Zaskakuj\u0105ca kariera, zaskakuj\u0105ca profesja. Prof. Piotr Moncarz z Uniwesytetu Stanforda \u017cyje tym, co inni przyp\u0142acaj\u0105 \u017cyciem – katastrofami. Dostrzega ich symptomy, wyja\u015bnia ich przyczyny i przekonuje, \u017ce czasem warto mie\u0107 szramy<\/p>\n
Artur W\u0142odarski: Czy czu\u0142 Pan, \u017ce zostanie w USA tak d\u0142ugo i osi\u0105gnie tak wiele?<\/strong><\/p>\n Prof. Piotr Moncarz: Sk\u0105d. By\u0142em kompletnie nieprzygotowany do Stan\u00f3w. Rok 1975, jad\u0119 na studia magisterskie. L\u0105duj\u0119 w Boulder w Kolorado na stypendium asystenckim. Co\u015b tam dziubi\u0119, ale m\u00f3j angielski jest tak pod\u0142y, \u017ce wol\u0119 pracowa\u0107 samemu. Ca\u0142ymi dniami tkwi\u0119 w laboratorium, a to podoba si\u0119 profesorom. Pytaj\u0105: „Nie zosta\u0142by\u015b na doktora?”. Ja takie oczy! Ale moja narzeczona grozi: „Boulder to dziura. Nie zostan\u0119 tu. Wymy\u015bl co\u015b”.<\/p>\n \u015al\u0119 wi\u0119c podania na r\u00f3\u017cne uniwersytety. Na chybi\u0142 trafi\u0142: na Berkeley, bo to pot\u0119ga w mojej bran\u017cy, czyli in\u017cynierii l\u0105dowej. Na Stanford, bo kto\u015b tak doradza, a ja nawet nie wiem, \u017ce taki istnieje. A\u017c tu przychodzi list ze Stanford University, \u017ce chc\u0105 mnie na doktoranta.<\/p>\n Co im pan napisa\u0142?<\/strong><\/p>\n – Takie tam bla, bla. \u017be interesuj\u0105 mnie po\u0142\u0105czenia stalowe w konstrukcjach. Daj\u0105 mi za to plus, bo Kaliforni\u0119 przecina uskok San Andreas gro\u017c\u0105cy trz\u0119sieniem ziemi. Mija 4,5 roku, mam doktorat. I apetyt na akademickie \u017cycie. A wi\u0119c zn\u00f3w rozsy\u0142am podania po uniwersytetach. Dostaj\u0119 odpowied\u017a m.in. z Vancouver. Pi\u0119kne miasto. Jedziemy z \u017con\u0105 na cztery dni i – co za pech – ca\u0142y czas leje. Wracamy jak niepyszni pod b\u0142\u0119kitne niebo Palo Alto. \u017bona m\u00f3wi: „Albo Alto, albo Londyn”. Bo sama pochodzi z Londynu.<\/p>\n Brytyjka?<\/strong><\/p>\n – P\u00f3\u0142 Polka, p\u00f3\u0142 Szkotka. Ale do meritum Dzwoni\u0105 z Vancouver: „No i co?”. Ja, \u017ce „raczej nie”. Oni my\u015bl\u0105: „Aha, facet chce wi\u0119cej”. I podbijaj\u0105 stawk\u0119. M\u00f3j profesor: „Czy\u015b ty zwariowa\u0142, takie pieni\u0105dze? Id\u017a!”. Ja jednak zostaj\u0119 w Palo Alto. W Failure Analysis Associates – firmie od katastrof. Za\u0142o\u017cyli j\u0105 ludzie ze Stanforda po to, by wyja\u015bnia\u0107, dlaczego samolot spad\u0142, ruroci\u0105g p\u0119k\u0142 czy platforma si\u0119 zawali\u0142a. Pisz\u0119 do nich, zapraszaj\u0105 mnie na rozmow\u0119. Potem si\u0119 dowiedzia\u0142em, jak\u0105 wywo\u0142a\u0142em dyskusj\u0119: „S\u0142uchajcie, nie do\u015b\u0107, \u017ce faceta trudno zrozumie\u0107, tak fatalny ma akcent, to jeszcze gl\u0119dzi o jakich\u015b betonach „.<\/p>\n „I dobrze – kto\u015b na to. – On si\u0119 zna na betonach, my na rysach w stali Czyli? Trz\u0119sienia ziemi. Bierzemy go…”.<\/p>\n Jest rok 1980. Firma liczy 30 os\u00f3b. Tworz\u0119 w niej du\u017cy oddzia\u0142 budownictwa l\u0105dowego. Par\u0119 razy awansuj\u0119 i przez lata jestem jej wiceprezesem. Wchodzimy na gie\u0142d\u0119, wpierw jednak zmieniamy nazw\u0119 na Exponent, bo Failure, czyli „niepowodzenie”, mo\u017ce odstrasza\u0107 inwestor\u00f3w. Dzi\u015b warto\u015b\u0107 firmy to 730 mln dolar\u00f3w. Ma prawie tysi\u0105c pracownik\u00f3w i 300 mln dol. rocznego dochodu. Zlecenia z Pentagonu i czo\u0142\u00f3wki firm, nie tylko ameryka\u0144skich. No i 40 tys. przypadk\u00f3w na koncie. Je\u015bli CNN m\u00f3wi o jakiej\u015b katastrofie, to mo\u017ce pan spokojnie za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce moja firma jest lub b\u0119dzie naj\u0119ta do jej wyja\u015bnienia. S\u0105 oczywi\u015bcie wyj\u0105tki, jak cho\u0107by Tu-154 M o numerze bocznym 101…<\/p>\n Najcz\u0119stsza przyczyna katastrof?<\/strong><\/p>\n – Kto\u015b czego\u015b nie dopatrzy\u0142, na czym\u015b przyoszcz\u0119dzi\u0142, kto\u015b kogo\u015b nie uprzedzi\u0142. Czynnik ludzki.<\/p>\n Najg\u0142o\u015bniejsze jakie wyja\u015bniali\u015bcie?<\/strong><\/p>\n – Lipiec 1980, Kansas City. 1,5 tys. ludzi \u015bci\u0105ga do najwi\u0119kszego w mie\u015bcie hotelu na pota\u0144c\u00f3wk\u0119. Nowo otwarty Hyatt Regency Hotel to architektoniczne cacko. Ma obrotow\u0105 restauracj\u0119 na szczycie i 40-metrowe betonowe k\u0142adki rozpi\u0119te nad gigantycznym lobby. Nagle najwy\u017csza z nich urywa si\u0119 i spada na t\u0119 wisz\u0105c\u0105 dwa pi\u0119tra ni\u017cej. A potem obie mia\u017cd\u017c\u0105 dziesi\u0105tki ta\u0144cz\u0105cych poni\u017cej par. 114 os\u00f3b ginie, ponad 200 jest rannych. Przyczyna? W trakcie budowy zmieniono mocowanie k\u0142adek: zamiast ka\u017cd\u0105 z osobna przypi\u0105\u0107 do kratownicy dachu, doln\u0105 k\u0142adk\u0119 przymocowano do g\u00f3rnej, a g\u00f3rn\u0105 do dachu. Poza tym u\u017cyto zbyt s\u0142abych z\u0142\u0105czy, kt\u00f3re nie zosta\u0142y przetestowane ani nawet zaprojektowane, bo zmiany ustalano przez telefon. Do dzi\u015b uchodzi to za jeden z tragiczniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w konstrukcyjnych w ca\u0142ym ameryka\u0144skim budownictwie.<\/p>\n Stycze\u0144 1986, Floryda. Katastrofa Challengera. Wszyscy o niej s\u0142yszeli, wszystko ju\u017c wiadomo. Powiem tylko, \u017ce jako m\u0142ody sta\u017cem in\u017cynier oblicza\u0142em sztywno\u015b\u0107 owej feralnej uszczelki, kt\u00f3rej nieszczelno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a do unicestwienia promu w 73. sekundzie lotu.<\/p>\n Lipiec 1988, Morze P\u00f3\u0142nocne. Seria silnych eksplozji niszczy Piper Alfa – platform\u0119 wiertnicz\u0105 produkuj\u0105c\u0105 a\u017c 300 tys. bary\u0142ek ropy dziennie. Stumetrowe p\u0142omienie trzymaj\u0105 w szachu \u015bmig\u0142owce ratunkowe. Z 229 os\u00f3b z \u017cyciem uchodz\u0105 zaledwie 62 – to ci, kt\u00f3rzy na samym pocz\u0105tku skoczyli do wody. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ginie w p\u0142omieniach uwi\u0119ziona w module hotelowym. Co si\u0119 sta\u0142o? Rano jeden z dw\u00f3ch kompresor\u00f3w t\u0142ocz\u0105cych gaz na l\u0105d zosta\u0142 zdj\u0119ty i zast\u0105piony za\u015blepk\u0105. Pracownik, kt\u00f3ry to zrobi\u0142, uda\u0142 si\u0119 na spoczynek. Na drugiej zmianie zepsu\u0142 si\u0119 kompresor B. Nie wiedz\u0105c, \u017ce kompresor A zosta\u0142 zdemontowany, kierownik ekipy postanawia go uruchomi\u0107. Tak dochodzi do pierwszej eksplozji. Automatyczny system ga\u015bniczy nie dzia\u0142a, bo jest wy\u0142\u0105czony. Po to by nie wessa\u0142 nurk\u00f3w prowadz\u0105cych prace podwodne. Na nic zdaje si\u0119 odci\u0119cie ropy zasysanej spod dna – platforma jest po\u0142\u0105czona z dwiema innymi, wci\u0105\u017c t\u0142ocz\u0105cymi paliwo podsycaj\u0105ce ogie\u0144. Ich szefowie, cho\u0107 widz\u0105 po\u017car, nie chc\u0105 odcina\u0107 dop\u0142ywu ropy bez zgody zwierzchnik\u00f3w z l\u0105du. Eksplozje dw\u00f3ch rur gazoci\u0105g\u00f3w wie\u0144cz\u0105 dzie\u0142o zniszczenia. A\u017c 167 os\u00f3b musia\u0142o zgin\u0105\u0107, by zmieniono procedury bezpiecze\u0144stwa na platformach wiertniczych.<\/p>\n Kwiecie\u0144 1995, Oklahoma City. Bia\u0142a furgonetka parkuje tu\u017c przed dziewi\u0119ciopi\u0119trowym budynkiem mieszcz\u0105cym m.in. biura 16 agencji rz\u0105dowych. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej nast\u0119puje eksplozja. W ci\u0105gu kilku sekund wali si\u0119 po\u0142owa budynku. Ginie 168 ludzi, w tym dziewi\u0119tna\u015b-cioro dzieci z przedszkola na drugim pi\u0119trze. 680 os\u00f3b zostaje rannych. Wstrz\u0105s odczuwany jest w promieniu 50 km, a straty przekraczaj\u0105 650 mln dol. Czy takich spustosze\u0144 mo\u017ce dokona\u0107 jedna bomba domowej roboty z saletry amonowej i benzyny? Okazuje si\u0119, \u017ce tak. Wbrew insynuacjom, jakoby drugi \u0142adunek by\u0142 ukryty wewn\u0105trz budynku. Bo raz – bomba wa\u017cy\u0142a ponad dwie tony, a dwa – zniszczeniom sprzyja\u0142a tak\u017ce konstrukcja tego ostatniego – pierwsze pi\u0119tro, dla lepszego wygl\u0105du, podparto niewielk\u0105 liczb\u0105 filar\u00f3w. Wystarczy\u0142o uszkodzi\u0107 kilka z nich u podstawy, by budynek z\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 jak domek z kart. Po katastrofie zaostrzono wymogi konstrukcyjne wobec budynk\u00f3w publicznych. Katastrofa w Oklahoma City to by\u0142 najwi\u0119kszy w USA akt terroryzmu do czasu…<\/p>\n …World Trade Center. Co tam mog\u0142o budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci?<\/strong><\/p>\n – Pozornie nic. A jednak pojawi\u0142o si\u0119 pytanie: gdyby samolot uderzy\u0142 tylko w jedn\u0105 z wie\u017c, to czy druga by od tego ucierpia\u0142a? Innymi s\u0142owy, czy to by\u0142y dwa oddzielne przypadki, czy tylko jeden?<\/p>\n Jakie to ma znaczenie?<\/strong><\/p>\n – Ogromne. Dla ubezpieczyciela. Bo je\u015bli to jeden przypadek, wyp\u0142aca odszkodowanie z jednej polisy. A gdy dwa, to z dw\u00f3ch. R\u00f3\u017cnica? Miliardy dolar\u00f3w.<\/p>\n Nie zdziwi\u0142o pana, \u017ce te wie\u017ce tak szybko run\u0119\u0142y?<\/strong><\/p>\n – Zabrzmi to zuchwale, ale ju\u017c po siedmiu minutach wiedzia\u0142em, \u017ce s\u0105 bez szans. Co prawda \u015bwietnie przetrwa\u0142y uderzenie samolot\u00f3w lec\u0105cych ponad 500 km\/godz., ale 90 ton lotniczego paliwa przekszta\u0142ci\u0142o je w pot\u0119\u017cne piece, w kt\u00f3rych buzowa\u0142 ogie\u0144. Temperatura si\u0119gaj\u0105ca 2800 st. C upodobni\u0142a stal do plasteliny. Wyginaj\u0105ce si\u0119 stropy poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 filary podpieraj\u0105ce kolejne pi\u0119tra. Konstrukcja zacz\u0119\u0142a si\u0119 sk\u0142ada\u0107 pod w\u0142asnym ci\u0119\u017carem. To si\u0119 musia\u0142o zawali\u0107. Dzi\u015b ju\u017c wiemy, jak zaprojektowa\u0107 budynek zdolny przetrwa\u0107 taki atak. Ale co z tego?<\/p>\n ” Co z tego?” To dobra wiadomo\u015b\u0107 – wie\u017cowiec odporny na terroryst\u00f3w.<\/strong><\/p>\n – Powiedzia\u0142em „na taki atak”, nie na terroryst\u00f3w. Bo nast\u0119pnym razem wlec\u0105 samolotem z paliwem i bomb\u0105 na pok\u0142adzie. Pytanie: jak wnios\u0105 bomb\u0119, skoro nie mo\u017cna wnie\u015b\u0107 butelki z wod\u0105? Wnios\u0105, a przynajmniej b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowa\u0107.<\/p>\n Wasze portfolio to krew i \u0142zy…<\/strong><\/p>\n – Nie jest tak \u017ale. Wyja\u015bniamy te\u017c pora\u017cki marketingowe. Cho\u0107by przypadek Whirpoola z 2001 r. Po tym, jak siedem jego kuchenek mikrofalowych zaj\u0119\u0142o si\u0119 ogniem, koncern og\u0142osi\u0142 akcj\u0119 naprawcz\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 a\u017c 1,8 mln urz\u0105dze\u0144. A nam zleci\u0142 ustalenie przyczyny. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce najwy\u017csza koncentracja mikrofal, a wi\u0119c i temperatura, panowa\u0142a nie w komorze podgrzewania, ale ponad ni\u0105. W efekcie bardziej ni\u017c jedzenie rozgrzewa\u0142 si\u0119 plastik obudowy. Aby unikn\u0105\u0107 ryzyka po\u017caru, Whirpool przekonstruowa\u0142 kuchenki. Straci\u0142 fortun\u0119, uratowa\u0142 reputacj\u0119.<\/p>\n Sprawdzali\u015bmy te\u017c, czy telefony kom\u00f3rkowe mog\u0105 powodowa\u0107 nowotwory, co zrobi\u0107, by SUV-y rzadziej si\u0119 wywraca\u0142y, jak zaprojektowa\u0107 rollercoaster, by gwarantowa\u0142 maksymalne doznania, ale nie atak serca itp.<\/p>\n Wspomnia\u0142 pan o prezydenckim tupolewie. Jakie\u015b refleksje posmole\u0144skie?<\/strong><\/p>\n – Dziwne, \u017ce nikt si\u0119 do nas nie zwr\u00f3ci\u0142. Nikt nie pomy\u015bla\u0142, jak niewielki jest koszt takiej ekspertyzy wobec destrukcyjnych skutk\u00f3w braku definitywnego wyja\u015bnienia. Oczywi\u015bcie jest komisja rz\u0105dowa. Nie twierdz\u0119, \u017ce Exponent jest od niej lepszy. Ale badali\u015bmy wi\u0119cej wypadk\u00f3w lotniczych. Poza tym, gdy katastrofa ma kontekst polityczny, to wiadomo, \u017ce rz\u0105dowe wnioski zawsze b\u0119d\u0105 podejrzane. Nawet najtrafniejsze. C\u00f3\u017c, m\u00f3g\u0142 si\u0119 do nas zwr\u00f3ci\u0107 rz\u0105d, mog\u0142a te\u017c druga strona. W\u0142a\u015bnie, skoro jest tak pewna swego, to tym bardziej powinna wynaj\u0105\u0107 eksperta przez du\u017ce E.<\/p>\n Szkoda, \u017ce tyle pary posz\u0142o w gwizdek. Kraj, kt\u00f3ry ma tak wiele problem\u00f3w do rozwi\u0105zania, kraj indywidualist\u00f3w, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 funduje sobie co\u015b, co dzieli i do ka\u017cdej rozmowy, od prywatnych po koalicyjne, wprowadza zamieszanie.<\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce i tak b\u0119dziecie mieli coraz wi\u0119cej zlece\u0144 z dw\u00f3ch powod\u00f3w – globalizacji i tandety.<\/strong><\/p>\n – Prawda. Dzi\u015b ma\u0142o kt\u00f3re urz\u0105dzenie powstaje od A do Z w jednej fabryce. Np. samoch\u00f3d sta\u0142 si\u0119 zbieranin\u0105 cz\u0119\u015bci z ca\u0142ego \u015bwiata. Sk\u0142adanie r\u00f3\u017cnych kultur technicznych w jeden produkt sygnowany szacown\u0105 mark\u0105 jest dla niej ryzykowne. To jeden z wi\u0119kszych dylemat\u00f3w w dobie outsourcingu do kraj\u00f3w o ta\u0144szej roboci\u017anie. Ta\u0144sze nie musi znaczy\u0107 gorsze, ale zwykle to w\u0142a\u015bnie znaczy.<\/p>\n Du\u017co ta\u0144sze, ale te\u017c mniej wytrzyma\u0142e od orygina\u0142\u00f3w chi\u0144skie podr\u00f3bki wykryto nawet w \u015bmig\u0142owcach i samolotach armii ameryka\u0144skiej.<\/strong><\/p>\n – Mi\u0119dzy innymi dlatego dziesi\u0119\u0107 lat temu otworzyli\u015bmy fili\u0119 w Chinach. Tam jest inna kultura techniczna. Tam wci\u0105\u017c potrafi\u0105 wysypa\u0107 komponenty do produkcji, np. jakich\u015b tworzyw, na plandek\u0119 i miesza\u0107 je \u0142opatami. Tak jak u nas po wojnie robi\u0142o si\u0119 beton. Tyle \u017ce z tego powstaje potem cz\u0119\u015b\u0107 maszyny lub auta. Jeste\u015bmy tam po to, by pilnowa\u0107 jako\u015bci podzespo\u0142\u00f3w. A im bli\u017cej miejsca produkcji, tym jest to prostsze i ta\u0144sze. Lepiej zareagowa\u0107 na pierwsze wadliwe partie produktu wychodz\u0105ce z fabryki ni\u017c wype\u0142nione nim kontenery po drugiej stronie oceanu. Kto nam za to p\u0142aci? Ten, kto ryzykuje najwi\u0119cej – ko\u0144cowy producent.<\/p>\n Katastrofy s\u0105 ca\u0142ym pana \u017cyciem?<\/strong><\/p>\n – Nie. Gdy moje portfolio zacz\u0119\u0142o puchn\u0105\u0107, Stanford zaproponowa\u0142 mi posad\u0119. Jedn\u0105 nog\u0105 tkwi\u0119 wi\u0119c w przemy\u015ble, a drug\u0105 na uniwersytecie jako profesor konsultant. Jestem te\u017c konsultantem merytorycznym od gazu \u0142upkowego…<\/p>\n Pana kondensat wiedzy na ten temat?<\/strong><\/p>\n – Jest. Dzia\u0142a. Udowodniono to. Odmieni\u0142 ameryka\u0144sk\u0105 gospodark\u0119 du\u017co wi\u0119ksz\u0105 przecie\u017c od polskiej. Warto si\u0119 wi\u0119c upewni\u0107, ile go macie. To sprawa zbyt powa\u017cna, by zda\u0107 si\u0119 na wiar\u0119. Trzeba wierci\u0107, mierzy\u0107, pompowa\u0107. Pierwsze odwierty s\u0105 najbardziej niepewne. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce si\u0119 nie op\u0142aca. I tu m\u00f3j apel do decydent\u00f3w: pozw\u00f3lcie tym wariatom z zagranicy, by rozbili sobie nosy. Niech wierc\u0105, niech wydadz\u0105 te dwa miliardy dolar\u00f3w, kt\u00f3re – jak obliczy\u0142em – firmy kanadyjskie i ameryka\u0144skie od\u0142o\u017cy\u0142y na badania rozpoznawcze. Nie piszcie ustaw, nie podno\u015bcie szumu w Sejmie, nie r\u00f3bcie zawieruchy spo\u0142ecznej na temat szkodliwo\u015bci szczelinowania, tylko pozw\u00f3lcie im jak najszybciej zainwestowa\u0107 te pieni\u0105dze. Tych kilkadziesi\u0105t odwiert\u00f3w nie wp\u0142ynie na ekologi\u0119, a mo\u017ce odmieni\u0107 gospodark\u0119. Natomiast wydanie dw\u00f3ch miliard\u00f3w dolar\u00f3w ze \u015brodk\u00f3w publicznych na projekt obarczony takim ryzykiem, gdy kto\u015b chce zrobi\u0107 te odwierty za swoje pieni\u0105dze, jest nieracjonalne i nieodpowiedzialne. Zw\u0142aszcza \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 tej kwoty i tak trafi do kieszeni polskich in\u017cynier\u00f3w i robotnik\u00f3w, a wi\u0119c wsi\u0105knie w nasz\u0105 gospodark\u0119. Czyli zamiast wyda\u0107 dwa miliardy, zaoszcz\u0119dzamy cztery. Co tu wi\u0119cej m\u00f3wi\u0107?<\/p>\n Druga rzecz. Warto stworzy\u0107 sp\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie cz\u0119\u015bci\u0105 PGNiG ani \u017cadnego takiego tworu. Niezale\u017cn\u0105 polsk\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3ra kumulowa\u0142aby i wykorzystywa\u0142a wiedz\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 z polskich instytut\u00f3w. By\u0142aby jak Halliburton czy Schlumberger. Firm\u0105, kt\u00f3ra na ca\u0142ym \u015bwiecie \u015bwiadczy us\u0142ugi w zakresie rozpoznania z\u0142\u00f3\u017c gazu ziemnego, badania pr\u00f3bek, nadzoru nad wierceniami itp.<\/p>\n A je\u015bli te firmy – ameryka\u0144skie i kanadyjskie – si\u0119 wycofaj\u0105, co wtedy?<\/strong><\/p>\n – Je\u015bli to zrobi\u0105, to nie dlatego, \u017ce nie ma gazu. Ale dlatego, \u017ce nie mog\u0142y si\u0119 do niego dobra\u0107. Skoro ich rady nadzorcze przeznaczy\u0142y po 0,5 mld dolar\u00f3w na rozpoznanie z\u0142\u00f3\u017c w Polsce, z czego uda\u0142o si\u0119 wyda\u0107 ledwo 50 mln, to jaka b\u0119dzie decyzja? „Wynosimy si\u0119 st\u0105d. S\u0105 miejsca gdzie p\u00f3jdzie nam szybciej”.<\/p>\n A nie wydali wi\u0119cej bo?<\/strong><\/p>\n – Bo miejscowy geolog uznawa\u0142, \u017ce brak jednej piecz\u0105tki, bo mieli wierci\u0107 do g\u0142\u0119boko\u015bci 2800 m, a chc\u0105 do 3100 m, bo na now\u0105 licencj\u0119 czeka si\u0119 rok, itp. To wszystkie zniech\u0119ca. Centrala oczekuje sprawozda\u0144 post\u0119pu, a nie sprawozda\u0144 trudno\u015bci.<\/p>\n Potykamy si\u0119, bo wiele rzeczy dzieje si\u0119 u nas po raz pierwszy. Nie ma rutyny. A je\u015bli jest, to z\u0142a, biurokratyczna, b\u0119d\u0105ca echem poprzedniego systemu.<\/strong><\/p>\n – S\u0142ysza\u0142 pan o programie Top 500 Innovators? Niesamowita sprawa. Dosta\u0142em grup\u0119 indywidualist\u00f3w z Polski. Prymus\u00f3w. A wiadomo, kim jest polski prymus: ma go podziwia\u0107 reszta \u015bwiata. Na Stanfordzie w ci\u0105gu dziewi\u0119ciu tygodni z indywidualist\u00f3w robimy zgrany zesp\u00f3\u0142. Wracaj\u0105 odmieni. Po to, by odmienili Polsk\u0119. W sumie ma ich by\u0107 500. Je\u015bli uda im si\u0119 utrzyma\u0107 razem, b\u0119d\u0105 jak klin. A klin to najprostsze i najskuteczniejsze narz\u0119dzie jakie kiedykolwiek wymy\u015blono. Taki 500-osobowy klin z\u0142o\u017cony z os\u00f3b rozrzuconych po ca\u0142ej Polsce jest w stanie j\u0105 zmieni\u0107. A jest co zmienia\u0107. To problemy systemowe, z kt\u00f3rymi jednostka nie ma szans.<\/p>\n Od czego powinni zacz\u0105\u0107?<\/strong><\/p>\n – Paradoksalnie, od akceptacji pora\u017cki. W Stanach m\u00f3wi si\u0119: It’s OK to fail. To podstawa. Sp\u00f3jrzmy na polskiego urz\u0119dnika: w co wk\u0142ada ca\u0142\u0105 sw\u0105 energi\u0119, w to by go pochwalili? Nie. W to, by go nie skarcili. Ta drobna r\u00f3\u017cnica sprawia, \u017ce kto\u015b taki parali\u017cuje system zamiast go nap\u0119dza\u0107. Je\u015bli tego nie zmienimy, b\u0119dziemy si\u0119 cofa\u0107, a nie rozwija\u0107. It’s OK to fail. To jak u Sienkiewicza: ma szramy? Znaczy dobry rycerz – nie raz si\u0119 potyka\u0142. Szramy niczym dystynkcje powinny podnosi\u0107 rang\u0119 biznesmena, dyrektora, ministra. A je\u015bli s\u0105 nieakceptowane, je\u015bli dyrektor, kt\u00f3rego firma pad\u0142a, nie mo\u017ce kierowa\u0107 inn\u0105, je\u015bli si\u0119 odwo\u0142uje zarz\u0105d po dw\u00f3ch z\u0142ych kwarta\u0142ach to jaka jest strategia? Unika\u0107 ryzyka. A bez ryzyka nie ma rozwoju.<\/p>\n Proponuje pan zmian\u0119 postawy wobec problemu. Diametraln\u0105.<\/strong><\/p>\n – Polsce rozpaczliwie potrzebna jest zmiana nastawienia aparatu urz\u0119dniczego. Obywatel nie mo\u017ce tego zrobi\u0107. Impuls musi p\u0142yn\u0105\u0107 z g\u00f3ry. G\u00f3ra ma chwali\u0107 urz\u0119dnika, a urz\u0119dnik ma by\u0107 \u017c\u0105dny pochwa\u0142. A nie tylko unika\u0107 nagan. Prze\u0142o\u017ceni maj\u0105 przy\u0142apywa\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w na sukcesach i te sukcesy nag\u0142a\u015bnia\u0107. A kiedy si\u0119 nag\u0142a\u015bnia? Gdy urz\u0119dnik co\u015b schrzani. Tylko. A ja bym chcia\u0142 zobaczy\u0107 urz\u0119dnika, kt\u00f3ry zrobi\u0142 co\u015b fajnego. Przed kamerami i z premierem, kt\u00f3ry m\u00f3wi: – Ten cz\u0142owiek podj\u0105\u0142 decyzj\u0119, by\u0142a ryzykowna ale s\u0142uszna, przynios\u0142a spore korzy\u015bci, chwa\u0142a mu.<\/p>\n Mia\u0142o by to niesamowity wp\u0142yw na gospodark\u0119. Bo tu nie brak dobrych pomys\u0142\u00f3w. Ale brak ludzi gotowych te pomys\u0142y wdra\u017ca\u0107. Ze wzgl\u0119du na ryzyko niepowodzenia, kt\u00f3re nie jest tu tolerowane.<\/p>\n Je\u015bli komu\u015b si\u0119 nie powiod\u0142o, to pewnie g\u0142upek lub nieudacznik, od kt\u00f3rego trzeba trzyma\u0107 si\u0119 z daleka. Nie mo\u017ce tak by\u0107. W Polsce brakuje ducha, kt\u00f3ry unosi si\u0119 nad Dolina Krzemow\u0105. Brakuje przekonania, \u017ce pora\u017cka to cenne do\u015bwiadczenie i uznania dla tych, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 odwa\u017cne decyzje licz\u0105c si\u0119 z pora\u017ck\u0105. Zamiast tego mamy spychologi\u0119, mno\u017cenie przeszk\u00f3d, uciekanie w przepisy i straszenie paragrafami. To os\u0142abia inicjatyw\u0119. To parali\u017cuje ten kraj. To jest gorsze od katastrofy, bo dzia\u0142a d\u0142ugo i dyskretnie. Przez to mo\u017cemy zmarnowa\u0107 szanse, jakie stoj\u0105 przed Polsk\u0105, a mog\u0105 si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie znaj\u0105c mechanizm katastrofy, \u0142atwiej jej zapobiec. Mam nadziej\u0119, \u017ce tak b\u0119dzie i tym razem. <\/p>\n gazeta.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zaskakuj\u0105ca kariera, zaskakuj\u0105ca profesja. Prof. Piotr Moncarz z Uniwesytetu Stanforda \u017cyje tym, co inni przyp\u0142acaj\u0105 \u017cyciem – katastrofami. Dostrzega ich symptomy, wyja\u015bnia ich przyczyny i przekonuje, \u017ce czasem warto mie\u0107 szramy Artur W\u0142odarski: Czy czu\u0142 Pan, \u017ce zostanie w USA tak d\u0142ugo i osi\u0105gnie tak wiele? Prof. Piotr Moncarz: Sk\u0105d. By\u0142em kompletnie nieprzygotowany do Stan\u00f3w. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1932","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1932"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1934,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1932\/revisions\/1934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}