W sytuacji, gdy pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy, mo\u017ce, opr\u00f3cz roszcze\u0144 z ubezpieczenia spo\u0142ecznego, dochodzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c roszcze\u0144 uzupe\u0142niaj\u0105cych od pracodawcy. Roszczenia takie przys\u0142uguj\u0105 z mocy prawa r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkom rodziny poszkodowanego pracownika.<\/p>\n
Zgodnie z kodeksem cywilnym, poszkodowany pracownik mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od pracodawcy ekwiwalentu pieni\u0119\u017cnego w postaci:<\/p>\n
– jednorazowego odszkodowania za uszczerbek maj\u0105tkowy (art. 444 \u00a7 1 k.c.);<\/p>\n
– zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego za uszczerbek niemaj\u0105tkowy (art. 445 \u00a7 1 k.c.);<\/p>\n
– renty (art. 444 \u00a7 2 k.c.).<\/p>\n
Cz\u0142onkowie rodziny poszkodowanego pracownika mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z roszczeniem do zobowi\u0105zanego zak\u0142adu pracy w sytuacji, gdy wypadek przy pracy zako\u0144czy si\u0119 \u015bmierci\u0105 poszkodowanego. Analogicznie do powy\u017cszego, mog\u0105 \u017c\u0105da\u0107:<\/p>\n
– jednorazowego odszkodowania za uszczerbek maj\u0105tkowy ( art. 446 \u00a7 3 k.c.);<\/p>\n
– zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego za uszczerbek niemaj\u0105tkowy (art. 446 \u00a7 4 k.c.).<\/p>\n
Odszkodowanie z art. 444 \u00a7 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93) – zwanej dalej: k.c., mo\u017ce by\u0107 przyznane z tytu\u0142u poniesionych koszt\u00f3w wynik\u0142ych z powstania uszkodzenia cia\u0142a lub rozstroju zdrowia, tj: koszty leczenia, regeneracji organizmu, specjalnej opieki i piel\u0119gnacji, nabycia aparatury usprawniaj\u0105cej inwalid\u00f3w, dojazdu os\u00f3b bliskich odwiedzaj\u0105cych chorego, przyuczania do nowego zawodu, utracony zarobek[1].<\/p>\n
Krzywd\u0119 obejmuj\u0105c\u0105 cierpienia fizyczne oraz psychiczne wyst\u0119puj\u0105ce u poszkodowanego bezpo\u015brednio po wypadku a tak\u017ce mog\u0105ce wyst\u0105pi\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, zrekompensowa\u0107 ma zado\u015b\u0107uczynienie z art. 445 \u00a7 1 k.c. Przy ustalaniu rozmiaru krzywdy bierze si\u0119 pod uwag\u0119 takie czynniki jak: stopie\u0144 i czas trwania cierpie\u0144 fizycznych oraz psychicznych (pobyt w szpitalu, bolesno\u015b\u0107 zabieg\u00f3w, dokonane operacje, leczenie sanatoryjne), ich rodzaj i intensywno\u015b\u0107, trwa\u0142o\u015b\u0107 skutk\u00f3w doznanej szkody (kalectwo, oszpecenie, poczucie nieprzydatno\u015bci), prognozy na przysz\u0142o\u015b\u0107 (polepszenie lub pogorszenie stanu zdrowia), wiek poszkodowanego, bezradno\u015b\u0107 \u017cyciowa, niemo\u017cno\u015b\u0107 wykonywania ulubionego zawodu, uprawiania sport\u00f3w, pracy tw\u00f3rczej, posiadania dzieci, utrat\u0119 kontakt\u00f3w towarzyskich i mo\u017cliwo\u015bci atrakcyjnych wyjazd\u00f3w[2]. <\/p>\n
Je\u015bli chodzi o regulacje przyznaj\u0105ce prawo do \u015bwiadczenia odszkodowawczego najbli\u017cszym cz\u0142onkom rodziny w razie \u015bmierci poszkodowanego, przepis art. 446 \u00a7 3 k.c. ma na celu kompensacj\u0119 przyk\u0142adowo takich nast\u0119pstw jak: pogorszenie warunk\u00f3w mieszkaniowych, utrat\u0119 zabezpieczenia maj\u0105tkowego na przysz\u0142o\u015b\u0107, uczucie osamotnienia, trudno\u015bci \u017cyciowe dziecka pozbawionego opieki matki, os\u0142abienie energii \u017cyciowej. O zado\u015b\u0107uczynienie pieni\u0119\u017cne na skutek cierpie\u0144 fizycznych i psychicznych cz\u0142onkowie rodziny zmar\u0142ego mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 na podstawie art. 446 \u00a7 4 k.c.<\/p>\n
W sytuacji, gdy poszkodowany utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo je\u017celi zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 jego potrzeby lub zmniejszy\u0142y widoki powodzenia na przysz\u0142o\u015b\u0107, na mocy art. 442 \u00a7 2 k.c. mo\u017ce on \u017c\u0105da\u0107 od pracodawcy odpowiedniej renty.<\/p>\n
Okoliczno\u015bci kwalifikuj\u0105ce okre\u015blone zdarzenie jako wypadek przy pracy definiuje art. 3 ustawy z dnia 30 pa\u017adziernika 2002 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym z tytu\u0142u wypadk\u00f3w przy pracy i chor\u00f3b zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., nr 167, poz. 1322), zgodnie z kt\u00f3rym:<\/p>\n
Za wypadek przy pracy uwa\u017ca si\u0119 nag\u0142e zdarzenie, wywo\u0142ane przyczyn\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 powoduj\u0105ce uraz lub \u015bmier\u0107, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o w zwi\u0105zku z prac\u0105, podczas lub w zwi\u0105zku z wykonywaniem przez pracownika zwyk\u0142ych czynno\u015bci lub polece\u0144 prze\u0142o\u017conych; podczas lub w zwi\u0105zku z wykonywaniem przez pracownika czynno\u015bci na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze mi\u0119dzy siedzib\u0105 pracodawcy a miejscem wykonywania obowi\u0105zku wynikaj\u0105cego ze stosunku pracy.<\/p>\n
Na r\u00f3wni z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do \u015bwiadcze\u0144 okre\u015blonych w ustawie, traktuje si\u0119 m.in. wypadki, kt\u00f3rym pracownik uleg\u0142: w czasie podr\u00f3\u017cy s\u0142u\u017cbowej w okoliczno\u015bciach innych ni\u017c ww., chyba \u017ce wypadek spowodowany zosta\u0142 post\u0119powaniem pracownika, kt\u00f3re nie pozostaje w zwi\u0105zku z wykonywaniem powierzonych mu zada\u0144; podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony; przy wykonywaniu zada\u0144 zleconych przez dzia\u0142aj\u0105ce u pracodawcy organizacje zwi\u0105zkowe[3].<\/p>\n
Maj\u0105c na celu przedstawienie najnowszej linii orzeczniczej, postanowi\u0142am uj\u0105\u0107 w postaci podpunkt\u00f3w najistotniejsze kwestie wybrane spo\u015br\u00f3d tre\u015bci uzasadnie\u0144. Kompilacja taka, mam nadziej\u0119, nakre\u015bli w spos\u00f3b jasny kierunek, w jakim zmierza aktualnie S\u0105d Najwy\u017cszy, rozpatruj\u0105c sprawy z zakresu roszcze\u0144 pracowniczych kierowanych wzgl\u0119dem pracodawc\u00f3w o nadwy\u017ck\u0119 ponad \u015bwiadczenie wynikaj\u0105ce z ustawy o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym z tytu\u0142u wypadk\u00f3w przy pracy i chor\u00f3b zawodowych.<\/p>\n
Zado\u015b\u0107uczynienie za doznan\u0105 krzywd\u0119 (art. 445 \u00a7 1 k.c.)<\/strong><\/p>\n Art. 445 \u00a7 1 k.c. – w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzaj\u0105cym s\u0105d mo\u017ce przyzna\u0107 poszkodowanemu odpowiedni\u0105 sum\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 tytu\u0142em zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego za doznana krzywd\u0119.<\/p>\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 14 grudnia 2010 r. (sygn. akt I PK 95\/10, niepubl.) (pow\u00f3dztwo przeciwko zak\u0142adowi pracy o zap\u0142at\u0119 49 tys. z\u0142 tytu\u0142em zado\u015b\u0107uczynienia za rozstr\u00f3j zdrowia – 445 \u00a7 1 k.c.)<\/p>\n Stan faktyczny:<\/p>\n Pow\u00f3dka – pracownik socjalny, nie zosta\u0142a poinformowana o zapobieganiu zara\u017ceniu chorobami zaka\u017anymi oraz post\u0119powaniu w razie zetkni\u0119cia si\u0119 z czynnikami chorobotw\u00f3rczymi. U pow\u00f3dki zdiagnozowano zara\u017cenie pr\u0105tkami gru\u017alicy, nie stanowi\u0105ce choroby, ale gro\u017c\u0105ce ryzykiem jej wyst\u0105pienia. Nie stwierdzono u pow\u00f3dki choroby zawodowej. Pow\u00f3dka domaga\u0142a si\u0119 zas\u0105dzenia na jej rzecz 49 tys. z\u0142. Pow\u00f3dk\u0119 z pozwanym \u0142\u0105czy\u0142 stosunek pracy, a przepisy, na kt\u00f3rych naruszenie powo\u0142uje si\u0119 pow\u00f3dka w pozwie, stanowi\u0105 obowi\u0105zki pracodawcy w zakresie bhp.<\/p>\n S\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce:<\/p>\n odpowiedzialno\u015b\u0107 pracodawcy ma charakter kontraktowy (powszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce przepis (art. 445 \u00a7 1 k.c.) znajduje zastosowanie do szkody na osobie, kt\u00f3rej poszkodowany \u017c\u0105da naprawienia na podstawie regu\u0142 odpowiedzialno\u015bci deliktowej. Tymczasem w prawie pracy w przewa\u017caj\u0105cej liczbie przypadk\u00f3w mamy do czynienia z odpowiedzialno\u015bci\u0105 o charakterze kontraktowym. Przeciwdzia\u0142anie mobbingowi stanowi obowi\u0105zek pracodawcy, wynikaj\u0105cy z tre\u015bci stosunku pracy, a uchybienie mu uzasadnia odpowiedzialno\u015b\u0107 za mobbing, przy czym art. 943 \u00a7 4 k.p. przewiduje wprost zado\u015b\u0107uczynienie za wywo\u0142an\u0105 krzywd\u0119. Pracodawca ma obowi\u0105zek przeciwdzia\u0142a\u0107 dyskryminacji, w konsekwencji doprowadzenie do takiego stanu tak\u017ce uzasadnia odpowiedzialno\u015b\u0107 z tytu\u0142u niewykonania obowi\u0105zk\u00f3w kontraktowych. Za niemniej istotny przyk\u0142ad nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 obowi\u0105zki zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunk\u00f3w pracy – w tym m.in. informacj\u0119 o ryzyku zawodowym i sposobach jego zapobiegania (art. 226 pkt 2 k.p.), w szczeg\u00f3lno\u015bci w celu przeciwdzia\u0142ania chorobom zawodowym i parazawodowym (art. 227 k.p.) wszystkie te przypadki pozwalaj\u0105 na poci\u0105ganie pracodawcy do odpowiedzialno\u015bci za naruszenie d\u00f3br osobistych pracownika. Wypada\u0142oby zatem dopu\u015bci\u0107 stosowanie w re\u017cimie kontraktowej odpowiedzialno\u015bci pracodawcy przynajmniej norm reguluj\u0105cych spos\u00f3b naprawienia szk\u00f3d na dobrach osobistych, mo\u017cna wi\u0119c przyj\u0105\u0107 – z wieloma zastrze\u017ceniami – \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za stworzenie\/akceptowanie warunk\u00f3w pracy, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y pow\u00f3dk\u0119 do zara\u017cenia pr\u0105tkami gru\u017alicy i narazi\u0142y j\u0105 na cierpienia zwi\u0105zane z zagro\u017ceniem zdrowia oraz na niekorzystne prze\u017cycia psychiczne odpowiedzialno\u015bci nie z czynu niedozwolonego, lecz mia\u0142yby charakter kontraktowy. By\u0142aby to wyk\u0142adnia, kt\u00f3ra respektowa\u0142aby nowe idee wyra\u017cane przez nauk\u0119 prawa cywilnego, zmierzaj\u0105ce do kompensowania szkody niemaj\u0105tkowej powsta\u0142ej w wyniku niewykonania kontraktu; S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 do ponownego rozpoznania S\u0105dowi Okr\u0119gowemu. <\/p>\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 14 stycznia 2011 r. (sygn. akt PK 145\/10, niepubl.) Stan faktyczny:<\/p>\n Pow\u00f3d (g\u00f3rnik do\u0142owy) na skutek wypadku przy pracy dozna\u0142 urazu g\u0142owy, odcinka kr\u0119gos\u0142upa szyjnego, st\u0142uczenia klatki piersiowej i okolicy l\u0119d\u017awiowej. Przyczyn\u0105 wypadku by\u0142a nieprawid\u0142owa zabudowa stojaka w chodniku kopalni. Na skutek wypadku pow\u00f3d dozna\u0142 10% d\u0142ugotrwa\u0142ego uszczerbku na zdrowiu. Bieg\u0142y psychiatra stwierdzi\u0142, \u017ce rozpoznane u powoda zaburzenia s\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z wypadkiem przy pracy i maj\u0105 charakter d\u0142ugotrwa\u0142y i pourazowy. Poszkodowany cierpi bowiem na stres pourazowy, bierze leki ,,neurologiczne i psychiatryczne”, nie mo\u017ce podnosi\u0107 ci\u0119\u017ckich przedmiot\u00f3w, ma problemy ze schylaniem si\u0119, puchn\u0105 mu nogi, ma problemy z szybkim chodzeniem. Ma k\u0142opoty z pami\u0119ci\u0105, skar\u017cy si\u0119, \u017ce jest niepowa\u017cnie traktowany przez otoczenie z uwagi na k\u0142opoty z pami\u0119ci\u0105 i j\u0105kaniem. Jest bardzo nerwowy i ,,czuje si\u0119 mobbingowany” przez kopalni\u0119. Obecnie nie mo\u017ce uprawia\u0107 sportu. Przed wypadkiem rodzina powoda mia\u0142a ustabilizowan\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105. W zwi\u0105zku z ni\u017cszymi dochodami powoda uzyskiwanymi przez niego po wypadku i zwi\u0119kszonymi nak\u0142adami spowodowanymi narodzinami dziecka, rodzina powoda zacz\u0119\u0142a popada\u0107 w d\u0142ugi.<\/p>\n S\u0105d zwa\u017cy\u0142, \u017ce:<\/p>\n jednorazowe odszkodowanie z tytu\u0142u wypadku przy pracy wyp\u0142acone przez pracodawc\u0119 nie podlega odliczeniu od zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego przys\u0142uguj\u0105cemu poszkodowanemu na podstawie art. 445 \u00a7 1 k.c., jednak\u017ce to odszkodowanie powinno by\u0107 wzi\u0119te pod uwag\u0119 przy okre\u015blaniu jego wysoko\u015bci. Otrzymanie przez poszkodowanego tego typu \u015bwiadcze\u0144 oznacza wi\u0119c, \u017ce nie nale\u017cy mechanicznie (matematycznie) zmniejszy\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia o ich kwot\u0119, ale nale\u017cy to uwzgl\u0119dni\u0107 przy ustaleniu ,,odpowiedniej sumy”[4]; S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 S\u0105dowi Okr\u0119gowemu do ponownego rozpoznania.<\/p>\n Stosowne odszkodowanie (art. 446 \u00a7 3 k.c.) i renta wyr\u00f3wnawcza (444 \u00a7 2 k.c.)<\/p>\n Art. 446 \u00a7 3 k.c. – S\u0105d mo\u017ce ponadto przyzna\u0107 najbli\u017cszym cz\u0142onkom rodziny zmar\u0142ego stosowne odszkodowanie, je\u017celi wskutek jego \u015bmierci nast\u0105pi\u0142o znaczne pogorszenie ich sytuacji \u017cyciowej.<\/p>\n Art. 444 \u00a7 2 k.c. – je\u017celi poszkodowany utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo je\u017celi zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 jego potrzeby lub zmniejszy\u0142y widoki na powodzenia na przysz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017ce on \u017c\u0105da\u0107 od zobowi\u0105zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.<\/p>\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 3 grudnia 2010 r. (sygn. akt I PK 88\/10, niepubl.)<\/p>\n (pow\u00f3dztwo przeciwko zak\u0142adowi pracy o odszkodowanie w kwocie 100 tys. z\u0142 i rent\u0119 wyr\u00f3wnawcz\u0105 w kwocie 400 z\u0142 miesi\u0119cznie)<\/p>\n Stan faktyczny:<\/p>\n Pow\u00f3dka – \u017cona zatrudnionego kierowcy w pozwanej sp\u00f3\u0142ce, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w wyniku wypadku podczas wykonywania obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych. Post\u0119powanie karne w przedmiotowej sprawie wykaza\u0142o, \u017ce zmar\u0142emu nie zapewniono bezpiecznych warunk\u00f3w pracy, nara\u017caj\u0105c go nieumy\u015blnie na bezpo\u015brednie niebezpiecze\u0144stwo utraty \u017cycia. Pow\u00f3dka choruje na nowotw\u00f3r i schorzenia uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Utrzymuje si\u0119 z emerytury w wysoko\u015bci 921,56 z\u0142 miesi\u0119cznie;<\/p>\n S\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce:<\/p>\n podstaw\u0119 \u017c\u0105dania stosownego odszkodowania (446 \u00a7 3 k.c.) stanowi\u0105 negatywne emocje (b\u00f3l, poczucie osamotnienia, krzywdy i zawiedzionych nadziei po \u015bmierci osoby bliskiej) wywo\u0142uj\u0105ce os\u0142abienie aktywno\u015bci \u017cyciowej i motywacji do przezwyci\u0119\u017cania trudno\u015bci dnia codziennego, gdy\u017c pogorszy\u0142y one dotychczasow\u0105 sytuacj\u0119 \u017cyciow\u0105 osoby z najbli\u017cszego kr\u0119gu rodziny; S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 S\u0105dowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.<\/p>\n Renta wyr\u00f3wnawcza – art. 444 \u00a7 2 k.c.<\/p>\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 20 stycznia 2011 r. (sygn. akt I PK 150\/10, niepubl.)<\/p>\n (pow\u00f3dztwo przeciwko zak\u0142adowi pracy o podwy\u017cszenie renty wyr\u00f3wnawczej z kwoty 951,94 z\u0142 miesi\u0119cznie do kwoty 2 000 z\u0142 miesi\u0119cznie)<\/p>\n Stan faktyczny:<\/p>\n W grudniu 2002 r. pow\u00f3d uleg\u0142 wypadkowi przy pracy, na skutek kt\u00f3rego stal si\u0119 cz\u0119\u015bciowo niezdolny do pracy. Stwierdzono u niego 40% uszczerbek na zdrowiu. Od 2006 r. pow\u00f3d pobiera rent\u0119 wyr\u00f3wnawcz\u0105 w wysoko\u015bci 951, 94 z\u0142 miesi\u0119cznie, a tak\u017ce rent\u0119 inwalidzk\u0105 z tytu\u0142u cz\u0119\u015bciowej niezdolno\u015bci do pracy w wysoko\u015bci 539,48 z\u0142 netto. W toku post\u0119powania pow\u00f3d otrzyma\u0142 w ramach propozycji ugodowych ofert\u0119 pracy na trzech stanowiskach, w tym na stanowisku sprz\u0105tacza. Pow\u00f3d propozycje odrzuci\u0142 ze wzgl\u0119du na jego wy\u017csze ambicje i kwalifikacje.<\/p>\n S\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce:<\/p>\n przy ustaleniu renty chodzi o zrekompensowanie szkody przysz\u0142ej; S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 S\u0105dowi Okr\u0119gowemu do ponownego rozpoznania.<\/p>\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 27 stycznia 2011 r. (sygn. akt I PK 165\/10, niepubl.)<\/p>\n (pow\u00f3dztwo przeciwko pracodawcy o podwy\u017cszenie renty uzupe\u0142niaj\u0105cej do kwoty 2 043,13 z\u0142)<\/p>\n Stan faktyczny:<\/p>\n Pow\u00f3d zatrudniony na stanowisku robotnika niewykwalifikowanego pod ziemi\u0105, w momencie wypadku przy pracy wykonywa\u0142 czynno\u015bci g\u00f3rnika. Na skutek wypadku przy pracy dozna\u0142 st\u0142uczenia okolic podudzia i kolana. Pow\u00f3d, za porozumieniem stron, przeszed\u0142 na rent\u0119 S\u0105d zwa\u017cy\u0142, \u017ce:<\/p>\n w my\u015bl art. 444 \u00a7 2 k.c. je\u017celi poszkodowany utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo, je\u017celi zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 jego potrzeby lub zmniejszy\u0142y widoki na przysz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017ce on \u017c\u0105da\u0107 od zobowi\u0105zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty; S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 S\u0105dowi Okr\u0119gowemu do ponownego rozpoznania.<\/p>\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 19 maja 2011 r. (sygn. akt I PK 227\/10, niepubl.)<\/p>\n (pow\u00f3dztwo przeciwko pracodawcy m.in. o kwot\u0119 9 615,20 tys. z\u0142 tytu\u0142em niewyp\u0142aconej, zaleg\u0142ej z tytu\u0142u wyr\u00f3wnania zarobk\u00f3w renty wyr\u00f3wnawczej z tytu\u0142u niezdolno\u015bci do pracy)<\/p>\n Stan faktyczny:<\/p>\n Pow\u00f3d w 1994 r. przeszed\u0142 na rent\u0119 z tytu\u0142u trwa\u0142ej niezdolno\u015bci do pracy ze wzgl\u0119du na chorob\u0119 zawodow\u0105. Na mocy ugody pozas\u0105dowej pozwana Sp\u00f3\u0142ka wyp\u0142aca\u0142a powodowi rent\u0119 wyr\u00f3wnawcz\u0105 ,,z uznania”. Pow\u00f3d otrzymywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c 100% renty inwalidzkiej i 50% emerytury ( \u015bwiadczenia zbiegowe ) z ZUS. Pozwana w 2008 r. poinformowa\u0142a powoda o nadp\u0142acie renty wyr\u00f3wnawczej kwocie 11 821,20 z\u0142, kt\u00f3rej zwrotu si\u0119 domaga. Pozwana wstrzyma\u0142a r\u00f3wnie\u017c wyp\u0142at\u0119 bie\u017c\u0105cej renty. Sp\u00f3r dotyczy\u0142 mo\u017cliwo\u015bci zmiany wysoko\u015bci lub czasu trwania renty w procesie wytoczonym przez uprawnionego o zap\u0142at\u0119 renty oraz mo\u017cliwo\u015bci wy\u0142\u0105czenia zobowi\u0105zania umownego w tym procesie i to ex tunc na niekorzy\u015b\u0107 pokrzywdzonego.<\/p>\n S\u0105d zwa\u017cy\u0142, \u017ce:<\/p>\n w my\u015bl art. 907 \u00a7 2 k.c. je\u017celi obowi\u0105zek p\u0142acenia renty wynika z ustawy, ka\u017cda ze stron mo\u017ce w razie zmiany stosunk\u00f3w \u017c\u0105da\u0107 zmiany wysoko\u015bci lub czasu trwania renty, chocia\u017cby wysoko\u015b\u0107 renty i czas jej trwania by\u0142y ustalone w orzeczeniu s\u0105dowym lub w umowie; S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 S\u0105dowi Okr\u0119gowemu do ponownego rozpoznania.<\/p>\n [1] Z. Radwa\u0144ski, Zobowi\u0105zania – cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lna, Warszawa 1998, s. 203.<\/p>\n [2] J. Winiarz, Komentarz do kodeksu cywilnego, t. 1, Warszawa 1989, s. 447.<\/p>\n [3] Zgodnie z ww. ustaw\u0105, za wypadek przy pracy uwa\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nag\u0142e zdarzenie wywo\u0142ane przyczyn\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 powoduj\u0105ce uraz lub \u015bmier\u0107, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytu\u0142u podczas: uprawiania sportu w trakcie zawod\u00f3w i trening\u00f3w przez osob\u0119 pobieraj\u0105c\u0105 stypendium sportowe; wykonywania odp\u0142atnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolno\u015bci lub tymczasowego aresztowania; pe\u0142nienia mandatu pos\u0142a lub senatora, pobieraj\u0105cego uposa\u017cenie; odbywania szkolenia, sta\u017cu, przygotowania zawodowego doros\u0142ych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osob\u0119 pobieraj\u0105c\u0105 stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, sta\u017cu, przygotowania zawodowego doros\u0142ych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urz\u0105d pracy lub przez inny podmiot kieruj\u0105cy, pobierania stypendium na podstawie przepis\u00f3w o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studi\u00f3w podyplomowych; wykonywania przez cz\u0142onka rolniczej sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnej, sp\u00f3\u0142dzielni k\u00f3\u0142ek rolniczych oraz przez inn\u0105 osob\u0119 traktowan\u0105 na r\u00f3wni z cz\u0142onkiem sp\u00f3\u0142dzielni w rozumieniu przepis\u00f3w o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, pracy na rzecz tych sp\u00f3\u0142dzielni; wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug, do kt\u00f3rej zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje si\u0119 przepisy dotycz\u0105ce zlecenia; wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniaj\u0105cej, o kt\u00f3rej mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dzie\u0107mi w wieku do lat 3 (Dz. U. nr 45, poz. 235); wsp\u00f3\u0142pracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug, do kt\u00f3rej zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje si\u0119 przepisy dotycz\u0105ce zlecenia; wykonywania zwyk\u0142ych czynno\u015bci zwi\u0105zanych z prowadzeniem dzia\u0142alno\u015bci pozarolniczej w rozumieniu przepis\u00f3w o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych; wykonywania zwyk\u0142ych czynno\u015bci zwi\u0105zanych ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105 przy prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci pozarolniczej w rozumieniu przepis\u00f3w o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych; wykonywania przez osob\u0119 duchown\u0105 czynno\u015bci religijnych lub czynno\u015bci zwi\u0105zanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi; odbywania s\u0142u\u017cby zast\u0119pczej; nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez s\u0142uchaczy pobieraj\u0105cych stypendium; wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug, do kt\u00f3rej zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje si\u0119 przepisy dotycz\u0105ce zlecenia, albo umowy o dzie\u0142o, je\u017celi umowa taka zosta\u0142a zawarta z pracodawc\u0105, z kt\u00f3rym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub je\u017celi w ramach takiej umowy wykonuje ona prac\u0119 na rzecz pracodawcy, z kt\u00f3rym pozostaje w stosunku pracy; pe\u0142nienia przez funkcjonariusza celnego obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych.<\/p>\n Za \u015bmiertelny wypadek przy pracy uwa\u017ca si\u0119 wypadek, w wyniku kt\u00f3rego nast\u0105pi\u0142a \u015bmier\u0107 w okresie nieprzekraczaj\u0105cym 6 miesi\u0119cy od dnia wypadku.<\/p>\n Za ci\u0119\u017cki wypadek przy pracy uwa\u017ca si\u0119 wypadek, w wyniku kt\u00f3rego nast\u0105pi\u0142o ci\u0119\u017ckie uszkodzenie cia\u0142a, takie jak: utrata wzroku, s\u0142uchu, mowy, zdolno\u015bci rozrodczej lub inne uszkodzenie cia\u0142a albo rozstr\u00f3j zdrowia, naruszaj\u0105ce podstawowe funkcje organizmu, a tak\u017ce choroba nieuleczalna lub zagra\u017caj\u0105ca \u017cyciu, trwa\u0142a choroba psychiczna, ca\u0142kowita lub cz\u0119\u015bciowa niezdolno\u015b\u0107 do pracy w zawodzie albo trwa\u0142e, istotne zeszpecenie lub zniekszta\u0142cenie cia\u0142a.<\/p>\n Za zbiorowy wypadek przy pracy uwa\u017ca si\u0119 wypadek, kt\u00f3remu w wyniku tego samego zdarzenia uleg\u0142y co najmniej dwie osoby.<\/p>\n [4] Por. wyrok SN z dnia 21 pa\u017adziernika 2003 r. (sygn. akt I CK 410\/02, LEX nr 82269).<\/p>\n [5] Por. uchwa\u0142a SN z dnia 8 grudnia 1973 r. (sygn. akt III CZP 37\/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 145); wyrok SN z dnia 30 stycznia 2004 r. (sygn. akt I CK 131\/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 40).<\/p>\n [6] Por. wyroki SN z dnia 29 pa\u017adziernika 1997 r. (sygn. akt II CKN 416\/97, niepubl.); z dnia 19 maja 1998 r. (sygn. akt II CKN 764\/97, LexPolonica nr 353736); z dnia 18 listopada 1998 r. (sygn. akt II CKN 353\/98, LexPolonica nr 353892); z dnia 29 pa\u017adziernika 1999 r. (sygn. akt I CKN 173\/98, niepubl.); z dnia 12 pa\u017adziernika 2000 r. (sygn. akt IV CKN 128\/00, LexPolonica nr 380654); z dnia 11 stycznia 2001 r. (sygn. akt IV CKN 214\/00, niepubl.); z dnia 12 wrze\u015bnia 2002 r. (sygn. akt IV CKN 1266\/00, LexPolonica nr 1631955); z dnia 11 pa\u017adziernika 2002 r. (sygn. akt I CKN 1065\/00, niepubl.); z dnia 10 lutego 2004 r. (sygn. akt IV CK 355\/02, LexPolonica nr 1936079); z dnia 27 lutego 2004 r. (sygn. akt V CK 282\/03, LexPolonica nr 1631468); z dnia 28 czerwca 2005 r. (sygn. akt I CK 7\/05, LexPolonica nr 1526282); z dnia 10 marca 2006 r. (sygn. akt IV CSK 80\/05, OSNC 2006\/10\/175) i z dnia 20 kwietnia 2006 r. (sygn. akt IV CSK 99\/05, LexPolonica nr 1936114).<\/p>\n Urszula Borowiecka – Monitor Ubezpieczeniowy nr 48 – marzec 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W sytuacji, gdy pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy, mo\u017ce, opr\u00f3cz roszcze\u0144 z ubezpieczenia spo\u0142ecznego, dochodzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c roszcze\u0144 uzupe\u0142niaj\u0105cych od pracodawcy. Roszczenia takie przys\u0142uguj\u0105 z mocy prawa r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkom rodziny poszkodowanego pracownika. Zgodnie z kodeksem cywilnym, poszkodowany pracownik mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od pracodawcy ekwiwalentu pieni\u0119\u017cnego w postaci: – jednorazowego odszkodowania za uszczerbek maj\u0105tkowy (art. 444 \u00a7 1 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[87],"class_list":["post-1727","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-wypadek-przy-pracy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1727"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1728,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1727\/revisions\/1728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n istnieje potrzeba oceny w sytuacji, gdy strony \u0142\u0105czy\u0142a umowa o prac\u0119, zasadno\u015bci przyj\u0119cia jako podstawy roszcze\u0144 odszkodowawczych art. 445 \u00a7 1 k.c. b\u0105d\u017a art. 448 k.c.<\/p>\n
\n(pow\u00f3dztwo przeciwko zak\u0142adowi pracy o zap\u0142at\u0119 50 tys. z\u0142 tytu\u0142em zado\u015b\u0107uczynienia za doznan\u0105 krzywd\u0119 na skutek wypadku przy pracy)<\/p>\n
\n przy ocenie wysoko\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia w przypadku uszkodzenia cia\u0142a lub rozstroju zdrowia nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 czynniki obiektywne w postaci czasu trwania oraz stopnia intensywno\u015bci cierpie\u0144 fizycznych i psychicznych, nieodwracalno\u015bci skutk\u00f3w urazu (kalectwo, oszpecenie), rodzaju wykonywanej pracy, szans na przysz\u0142o\u015b\u0107, wieku poszkodowanego, a tak\u017ce czynniki subiektywne, jak poczucie nieprzydatno\u015bci spo\u0142ecznej, bezradno\u015b\u0107 \u017cyciow\u0105 itp.[5];
\n jedynym, zasadniczym kryterium oceny wysoko\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia jest rozmiar krzywdy poszkodowanego;
\n uwzgl\u0119dnienie stopy \u017cyciowej spo\u0142ecze\u0144stwa nie mo\u017ce, przy okre\u015bleniu wysoko\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia, podwa\u017ca\u0107 jego kompensacyjnej funkcji, bo wysoko\u015b\u0107 szkody stopy \u017cyciowej spo\u0142ecze\u0144stwa jedynie w spos\u00f3b uzupe\u0142niaj\u0105cy (w aspekcie urzeczywistniania zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej – art. 2 Konstytucji RP) mo\u017ce rzutowa\u0107 na wysoko\u015b\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia nale\u017cnego poszkodowanemu za doznan\u0105 krzywd\u0119. Kwesti\u0105 zasadnicz\u0105 jest rozmiar szkody niemaj\u0105tkowej. Powo\u0142anie przez S\u0105d na zasad\u0119 umiarkowanej wysoko\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia pieni\u0119\u017cnego za doznan\u0105 krzywd\u0119 nie mo\u017ce bowiem podwa\u017ca\u0107 kompensacyjnej funkcji zado\u015b\u0107uczynienia[6].<\/p>\n
\n je\u015bli wyst\u0119puje r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy hipotetycznymi dochodami, kt\u00f3rymi dysponowa\u0142aby pozosta\u0142a przy \u017cyciu ma\u0142\u017conka, a tymi, kt\u00f3re ona osi\u0105ga, to r\u00f3\u017cnica ta powinna by\u0107 zniwelowana poprzez rent\u0119 wyr\u00f3wnawcz\u0105;
\n szkoda, kt\u00f3r\u0105 kompensuje renta wyr\u00f3wnawcza wobec wdowy nie musi polega\u0107 na utracie wszelkich \u015brodk\u00f3w utrzymania wskutek \u015bmierci ma\u0142\u017conka. Podj\u0119cie przez ni\u0105 pracy zarobkowej, jak i osi\u0105gni\u0119cie samodzielno\u015bci gospodarczej przez dzieci nie s\u0105 zdarzeniami powoduj\u0105cymi utrat\u0119 prawa do renty;
\n okoliczno\u015bci powy\u017csze nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 przy ustalaniu wysoko\u015bci szkody, kt\u00f3r\u0105 kompensuje renta;
\n renta zwi\u0105zana jest ze sfer\u0105 osobistych interes\u00f3w cz\u0142owieka, b\u0119d\u0105cych pochodn\u0105 wi\u0119zi rodzinnych lub innych silnych wi\u0119zi emocjonalnych (pow\u00f3dka na podstawie art. 27 k.r.o. znajduje si\u0119 w kr\u0119gu os\u00f3b uprawnionych do renty na podstawie art. 442 \u00a7 2 k.c.);
\n na ocen\u0119 zasadno\u015bci roszczenia o rent\u0119 nie ma wp\u0142ywu zawarcie zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego ,,w wieku emerytalnym” – dla tej oceny nie s\u0105 istotne okoliczno\u015bci zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, lecz ustalenie, czy \u015bmier\u0107 m\u0119\u017ca spowodowa\u0142a zmiany w sytuacji \u017cyciowej pow\u00f3dki w aspekcie zasady r\u00f3wnej stopy \u017cyciowej, a wi\u0119c stosownie do potrzeb poszkodowanego pow\u00f3dki oraz do mo\u017cliwo\u015bci zarobkowych i maj\u0105tkowych zmar\u0142ego.<\/p>\n
\n utrudnione jest okre\u015blenie rozmiar\u00f3w szkody w sytuacji cz\u0119\u015bciowej niezdolno\u015bci do pracy;
\n szkoda powinna by\u0107 oceniana konkretnie przez okre\u015blenie gospodarczych nast\u0119pstw nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku (nie za\u015b abstrakcyjnie – poprzez procent niezdolno\u015bci do pracy);
\n podstawa obliczenia szkody to ustalenie faktycznych mo\u017cliwo\u015bci poszkodowanego;
\n nale\u017cy ustali\u0107 zarobki, jakie poszkodowany osi\u0105gn\u0105\u0142by przypuszczalnie, gdyby mu szkody nie wyrz\u0105dzono, zestawiaj\u0105c je z zarobkami jakie poszkodowany mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107;
\n poszkodowany nie mo\u017ce uchyla\u0107 si\u0119 od oferowanego mu zatrudnienia, powinien dostosowa\u0107 si\u0119 do zmienionych warunk\u00f3w, podj\u0105\u0107 tak\u017ce prac\u0119 ni\u017cej kwalifikowan\u0105 i poszukiwa\u0107 pracy wykorzystuj\u0105c dost\u0119pne instrumenty rynku pracy, wspieraj\u0105ce zatrudnienie;
\n brak aktywnego poszukiwania pracy mo\u017ce by\u0107 ocenione jako przyczynienie si\u0119 do powstania szkody i prowadzi\u0107 do obni\u017cenia renty;
\n wysoko\u015b\u0107 renty powinna by\u0107 dostosowana do konkretnych okoliczno\u015bci; wykluczony jest automatyzm, standaryzacja;
\n podstaw\u0105 ustalenia renty ad casum powinna by\u0107 ocena, nie tylko faktu wyst\u0105pienia z propozycj\u0105 zatrudnienia, ale tak\u017ce ocena czy poszkodowany m\u00f3g\u0142 ze wzgl\u0119d\u00f3w zdrowotnych przyj\u0105\u0107 t\u0119 konkretn\u0105 propozycj\u0119, w jakim zakresie i jak by\u0142aby ona op\u0142acalna.<\/p>\n
\nz tytu\u0142u cz\u0119\u015bciowej niezdolno\u015bci do pracy.<\/p>\n
\n art. 442 \u00a7 2 k.c. nie rozszerza ani nie ogranicza og\u00f3lnych zasad naprawienia szkody wynikaj\u0105cych z art. 361 \u00a7 2 k.c., wobec czego, je\u017celi poszkodowany utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo, je\u017celi zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 jego potrzeby lub zmniejszy\u0142y widoki na przysz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017ce on \u017c\u0105da\u0107 od zobowi\u0105zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty;
\n podstaw\u0105 obliczenia szkody powinno by\u0107 ustalenie faktycznych mo\u017cliwo\u015bci pracy poszkodowanego;
\n przy ocenie tej zdolno\u015bci nale\u017cy ustali\u0107 zarobki, jakie poszkodowany osi\u0105gn\u0105\u0142by przypuszczalnie, gdyby nie uleg\u0142 wypadkowi;
\n je\u017celi mo\u017cliwo\u015bci podj\u0119cia pracy s\u0105 minimalne, to sama teoretyczna tylko fizyczna zdolno\u015b\u0107 do pracy w znacz\u0105co ograniczonym zakresie powinna by\u0107 przeszkod\u0105 zas\u0105dzenia pe\u0142nej renty w wysoko\u015bci utraconych zarobk\u00f3w, rozpoznaj\u0105c spraw\u0119 o podwy\u017cszenie renty wyr\u00f3wnawczej, o kt\u00f3rej mowa w art. 444 \u00a7 2 k.c. przyznanej z uwagi na ograniczenie zdolno\u015bci do pracy, trzeba wykaza\u0107, bior\u0105c pod uwag\u0119 hipotez\u0119 art. 907 \u00a7 2 k.c., na czym konkretnie polegaj\u0105 zmiany stosunk\u00f3w (zmiana mo\u017cliwo\u015bci zarobkowych poszkodowanego i zmiana wynagrodzenia na stanowisku, kt\u00f3re piastowa\u0142 przed wypadkiem) i w jaki spos\u00f3b konkretnie owe modyfikacje wp\u0142ywaj\u0105 na wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadczenia.<\/p>\n
\n niekorzystna zmiana dla uprawnionego renty uzupe\u0142niaj\u0105cej nie mo\u017ce by\u0107 orzekana wstecz;
\n przy podejmowaniu decyzji o zaprzestaniu wyp\u0142aty renty uzupe\u0142niaj\u0105cej, sad powinien r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 na wzgl\u0119dzie interes drugiej strony;
\n zmiana renty wyr\u00f3wnawczej ex tunc na niekorzy\u015b\u0107 pracownika, nawet w odr\u0119bnym procesie, nie jest zasadniczo mo\u017cliwa z uwagi na zasad\u0119 (materialnoprawn\u0105 i procesow\u0105) ochrony uprawnie\u0144 pracowniczych.<\/p>\n