f3lne warunki ubezpiecze\u0144 indeksacj\u0119 przewiduj\u0105. Natomiast w o.w.u. brak jest okre\u015blenia metody obliczania wska\u017anika indeksacji sk\u0142adki ustalanej przez towarzystwo.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 12a pkt 9 i 10<\/strong><br \/>\nW og\u00f3lnych warunkach ubezpiecze\u0144 nie ma r\u00f3wnie\u017c przepis\u00f3w dotycz\u0105cych trybu i warunk\u00f3w zmiany umowy ubezpieczenia, a tak\u017ce przes\u0142anek wypowiedzenia umowy przez ubezpieczyciela. Natomiast wskazany przepis ustawy nak\u0142ada na ubezpieczyciela obowi\u0105zek zawarcia w o.w.u. zapis\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych: tryb i warunki dokonania zmiany umowy ubezpieczenia zawartej na czas nieokre\u015blony; przes\u0142anki i terminy wypowiedzenia umowy przez ka\u017cd\u0105 ze stron, a tak\u017ce tryb i warunki wypowiedzenia, je\u017celi og\u00f3lne warunki ubezpieczenia przewiduj\u0105 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 13 ust. 1 pkt 3<\/strong><br \/>\nZgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej, ubezpieczyciel zobowi\u0105zany jest do okre\u015blenia w umowie ubezpieczenia warto\u015bci wykupu. Powinien to jednak uczyni\u0107 w taki spos\u00f3b, aby ubezpieczaj\u0105cy zna\u0142 wysoko\u015b\u0107 kwoty, jaka zosta\u0142aby wyp\u0142acona w przypadku rezygnacji z ubezpieczenia w poszczeg\u00f3lnych latach jej trwania. Wym\u00f3g okre\u015blenia warto\u015bci wykupu wynika tak\u017ce z nakazu sformu\u0142owania wzorca umowy w spos\u00f3b jednoznaczny i zrozumia\u0142y (art. 385 \u00a7 2 k.c.). Postanowienie o.w.u., niepozwalaj\u0105ce na kwotowe okre\u015blenie kwoty warto\u015bci wykupu, s\u0105 niegodne z przywo\u0142an\u0105 regulacj\u0105.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 13 ust. 4 pkt 5<\/strong><br \/>\nWskazany przepis ustawy stanowi, \u017ce w zakresie ubezpiecze\u0144 na \u017cycie, je\u017celi s\u0105 one zwi\u0105zane z ubezpieczeniowym funduszem kapita\u0142owym, o kt\u00f3rym mowa w dziale I grupa 3 za\u0142\u0105cznika do ustawy, zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 zobowi\u0105zany jest do okre\u015blenia lub zawarcia w umowie ubezpieczenia m.in. takich kwestii, jak zasady ustalania wysoko\u015bci koszt\u00f3w oraz wszelkich innych obci\u0105\u017ce\u0144 potr\u0105canych ze sk\u0142adek ubezpieczeniowych lub ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego. W funkcjonuj\u0105cych og\u00f3lnych warunkach ubezpieczenia zdarza si\u0119, \u017ce nie wymienia si\u0119 wszystkich op\u0142at, jakie ubezpieczyciel pobiera z tytu\u0142u zawarcia i wykonania umowy. Cz\u0119sto wskazywane s\u0105 rodzaje op\u0142at, jednak\u017ce z pomini\u0119ciem charakterystyki, np. op\u0142aty za konwersj\u0119 czy op\u0142aty likwidacyjnej. Jest to niezgodne ze wskazan\u0105 norm\u0105 ustawow\u0105.<\/p>\n<p><strong>\u2013 art. 13 ust. 5 pkt 1<\/strong><br \/>\nO.w.u., kt\u00f3re nie okre\u015blaj\u0105 terminu wyceny jednostek uczestnictwa, wydaj\u0105 si\u0119 nie spe\u0142nia\u0107 wymogu przepisu ustawy, kt\u00f3ry nak\u0142ada obowi\u0105zek dokonywania przez ubezpieczyciela wyceny jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapita\u0142owego nie rzadziej ni\u017c raz w miesi\u0105cu.<\/p>\n<p><strong>Podsumowanie<\/strong><\/p>\n<p>W przypadku um\u00f3w ubezpieczenia na \u017cycie, chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce dotycz\u0105 one \u017cycia ludzkiego, jak r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du ich z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, konstrukcja o.w.u. powinna by\u0107 szczeg\u00f3lnie przejrzysta i jasna. W o.w.u. \u017cyciowych wskazane jest tak\u017ce pos\u0142ugiwanie si\u0119 j\u0119zykiem pozbawionym skomplikowanego s\u0142ownictwa, niebudz\u0105cym w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjnych, ewentualnie wyja\u015bnianie trudnych poj\u0119\u0107.<\/p>\n<p>Niestety, mimo pewnej poprawy na przestrzeni ostatnich lat, wym\u00f3g ten nie jest w dalszym ci\u0105gu realizowany w pe\u0142ni.<\/p>\n<p>Stronami umowy ubezpieczenia na \u017cycie s\u0105: zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 oraz ubezpieczaj\u0105cy. Ubezpieczaj\u0105cym jest osoba, kt\u00f3ra zawiera umow\u0119 ubezpieczenia i zobowi\u0105zuje si\u0119 do zap\u0142aty sk\u0142adki ubezpieczeniowej. Ubezpieczaj\u0105cy mo\u017ce zawrze\u0107 umow\u0119 ubezpieczenia na \u017cycie we w\u0142asnym imieniu i na w\u0142asny rachunek (w\u00f3wczas jest on jednocze\u015bnie ubezpieczaj\u0105cym i ubezpieczonym, tj. osob\u0105, kt\u00f3rej \u017cycie lub zdrowie obj\u0119te jest ochron\u0105 ubezpieczeniow\u0105) lub na rachunek innej osoby (w\u00f3wczas ubezpieczonym jest inna osoba, kt\u00f3rej \u017cycie lub zdrowie ubezpieczaj\u0105cy uczyni\u0142 przedmiotem ubezpieczenia). Ubezpieczenia na \u017cycie zawierane na cudzy rachunek s\u0105 obecnie bardzo popularne i stanowi\u0105 znaczn\u0105 grup\u0119 um\u00f3w. W ubezpieczeniach na \u017cycie wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c instytucja uposa\u017conego, kt\u00f3rego wskazuje ubezpieczony.<\/p>\n<p>Nale\u017cy zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce ze wzgl\u0119du na t\u0119 wielo\u015b\u0107 podmiot\u00f3w konstrukcja umowy ubezpieczenia na \u017cycie czasami nie jest \u0142atwa. Analizy o.w.u. dokonywane przez Biuro Rzecznika Ubezpieczonych uwidaczniaj\u0105 trudno\u015bci z prawid\u0142owym redagowaniem tre\u015bci tej umowy. Problemy w tym zakresie powoduj\u0105, \u017ce spotykamy wiele postanowie\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna by uzna\u0107 za niezgodne z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami prawa. Prowadzi to do wniosku, \u017ce regulacje dotycz\u0105ce umowy ubezpieczenia na \u017cycie trudno przenie\u015b\u0107 na grunt postanowie\u0144 umownych.<\/p>\n<p>Dokonuj\u0105c oceny wzorc\u00f3w umownych, w szczeg\u00f3lno\u015bci tych wprowadzonych do obrotu po 10 sierpnia 2007 r., uzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce wiele stosowanych zapis\u00f3w wymaga ewidentnej zmiany b\u0105d\u017a te\u017c dopracowywania.<\/p>\n<p>Ze sporz\u0105dzonego przez Rzecznika Ubezpieczonych raportu wynika, \u017ce nieprawid\u0142owo\u015bci w konstruowaniu wzorc\u00f3w umownych w ubezpieczeniach na \u017cycie jest bardzo wiele i na pierwszy rzut oka trudno je wychwyci\u0107. Jest ich zdecydowanie wi\u0119cej ni\u017c w przypadku o.w.u. maj\u0105tkowych. Niepokoj\u0105ce jest tak\u017ce to, \u017ce w\u015br\u00f3d tych narusze\u0144 odnajdujemy takie, kt\u00f3re mog\u0105 narusza\u0107 ra\u017c\u0105co interesy ubezpieczaj\u0105cych i ubezpieczonych. Cz\u0119sto zdarza si\u0119 tak\u017ce, \u017ce w jednym wzorcu jednocze\u015bnie wyst\u0119puje kilka nieprawid\u0142owych postanowie\u0144.<\/p>\n<p>W dalszym ci\u0105gu ubezpieczyciele stosuj\u0105 postanowienia mog\u0105ce mie\u0107 negatywne skutki dla ubezpieczaj\u0105cych i ubezpieczonych. Przejawy tego odnale\u017a\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c w postanowieniach niedookre\u015blonych, nieprecyzyjnych. Dostrzec mo\u017cna tak\u017ce pr\u00f3by wprowadzania na mocy postanowie\u0144 umownych nieobowi\u0105zuj\u0105cych ju\u017c zasad, kt\u00f3re w ramach nowelizacji przepis\u00f3w zosta\u0142y przez ustawodawc\u0119 usuni\u0119te, jak r\u00f3wnie\u017c w okre\u015blonych przypadkach niedostosowanie obowi\u0105zuj\u0105cej terminologii i stosowanie poj\u0119\u0107 u\u017cywanych w poprzednio obowi\u0105zuj\u0105cym stanie prawnym.<\/p>\n<p>W \u015bwietle ustale\u0144 wynikaj\u0105cych z dokonanych analiz wzorc\u00f3w umownych Rzecznik Ubezpieczonych zwraca\u0142 si\u0119 i jest w trakcie przygotowania kolejnych wyst\u0105pie\u0144 do zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 dzia\u0142u I, wnioskuj\u0105c o modyfikacj\u0119 tre\u015bci wzorc\u00f3w maj\u0105c\u0105 na celu ich dostosowanie do obowi\u0105zuj\u0105cych regulacji prawnych.<\/p>\n<p>Co jest pozytywne, wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144, do kt\u00f3rych wyst\u0119puje Rzecznik, deklaruje dokonanie szczeg\u00f3\u0142owej analizy i dokonanie stosownych zmian w stosowanych wzorcach umownych.<\/p>\n<p>Stanowisko i zapewnienia ubezpieczycieli w tym zakresie Rzecznik Ubezpieczonych przyjmuje z satysfakcj\u0105, gdy\u017c powy\u017csze uwagi do o.w.u. maj\u0105 charakter merytoryczny i w opinii Rzecznika Ubezpieczonych dzia\u0142ania prowadzone w tym zakresie z jednej strony wp\u0142ywa\u0107 b\u0119d\u0105 na popraw\u0119 jako\u015bciow\u0105 oferowanych produkt\u00f3w, a z drugiej popraw\u0119 w oczach polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa wizerunku bran\u017cy ubezpieczeniowej.<\/p>\n<p>Rzecznik wyra\u017ca nadziej\u0119, \u017ce niniejsze opracowanie b\u0119dzie wykorzystywane przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 w pracach nad zmian\u0105 oferowanych produkt\u00f3w oraz przygotowaniem nowych wzorc\u00f3w umownych, jak r\u00f3wnie\u017c jako materia\u0142 analityczny dla instytucji stoj\u0105cych na stra\u017cy interes\u00f3w konsumenta us\u0142ug finansowych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W \u015blad za raportem Rzecznika Ubezpieczonych w sprawie nieprawid\u0142owo\u015bci we wzorcach umownych stosowanych przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 w zakresie ubezpiecze\u0144 maj\u0105tkowych prezentujemy opracowany przez Rzecznika Ubezpieczonych raport w sprawie nieprawid\u0142owo\u015bci w og\u00f3lnych warunkach ubezpieczenia na \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-117","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prawo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=117"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117\/revisions\/118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}