Osoby, kt\u00f3re na skutek zaniedba\u0144 ponios\u0142y straty lub dozna\u0142y uszczerbku na zdrowiu, maj\u0105 prawo do odszkodowania. Musz\u0105 jednak udowodni\u0107 szkod\u0119. Je\u015bli mi\u0119dzy ni\u0105 a dzia\u0142aniem b\u0105d\u017a zaniechaniem nie ma zwi\u0105zku przyczynowego, to gmina uniknie odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n
Zasypane \u015bniegiem i oblodzone chodniki czy drogi s\u0105 ka\u017cdego roku utrapieniem mieszka\u0144c\u00f3w i kieruj\u0105cych pojazdami. W tym okresie wzrasta r\u00f3wnie\u017c liczba wypadk\u00f3w (kolizji) samochodowych i uraz\u00f3w doznanych przez pozosta\u0142ych uczestnik\u00f3w ruchu drogowego. Za niew\u0142a\u015bciwy stan ci\u0105g\u00f3w komunikacyjnych nie mo\u017cna jednak wy\u0142\u0105cznie obwinia\u0107 zimowej aury. Wszystkiego nie da si\u0119 r\u00f3wnie\u017c usprawiedliwi\u0107 brakiem \u015brodk\u00f3w finansowych w gminnym bud\u017cecie. W przypadku dr\u00f3g samorz\u0105dy maj\u0105 bowiem wiele mo\u017cliwo\u015bci na pozyskanie dofinansowania zewn\u0119trznego. Przedstawione powy\u017cej okoliczno\u015bci nie zwalniaj\u0105 lokalnych samorz\u0105d\u00f3w od ponoszenia odpowiedzialno\u015bci za szkody spowodowane niew\u0142a\u015bciwym utrzymaniem infrastruktury drogowej.<\/p>\n
Gmina jako w\u0142a\u015bciciel drogi lub podmiot odpowiedzialny za utrzymanie chodnika powinna podejmowa\u0107 wszelkie dzia\u0142ania, kt\u00f3re s\u0105 konieczne w danych warunkach do normalnego z nich korzystania. Obowi\u0105zek ten nak\u0142ada na ni\u0105 art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy o samorz\u0105dzie gminnym. Jest on r\u00f3wnie\u017c rozwijany w ustawach o utrzymaniu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminie oraz o drogach publicznych. Ten ostatni akt prawny za drogi gminne uznaje drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii \u2013 krajowych, wojew\u00f3dzkich, powiatowych, stanowi\u0105ce uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 sie\u0107 dr\u00f3g s\u0142u\u017c\u0105cych miejscowym potrzebom, z wy\u0142\u0105czeniem dr\u00f3g wewn\u0119trznych. Z kolei ustawa o utrzymaniu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminie wskazuje, \u017ce obligatoryjnym zadaniem lokalnych samorz\u0105d\u00f3w jest zapobieganie zanieczyszczaniu ulic, plac\u00f3w i teren\u00f3w otwartych. W szczeg\u00f3lno\u015bci polega to na zbieraniu i pozbywaniu si\u0119 b\u0142ota, \u015bniegu, lodu oraz innych zanieczyszcze\u0144 uprz\u0105tni\u0119tych z chodnik\u00f3w przez w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci. R\u00f3wnocze\u015bnie samorz\u0105dy s\u0105 odpowiedzialne za odbieranie odpad\u00f3w zgromadzonych w przeznaczonych do tego celu pojemnikach ustawionych na chodniku. Dodatkowo gminny powinny utrzymywa\u0107 czysto\u015b\u0107 i porz\u0105dek na przystankach komunikacyjnych, kt\u00f3rych s\u0105 w\u0142a\u015bcicielami b\u0105d\u017a zarz\u0105dzaj\u0105cymi. Chodzi jednak tylko o takie miejsca przeznaczone do zatrzymywania autobus\u00f3w, kt\u00f3re po pierwsze s\u0105 po\u0142o\u017cone na obszarze gminy, a po drugie s\u0105 zlokalizowane przy drogach publicznych. Przy tym sama kategoria drogi nie ma znaczenia.<\/p>\n
Obowi\u0105zki utrzymania czysto\u015bci i porz\u0105dku na drogach publicznych nale\u017c\u0105 te\u017c do zarz\u0105du drogi. Ten zgodnie z ustaw\u0105 o utrzymaniu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminie jest zobowi\u0105zany do:<\/p>\n
\u25cf zbierania i pozbywania si\u0119 odpad\u00f3w zgromadzonych w pojemnikach do tego przeznaczonych i utrzymania tych urz\u0105dze\u0144 w odpowiednim stanie sanitarnym, porz\u0105dkowym i technicznym,<\/p>\n
\u25cf pozbywania si\u0119 b\u0142ota, \u015bniegu, lodu i innych zanieczyszcze\u0144 uprz\u0105tni\u0119tych z chodnik\u00f3w przez w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci przyleg\u0142ych do drogi publicznej,<\/p>\n
\u25cf uprz\u0105tni\u0119cia b\u0142ota, \u015bniegu, lodu i innych zanieczyszcze\u0144 z chodnik\u00f3w, je\u017celi zarz\u0105d drogi pobiera op\u0142aty z tytu\u0142u postoju lub parkowania pojazd\u00f3w samochodowych na takim chodniku.<\/p>\n
Niezale\u017cnie od tego, je\u017celi gmina pobiera op\u0142aty z tytu\u0142u postoju lub parkowania pojazd\u00f3w samochodowych, to w tych miejscach jest zobowi\u0105zana do sprz\u0105tania b\u0142ota, \u015bniegu, lodu i innych zanieczyszcze\u0144. Musi ona tak\u017ce odbiera\u0107 odpady zgromadzone w pojemnikach na tym chodniku i utrzymywa\u0107 je w odpowiednim stanie sanitarnym i technicznym.<\/p>\n
Utrzymanie dr\u00f3g<\/strong><\/p>\n Zarz\u0105dcami dr\u00f3g gminnych s\u0105 w\u00f3jtowie, burmistrzowie lub prezydenci miast (w przypadku dr\u00f3g wojew\u00f3dzkich s\u0105 nimi zarz\u0105dy wojew\u00f3dztw, a powiatowych \u2013 zarz\u0105dy powiat\u00f3w). Ponadto generalny dyrektor dr\u00f3g krajowych i autostrad jest zarz\u0105dc\u0105 autostrady, ale do czasu przekazania jej, w drodze porozumienia, sp\u00f3\u0142ce, z kt\u00f3r\u0105 zawarto umow\u0119 o budow\u0119 i eksploatacj\u0119 albo wy\u0142\u0105cznie o eksploatacj\u0119. Po przekazaniu funkcj\u0119 zarz\u0105dcy autostrady pe\u0142ni taka sp\u00f3\u0142ka. W praktyce spotykane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c drogi niezaliczone do \u017cadnej kategorii dr\u00f3g publicznych. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to drogi wewn\u0119trzne po\u0142o\u017cone m.in. na terenie osiedli mieszkaniowych czy dojazd\u00f3w do grunt\u00f3w rolnych. Takimi drogami s\u0105 r\u00f3wnie\u017c place przed dworcami kolejowymi czy autobusowymi. W tym przypadku zarz\u0105dc\u0105 takiego terenu mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne podmioty. W przypadku drogi osiedlowej mo\u017ce to by\u0107 wsp\u00f3lnota czy sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa.<\/p>\n Niezale\u017cnie od tego, kto jest w\u0142a\u015bcicielem czy zarz\u0105dc\u0105 danej drogi, to na nim spoczywa obowi\u0105zek jej w\u0142a\u015bciwego utrzymania. To jednak nie koniec obowi\u0105zk\u00f3w na\u0142o\u017conych na samorz\u0105dy. Z racji wykonywanej funkcji do w\u0142a\u015bciwo\u015bci szefa jednostki samorz\u0105du terytorialnego nale\u017c\u0105 sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dr\u00f3g. Do jego zada\u0144 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c utrzymanie nawierzchni dr\u00f3g i chodnik\u00f3w, przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dr\u00f3g ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem ich wp\u0142ywu na stan bezpiecze\u0144stwa ruchu drogowego oraz wykonywanie rob\u00f3t interwencyjnych i zabezpieczaj\u0105cych. W konsekwencji ka\u017cde uszkodzenie drogi stwarzaj\u0105ce niebezpiecze\u0144stwo dla jej u\u017cytkownik\u00f3w powinno by\u0107 zabezpieczone w szczeg\u00f3lno\u015bci poprzez jej oznaczenie w spos\u00f3b widoczny dla u\u017cytkownik\u00f3w ruchu drogowego i chroni\u0105cy ich przed powstaniem szkody. Zarz\u0105dca drogi powinien wykona\u0107 prace zabezpieczaj\u0105ce niezw\u0142ocznie po powstaniu uszkodzenia nawierzchni w stopniu zagra\u017caj\u0105cym bezpiecze\u0144stwu u\u017cytkownik\u00f3w ruchu drogowego. Zaniedbania ustawowych obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re doprowadz\u0105 do powstania szkody u kieruj\u0105cego pojazdem czy pieszego korzystaj\u0105cego z chodnika, najcz\u0119\u015bciej w praktyce skutkuj\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 odszkodowawcz\u0105 zarz\u0105dcy terenu.<\/p>\n Pe\u0142ne odszkodowanie<\/strong><\/p>\n Odpowiedzialno\u015b\u0107 zarz\u0105dcy drogi opiera si\u0119 na zasadach wskazanych w kodeksie cywilnym (dalej k.c.). Zgodnie z art. 415 k.c., kto z winy swej wyrz\u0105dzi\u0142 drugiemu szkod\u0119, obowi\u0105zany jest do jej naprawienia. Analizuj\u0105c zatem ten przepis, nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce do stwierdzenia odpowiedzialno\u015bci konieczne jest \u0142\u0105czne wyst\u0105pienie nast\u0119puj\u0105cych przes\u0142anek:<\/p>\n \u25cf powstania szkody (np. uszkodzenia opon w aucie na skutek wjechania w dziur\u0119 w drodze czy z\u0142amania r\u0119ki na skutek upadku na \u015bliskim chodniku),<\/p>\n szkoda musi by\u0107 wywo\u0142ana dzia\u0142aniem lub zaniechaniem, z kt\u00f3rym ustawa wi\u0105\u017ce obowi\u0105zek odszkodowawczy (np. wskutek zaniedba\u0144 ze strony zarz\u0105du dr\u00f3g na jezdni wyst\u0119puje dziura czy te\u017c chodnik, na kt\u00f3rym dosz\u0142o do upadku, nie zosta\u0142 odpowiednio i na czas od\u015bnie\u017cony),<\/p>\n \u25cf pomi\u0119dzy szkod\u0105 a dzia\u0142aniem lub zaniechaniem, z kt\u00f3rym ustawa wi\u0105\u017ce obowi\u0105zek odszkodowawczy, istnieje zwi\u0105zek przyczynowy (np. do uszkodzenia felgi dosz\u0142o w wyniku poruszania si\u0119 po dziurawych drogach).<\/p>\n Analizuj\u0105c poszczeg\u00f3lne przes\u0142anki odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce samo poj\u0119cie szkody nie zosta\u0142o jednoznacznie zdefiniowane w kodeksie cywilnym. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce szkoda to powsta\u0142a wbrew woli samego poszkodowanego r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy jego dotychczasowym stanem maj\u0105tkowym a stanem, kt\u00f3ry zaistnia\u0142by, gdyby nie nast\u0105pi\u0142o zdarzenie wywo\u0142uj\u0105ce szkod\u0119 (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 11 lipca 1957 r., 2 CR 304\/57, LexPolonica nr 316158, uchwa\u0142a sk\u0142adu 7 s\u0119dzi\u00f3w SN z 22 listopada 1963 r., III PO 31\/63, LexPolonica nr 315214). W konsekwencji rol\u0105 przyznanego przez s\u0105d odszkodowania jest wyr\u00f3wnanie powsta\u0142ej r\u00f3\u017cnicy. To jednak nie koniec.<\/p>\n Przez szkod\u0119 rozumie si\u0119 nie tylko szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105, ale tak\u017ce i szkod\u0119 niematerialn\u0105. Ta ostatnia w nomenklaturze prawniczej okre\u015blana jest r\u00f3wnie\u017c jako krzywda. Nie wdaj\u0105c si\u0119 w dalsze dywagacje na ten temat, nale\u017cy od razu zastrzec, \u017ce obowi\u0105zek wynagrodzenia (zado\u015b\u0107uczynienia) krzywdy w odr\u00f3\u017cnieniu od szkody materialnej powstaje tylko wtedy, gdy przewiduje to wyra\u017anie przepis szczeg\u00f3lny. Niezale\u017cnie od tego zgodnie z art. 361 par. 2 k.c. szkoda polega na stracie, kt\u00f3r\u0105 poni\u00f3s\u0142 poszkodowany (tzw. damnum emergens), lub na pozbawieniu go korzy\u015bci, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by uzyska\u0107, gdyby mu szkody nie wyrz\u0105dzono (tzw. lucrum cessans). Sama strata w powszechnym rozumieniu tego s\u0142owa oznacza pomniejszenie czego\u015b, co w kontek\u015bcie prawa cywilnego b\u0119dzie zawsze odnosi\u0142o si\u0119 do szeroko rozumianego maj\u0105tku poszkodowanego.<\/p>\n Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0107, \u017ce szkoda dotycz\u0105ca utraconych korzy\u015bci ma zawsze charakter hipotetyczny. Cz\u0119sto te\u017c wyst\u0119puje r\u00f3wnocze\u015bnie z poniesion\u0105 strat\u0105. Mo\u017ce ona polega\u0107 przyk\u0142adowo na utracie mo\u017cliwo\u015bci otrzymania wi\u0119kszego zarobku czy te\u017c konieczno\u015bci wydatkowania wi\u0119kszych \u015brodk\u00f3w na napraw\u0119 auta. Chocia\u017c szkoda polegaj\u0105ca na utraconych korzy\u015bciach jest hipotetyczna, to orzecznictwo s\u0105dowe oraz doktryna praktycznie jednolicie stoj\u0105 na stanowisku, \u017ce musi ona by\u0107 wykazana przez poszkodowanego z tak du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem, aby uzasadnia\u0142a ona w \u015bwietle do\u015bwiadczenia \u017cyciowego przyj\u0119cie, \u017ce utrata korzy\u015bci rzeczywi\u015bcie nast\u0105pi\u0142a (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 3 pa\u017adziernika 1979 r., II CR 304\/79, LexPolonica nr 301386).<\/p>\n Poza szkod\u0105 niezb\u0119dnym elementem do przypisania odpowiedzialno\u015bci za nienale\u017cyte wykonywanie obowi\u0105zk\u00f3w, w tym tych zwi\u0105zanych z utrzymaniem dr\u00f3g i chodnik\u00f3w, jest zwi\u0105zek przyczynowy pomi\u0119dzy szkod\u0105 a dzia\u0142aniem b\u0105d\u017a zaniechaniem zarz\u0105dcy drogi. Zgodnie bowiem z art. 361 par. 1 k.c. zobowi\u0105zany do odszkodowania ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 tylko za normalne nast\u0119pstwa dzia\u0142ania lub zaniechania, z kt\u00f3rego szkoda wynik\u0142a. W orzeczeniu z 2 czerwca 1956 r. S\u0105d Najwy\u017cszy (3 CR 515\/5, LexPolonica nr 365229) wskaza\u0142, \u017ce dla prawid\u0142owego ustalenia, czy w konkretnym przypadku zachodzi normalny zwi\u0105zek przyczynowy pomi\u0119dzy pewnym zdarzeniem a szkod\u0105, nale\u017cy jak najdok\u0142adniej wyja\u015bni\u0107 wszystkie okoliczno\u015bci sprawy, a zw\u0142aszcza wszystkie fakty, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 w jakimkolwiek zwi\u0105zku przyczynowym ze szkod\u0105. Dodatkowo zdaniem s\u0119dzi\u00f3w przy ocenie zwi\u0105zku przyczynowego nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107 zasadami nauki, w miar\u0119 potrzeby wyja\u015bniaj\u0105c potrzebne dane przy pomocy bieg\u0142ego. Opinia tego ostatniego cz\u0119sto b\u0119dzie mia\u0142a decyduj\u0105ce znaczenie przy odtwarzaniu zaistnia\u0142ych wypadk\u00f3w. Po takim wyja\u015bnieniu sprawy s\u0105d musi oceni\u0107, czy pomi\u0119dzy konkretnym zdarzeniem a szkod\u0105 istnieje normalny zwi\u0105zek przyczynowy. Wykazanie ustawowych przes\u0142anek odpowiedzialno\u015bci mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 w\u0142a\u015bciwe zgromadzenie dowod\u00f3w. Szczeg\u00f3\u0142owe ich wymienienie nie jest w praktyce mo\u017cliwe. Wszystko bowiem zale\u017cy od okoliczno\u015bci konkretnego stanu faktycznego. Mo\u017cna jedynie wskaza\u0107, \u017ce wi\u0119ksza liczba dowod\u00f3w na pewno nie zaszkodzi w prawid\u0142owej ocenie zdarzenia przez s\u0105d [Przyk\u0142ad 1]. Niezale\u017cnie od tego to na poszkodowanym spoczywa ci\u0119\u017car udowodnienia okoliczno\u015bci, z kt\u00f3rych wywodzi skutki prawne. Nieudowodnienie za\u015b przed s\u0105dem swoich racji powoduje oddalenie pow\u00f3dztwa. Z tych wzgl\u0119d\u00f3w dla odpowiedniego zabezpieczenia roszcze\u0144 osoby poszkodowanej szczeg\u00f3lnie istotne jest zgromadzenie odpowiednich dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych zaistnia\u0142\u0105 szkod\u0119 i jej wysoko\u015b\u0107. Chodzi wi\u0119c o zeznania \u015bwiadk\u00f3w, w tym najcz\u0119\u015bciej interweniuj\u0105cych w takich sytuacjach policjant\u00f3w. Pomocna b\u0119dzie tak\u017ce dokumentacja zdj\u0119ciowa miejsca zdarzenia. W razie wyst\u0105pienia szk\u00f3d na osobie niezb\u0119dne jest tak\u017ce wskazanie ich rozmiaru i charakteru. Tu pomocne mog\u0105 by\u0107 opinie lekarskie i dokumentacja medyczna. Te dokumenty w spos\u00f3b kompletny przedstawiaj\u0105 proces leczenia i rehabilitacji. Dobrym uzasadnieniem dochodzonej kwoty mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c odpowiednio udokumentowana historia wydatk\u00f3w poniesionych w zwi\u0105zku z powsta\u0142\u0105 szkod\u0105. Chodzi nie tylko o rachunki zwi\u0105zane przyk\u0142adowo z zakupem nowego ubrania, lecz tak\u017ce o koszty poniesione na dodatkow\u0105 rehabilitacje czy opiek\u0119 piel\u0119gniarsk\u0105. Je\u017celi zatem w wyniku niew\u0142a\u015bciwego utrzymania przez jednostk\u0119 samorz\u0105du terytorialnego dr\u00f3g zim\u0105 kieruj\u0105cy pojazdem poniesie szkod\u0119, to mo\u017ce si\u0119 on domaga\u0107 jej naprawienia na zasadach og\u00f3lnych przewidzianych w kodeksie cywilnym. Tak jak to ju\u017c zosta\u0142o wspomniane, art. 415 k.c. zobowi\u0105zuje ka\u017cdego, kto ze swojej winy wyrz\u0105dzi\u0142 szkod\u0119 drugiemu, do jej naprawienia. Z przepisu tego w analizowanym stanie faktycznym wynika, \u017ce je\u015bli w wyniku zdarzenia na drodze spowodowanego jej z\u0142ym stanem, np. zbytnim o\u015bnie\u017ceniem lub oblodzeniem, dana osoba dozna szkody, to mo\u017ce si\u0119 domaga\u0107 odszkodowania. W razie za\u015b uszkodzenia cia\u0142a lub wywo\u0142ania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynik\u0142e z tego powodu koszty (art. 444 k.c.).<\/p>\n W przypadku zatem szk\u00f3d na osobie za szkod\u0119 mo\u017cna uzna\u0107 przyk\u0142adowo konieczno\u015b\u0107 poniesienia koszt\u00f3w leczenia i rehabilitacji po wypadku lub nawet koszty wyuczenia nowego zawodu, gdy w wyniku wypadku poszkodowany nie mo\u017ce ju\u017c wykonywa\u0107 dotychczasowej pracy. Je\u017celi poszkodowany utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo je\u017celi zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 jego potrzeby lub zmniejszy\u0142y widoki powodzenia na przysz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017ce on \u017c\u0105da\u0107 od zobowi\u0105zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.<\/p>\n Przy zniszczeniu rzeczy szkod\u0105 b\u0119dzie natomiast kwota pieni\u0119\u017cna odpowiadaj\u0105ca jej warto\u015bci lub koszt naprawy. W przypadku uszkodzenia cia\u0142a lub wywo\u0142ania rozstroju zdrowia poszkodowany mo\u017ce te\u017c domaga\u0107 si\u0119 przyznania odpowiedniej sumy tytu\u0142em zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego za doznan\u0105 krzywd\u0119 (art. 445 k.c.). Chodzi tu o sytuacje, w kt\u00f3rych cierpie\u0144 czy niewyg\u00f3d poszkodowanego nie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 kwot\u0105 finansow\u0105. Konieczne jest jednak, aby te elementy mo\u017cna by\u0142o powi\u0105za\u0107 z wypadkiem, wykazuj\u0105c pomi\u0119dzy nimi zwi\u0105zek przyczynowo-skutkowy.<\/p>\n Podobn\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 jest obj\u0119ty r\u00f3wnie\u017c wypadek, do kt\u00f3rego dojdzie nie tylko w wyniku fatalnego stanu technicznego dr\u00f3g lokalnych, lecz tak\u017ce z\u0142ego ich oznakowania. Za w\u0142a\u015bciwe oznakowanie dr\u00f3g odpowiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c samorz\u0105dy. Zwr\u00f3ci\u0142 na to uwag\u0119 S\u0105d Apelacyjny w Lublinie (sygn. akt I ACa 258\/11). W sprawie, kt\u00f3r\u0105 rozpoznawa\u0142 chodzi\u0142o o wypadek motocyklisty, do jakiego dosz\u0142o w jednej z gmin na Lubelszczy\u017anie. Jad\u0105cy miejsk\u0105 ulic\u0105 motocyklista min\u0105\u0142 latarni\u0119 na jednej z ulic i wjecha\u0142 w nieo\u015bwietlony teren, zjecha\u0142 z drogi asfaltowej i mimo hamowania uderzy\u0142 w drzewo. W wyniku wypadku zar\u00f3wno motocyklista, jak i podr\u00f3\u017cuj\u0105ca z nim pasa\u017cerka doznali obra\u017ce\u0144. Zniszczeniu uleg\u0142 motor. Przed rozpoznaniem sprawy o odszkodowanie wyja\u015bniona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c kwestia odpowiedzialno\u015bci karnej motocyklisty. W wyniku przeprowadzonego post\u0119powania karnego zosta\u0142 on uniewinniony od przest\u0119pstwa nieumy\u015blnego naruszenia zasad bezpiecze\u0144stwa w ruchu l\u0105dowym skutkuj\u0105cego wypadkiem, w kt\u00f3rym obra\u017cenia cia\u0142a dozna\u0142a inna osoba (art. 177 par. 1 kodeksu karnego).<\/p>\n Z opinii bieg\u0142ego przeprowadzonej w sprawie wynika\u0142o, \u017ce przebieg ulicy by\u0142 s\u0142abo rozpoznawalny zar\u00f3wno w dzie\u0144, jak i w nocy, a zmiana rodzaju nawierzchni z utwardzonej na gruntow\u0105 by\u0142a nie do rozr\u00f3\u017cnienia dla kieruj\u0105cych. Dodatkowo bieg\u0142y doszed\u0142 do wniosku, \u017ce odcinek drogi powinien by\u0107 stosownie oznakowany. Dopiero taka informacja pozwoli\u0142aby unikn\u0105\u0107 wypadku. Takiego oznakowania jednak na drodze zabrak\u0142o.<\/p>\n Po zako\u0144czonym post\u0119powaniu karnym motocyklista za\u017c\u0105da\u0142 odszkodowania i zado\u015b\u0107uczynienia od gminy \u2013 w\u0142a\u015bciciela drogi. Zar\u00f3wno s\u0105d okr\u0119gowy, jaki i apelacyjny przyzna\u0142y racj\u0119 poszkodowanemu. S\u0105dy obu instancji dosz\u0142y do wniosku, \u017ce gmina odpowiada za wypadek na podstawie art. 416 kodeksu cywilnego, i nakaza\u0142y jej wyp\u0142aci\u0107 odszkodowanie (przepis ten reguluje odpowiedzialno\u015b\u0107 osoby prawnej za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 z winy jej organu). Ich zdaniem brak oznakowania drogi, kt\u00f3ra zmieni\u0142a si\u0119 w nawierzchni\u0119 nieutwardzon\u0105, brak jej o\u015bwietlenia i jakiegokolwiek oznakowania skr\u0119tu spowodowa\u0142y, \u017ce motocyklista by\u0142 zaskoczony nag\u0142\u0105 ciemno\u015bci\u0105 oraz ko\u0144cem drogi skr\u0119caj\u0105cej w prawo. S\u0105d podni\u00f3s\u0142 przy tym, \u017ce ka\u017cda kategoria drogi powinna by\u0107 prawid\u0142owo oznakowana.<\/p>\n Odpowiedzialno\u015b\u0107 gminy w tym przypadku wynika z naruszenia obowi\u0105zk\u00f3w ustawowych. Zgodnie bowiem z ustaw\u0105 o drogach publicznych zarz\u0105dc\u0105 dr\u00f3g gminnych jest organ gminy \u2013 w\u00f3jt (burmistrz, prezydent miasta). Dodatkowo zgodnie z par. 11 rozporz\u0105dzenia ministra infrastruktury z 23 wrze\u015bnia 2003 r. w sprawie szczeg\u00f3\u0142owych warunk\u00f3w zarz\u0105dzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarz\u0105dzaniem (Dz.U nr 177, poz. 1729 z p\u00f3\u017an. zm.) organizacj\u0119 ruchu, w szczeg\u00f3lno\u015bci zadania techniczne polegaj\u0105ce na umieszczaniu i utrzymaniu znak\u00f3w drogowych, urz\u0105dze\u0144 sygnalizacji \u015bwietlnej, urz\u0105dze\u0144 sygnalizacji d\u017awi\u0119kowej oraz urz\u0105dze\u0144 bezpiecze\u0144stwa ruchu, realizuje co do zasady na w\u0142asny koszt zarz\u0105d drogi. W praktyce wiele samorz\u0105d\u00f3w, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 kosztownej odpowiedzialno\u015bci spowodowanej niew\u0142a\u015bciwym utrzymaniem dr\u00f3g, szczeg\u00f3lnie w okresie zimowym wykupuje ubezpieczenia od odpowiedzialno\u015bci cywilnej.<\/p>\n Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego ubezpieczyciel obowi\u0105zany jest spe\u0142ni\u0107 \u015bwiadczenie w terminie trzydziestu dni, licz\u0105c od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyja\u015bnienie w powy\u017cszym terminie okoliczno\u015bci koniecznych do ustalenia odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela albo wysoko\u015bci \u015bwiadczenia okaza\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe, \u015bwiadczenie powinno by\u0107 spe\u0142nione w ci\u0105gu 14 dni od dnia, w kt\u00f3rym przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci wyja\u015bnienie tych okoliczno\u015bci by\u0142o mo\u017cliwe. Przepisy kodeksu cywilnego chroni\u0105 jednak obj\u0119te umow\u0105 samorz\u0105dy, przewiduj\u0105c, \u017ce bezsporn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiadczenia ubezpieczyciel powinien spe\u0142ni\u0107 w terminie 30 dni. [przyk\u0142ad 2]<\/p>\n Obowi\u0105zki gminy<\/strong><\/p>\n Najwa\u017cniejsze zadania zarz\u0105du drogi to:<\/p>\n \u25cf opracowywanie projekt\u00f3w plan\u00f3w rozwoju sieci drogowej,<\/p>\n \u25cf opracowywanie projekt\u00f3w plan\u00f3w finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dr\u00f3g,<\/p>\n \u25cf pe\u0142nienie funkcji inwestora,<\/p>\n \u25cf utrzymanie nawierzchni dr\u00f3g i chodnik\u00f3w,<\/p>\n \u25cf realizacja zada\u0144 w zakresie in\u017cynierii ruchu,<\/p>\n \u25cf wydawanie zezwole\u0144 na zaj\u0119cie pasa drogowego i zjazdy z dr\u00f3g oraz pobieranie op\u0142at i kar pieni\u0119\u017cnych,<\/p>\n \u25cf prowadzenie ewidencji dr\u00f3g oraz udost\u0119pnianie ich na \u017c\u0105danie uprawnionym organom,<\/p>\n \u25cf przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dr\u00f3g i drogowych obiekt\u00f3w in\u017cynierskich,<\/p>\n \u25cf wykonywanie rob\u00f3t interwencyjnych, rob\u00f3t utrzymaniowych i zabezpieczaj\u0105cych,<\/p>\n \u25cf przeciwdzia\u0142anie niszczeniu dr\u00f3g,<\/p>\n \u25cf dokonywanie okresowych pomiar\u00f3w ruchu drogowego,<\/p>\n \u25cf utrzymywanie zieleni przydro\u017cnej,<\/p>\n \u25cf nabywanie nieruchomo\u015bci pod pasy drogowe dr\u00f3g publicznych.<\/p>\n Mo\u017cna si\u0119 ubiega\u0107 o dofinansowanie<\/p>\n Samorz\u0105dy maj\u0105 kilka mo\u017cliwo\u015bci uzyskania dodatkowego finansowania na popraw\u0119 stanu technicznego dr\u00f3g. W gr\u0119 wchodz\u0105 nie tylko \u015brodki z Unii Europejskiej, lecz tak\u017ce fundusze pozyskane w ramach Narodowego Programu Przebudowy Dr\u00f3g Lokalnych. Dodatkowo tylko do 17 lutego 2012 r. mo\u017cna sk\u0142ada\u0107 wnioski o dofinansowanie inwestycji na drogach samorz\u0105dowych z rezerwy subwencji og\u00f3lnej w 2012 r. Zgodnie z ustaw\u0105 z 13 listopada 2008 r. o dochodach jednostek samorz\u0105du terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 80 poz. 526) w projekcie bud\u017cetu pa\u0144stwa utworzona zosta\u0142a rezerwa subwencji og\u00f3lnej. \u015arodki z rezerwy przeznacza si\u0119 na dofinansowanie inwestycji na drogach publicznych powiatowych i wojew\u00f3dzkich oraz na drogach powiatowych, wojew\u00f3dzkich i krajowych w granicach miast na prawach powiatu, a tak\u017ce na dofinansowanie remontu, utrzymania, ochrony i zarz\u0105dzania drogami krajowymi i wojew\u00f3dzkimi w granicach miast na prawach powiatu.<\/p>\n PRZYK\u0141AD 1<\/strong><\/p>\n Dowody szkody s\u0105 niezb\u0119dne<\/p>\n W wyniku wypadku na o\u015bnie\u017conej drodze nie mog\u0142am uda\u0107 si\u0119 na wykupion\u0105 wcze\u015bniej wycieczk\u0119. Chc\u0119 dochodzi\u0107 odszkodowania od jej zarz\u0105dcy. Czy konieczne s\u0105 dowody wykazuj\u0105ce wysoko\u015b\u0107 szkody?<\/p>\n W ka\u017cdym przypadku dochodzenia odszkodowania poszkodowany powinien wskaza\u0107 podmiot odpowiedzialny i wykaza\u0107 jego win\u0119. Innymi s\u0142owy musi wskaza\u0107, kto powinien utrzyma\u0107 drog\u0119 w odpowiednim stanie i jakie czynno\u015bci powinien podj\u0105\u0107, a tego nie zrobi\u0142. Dodatkowo musi wykaza\u0107, jakiej wysoko\u015bci szkoda zosta\u0142a poniesiona i z czego ona wynika. W tym celu musi przedstawi\u0107 rachunki za leczenie, rehabilitacj\u0119, napraw\u0119 uszkodzonej rzeczy i udowodni\u0107 zwi\u0105zek przyczynowy pomi\u0119dzy szkod\u0105 a dzia\u0142aniem lub zaniechaniem podmiotu odpowiedzialnego. Zwi\u0105zek przyczynowo-skutkowy to nic innego jak odpowied\u017a na pytanie, czy szkody na pewno powsta\u0142yby w wyniku nieutrzymania przez w\u0142a\u015bciciela drogi w odpowiednim stanie. Na poparcie racji mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0107, \u017ce nie przyczynili\u015bmy si\u0119 do wypadku, np. z powodu nieuwagi czy pozostawania pod wp\u0142ywem alkoholu. Gdyby tak jednak by\u0142o, wysoko\u015b\u0107 odszkodowania ulegnie odpowiedniemu zmniejszeniu w zale\u017cno\u015bci od stopnia przyczynienia si\u0119. Gdy za\u015b dochodzimy zado\u015b\u0107uczynienia poza elementami wskazanymi powy\u017cej, musimy wykaza\u0107, \u017ce krzywda spowodowana wypadkiem (b\u00f3le, cierpienia, l\u0119ki etc.) zaistnia\u0142a w zwi\u0105zku z wypadkiem, a wi\u0119c na przyk\u0142ad, \u017ce w wyniku upadku nast\u0105pi\u0142y uszkodzenia g\u0142owy powoduj\u0105ce b\u00f3le lub zmiany psychiczne (l\u0119ki, nerwice). Dow\u00f3d w tym zakresie mo\u017ce stanowi\u0107 na przyk\u0142ad badanie lekarskie i zeznania \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy potwierdz\u0105, \u017ce przed wypadkiem takie zaburzenia u poszkodowanego nie mia\u0142y miejsca.<\/p>\n PRZYK\u0141AD 2<\/strong><\/p>\n Czy spraw\u0119 kierowa\u0107 do s\u0105du<\/p>\n W wyniku wjechania w dziur\u0119 w drodze samoch\u00f3d uleg\u0142 uszkodzeniu. Zamierzam dochodzi\u0107 odszkodowania od gminy. Czy musz\u0119 skierowa\u0107 spraw\u0119 do s\u0105du?<\/p>\n W pierwszej kolejno\u015bci warto wezwa\u0107 podmiot odpowiedzialny za wyrz\u0105dzenie szkody do dobrowolnego spe\u0142nienia \u015bwiadczenia, czyli do zap\u0142aty w konkretnym terminie odszkodowania w okre\u015blonej w nim wysoko\u015bci. W przypadku braku zap\u0142aty nast\u0119pnym krokiem jest wniesienie pow\u00f3dztwa o zap\u0142at\u0119 odszkodowania do odpowiedniego s\u0105du, a wi\u0119c s\u0105du miejscowo w\u0142a\u015bciwego ze wzgl\u0119du na siedzib\u0119 (lub miejsce zamieszkania) osoby odpowiedzialnej za szkod\u0119. Podzia\u0142 s\u0105d\u00f3w ze wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 miejscow\u0105 okre\u015bli\u0142 w specjalnym rozporz\u0105dzeniu minister sprawiedliwo\u015bci, za\u015b odpowiednie informacje naj\u0142atwiej uzyska\u0107 na stronach internetowych ka\u017cdego z s\u0105d\u00f3w. O w\u0142a\u015bciwo\u015bci rzeczowej s\u0105du (rejonowy czy okr\u0119gowy) decyduje natomiast kwota dochodzonego roszczenia. Je\u017celi dochodzimy odszkodowania w wysoko\u015bci do 75 tys. z\u0142, w\u0142a\u015bciwy do rozpoznania sprawy w I instancji b\u0119dzie s\u0105d rejonowy, w przypadku wy\u017cszych kwot b\u0119dzie to s\u0105d okr\u0119gowy.<\/p>\n Podstawa prawna<\/strong><\/p>\n Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z p\u00f3\u017an.zm.).<\/p>\n Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 19 poz. 115 z p\u00f3\u017an. zm.). Ustawa z 13 wrze\u015bnia 1996 r. o utrzymaniu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008 z p\u00f3\u017an. zm.). Ustawa z 8 grudnia 1990 r. o samorz\u0105dzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z p\u00f3\u017an. zm.).<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Dziennik Gazeta Prawna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Osoby, kt\u00f3re na skutek zaniedba\u0144 ponios\u0142y straty lub dozna\u0142y uszczerbku na zdrowiu, maj\u0105 prawo do odszkodowania. Musz\u0105 jednak udowodni\u0107 szkod\u0119. Je\u015bli mi\u0119dzy ni\u0105 a dzia\u0142aniem b\u0105d\u017a zaniechaniem nie ma zwi\u0105zku przyczynowego, to gmina uniknie odpowiedzialno\u015bci. Zasypane \u015bniegiem i oblodzone chodniki czy drogi s\u0105 ka\u017cdego roku utrapieniem mieszka\u0144c\u00f3w i kieruj\u0105cych pojazdami. W tym okresie wzrasta r\u00f3wnie\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[12,13],"class_list":["post-1434","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-odszkodowanie","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1434"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1435,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1434\/revisions\/1435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nZabezpieczenie dowod\u00f3w<\/p>\n
\nDochodzenie roszcze\u0144<\/p>\n
\nObowi\u0105zki ubezpieczyciela<\/p>\n