S\u0105d Najwy\u017cszy przekaza\u0142 Rzecznikowi Ubezpieczonych uzasadnienie uchwa\u0142y z dnia 29 pa\u017adziernika 2013 r. w sprawie terminu przedawnienia roszcze\u0144 do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (sygn. III CZP 50\/13). Uzasadnienie SN komentuje w imieniu Biura Rzecznika Ubezpieczonych Tomasz M\u0142ynarski z BRzU.<\/p>\n
S\u0105d Najwy\u017cszy opublikowa\u0142 uzasadnienie do podj\u0119tej na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych uchwa\u0142y sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w z dnia 29 pa\u017adziernika 2013 r. (sygn. III CZP 50\/13) o tre\u015bci: \u201eRoszczenie pokrzywdzonego o naprawienie szkody, wynik\u0142ej ze zbrodni lub wyst\u0119pku, wyrz\u0105dzonej w okoliczno\u015bciach uzasadniaj\u0105cych odpowiedzialno\u015b\u0107 cywiln\u0105 posiadacza pojazdu mechanicznego lub kieruj\u0105cego pojazdem, kt\u00f3rych to\u017csamo\u015bci nie ustalono (art. 98 ust. 1 pkt 1 i 2 w zwi\u0105zku z art. 109a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowi\u0105zkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 392 ze zm.), przedawnia si\u0119 na podstawie art. 4421 \u00a7 2 k.c.\u201d.<\/p>\n
Wyst\u0105pienie z wnioskiem przez Rzecznika zosta\u0142o spowodowane tym, \u017ce w przypadku szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych przez niezidentyfikowanego sprawc\u0119 wypadku drogowego Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w ka\u017cdej sprawie stosowa\u0142 podstawowy, trzyletni termin przedawnienia, neguj\u0105c przy tym mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia dwudziestoletniego terminu przedawnienia na podstawie art. 4421 \u00a7 2 k.c., gdy\u017c jego zdaniem przepis ten bezwzgl\u0119dnie wymaga ustalenia, \u017ce przest\u0119pstwo zosta\u0142o pope\u0142nione przez konkretn\u0105 osob\u0119. Przeprowadzona analiza orzecznictwa s\u0105d\u00f3w powszechnych wykaza\u0142a za\u015b w odniesieniu do tej kwestii powa\u017cne rozbie\u017cno\u015bci.<\/p>\n
W uzasadnieniu przyj\u0119tej uchwa\u0142y podkre\u015blono, \u017ce s\u0105d cywilny ma kompetencj\u0119 do samodzielnego stwierdzenia, czy stanowi\u0105cy \u017ar\u00f3d\u0142o szkody czyn niedozwolony jest przest\u0119pstwem, co jednak wymaga ustalenia jego znamion przedmiotowych i podmiotowych. S\u0105d Najwy\u017cszy przychyli\u0142 si\u0119 do \u2013 okre\u015blonego przez siebie jako dominuj\u0105ce \u2013 stanowiska, i\u017c dopuszczalne jest ustalenie podmiotowych znamion przest\u0119pstwa w sprawie o odszkodowanie z tytu\u0142u czynu niedozwolonego, gdy sprawca czynu nie zosta\u0142 zidentyfikowany. Dokonywa\u0107 tego nale\u017cy na podstawie ca\u0142okszta\u0142tu okoliczno\u015bci sprawy i przy zastosowaniu kryteri\u00f3w obiektywnych. Zwr\u00f3ci\u0142 przy tym uwag\u0119 na odmienno\u015b\u0107 funkcji spe\u0142nianych przez odpowiedzialno\u015b\u0107 cywiln\u0105 i karn\u0105, kt\u00f3ra nie mo\u017ce pozostawa\u0107 bez znaczenia dla sposobu kwalifikowania przez s\u0105d cywilny czynu sprawcy wypadku komunikacyjnego w sprawach wytoczonych przez poszkodowanych przeciwko Funduszowi.<\/p>\n
S\u0105d Najwy\u017cszy zaznaczy\u0142, i\u017c podj\u0119ta uchwa\u0142a uwzgl\u0119dnia interesy os\u00f3b poszkodowanych i uwypukla gwarancyjn\u0105 rol\u0119 Funduszu jako instytucji uzupe\u0142niaj\u0105cej system ubezpiecze\u0144 obowi\u0105zkowych. Przyj\u0119cie odmiennego zapatrywania, ograniczaj\u0105cego mo\u017cliwo\u015b\u0107 dochodzenia roszcze\u0144 do terminu trzyletniego, negowa\u0142oby t\u0119 gwarancyjn\u0105 rol\u0119 i w nieuzasadniony spos\u00f3b pogarsza\u0142oby sytuacj\u0119 os\u00f3b pokrzywdzonych przest\u0119pstwami pope\u0142nionymi przez niezidentyfikowanych sprawc\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017ce pozosta\u0142e ofiary wypadk\u00f3w drogowych mog\u0105 dochodzi\u0107 zaspokojenia roszcze\u0144 od sprawcy lub jego ubezpieczyciela w ci\u0105gu dwudziestu lat.<\/p>\n
Zdaniem S\u0105du Najwy\u017cszego bezzw\u0142oczne zg\u0142aszanie roszcze\u0144 do Funduszu le\u017cy w interesie pokrzywdzonych, gdy\u017c to na nich spoczywa w post\u0119powaniu s\u0105dowym ci\u0119\u017car przedstawiania dowod\u00f3w pozwalaj\u0105cych na zakwalifikowanie danego czynu jako przest\u0119pstwa. Niemniej jednak zagwarantowanie dwudziestoletniego terminu przedawnienia umo\u017cliwia zniwelowanie skutk\u00f3w niskiego stanu wiedzy ofiar wypadk\u00f3w drogowych o istnieniu Funduszu i przys\u0142uguj\u0105cych im w zwi\u0105zku z tym roszcze\u0144, zapobiegaj\u0105c pozbawieniu ich nale\u017cnej kompensaty szk\u00f3d, nierzadko zreszt\u0105 bardzo powa\u017cnych.<\/p>\n
Omawiana uchwa\u0142a nie zawiera bli\u017cszych wskaz\u00f3wek co do tego, w jaki spos\u00f3b w sprawach odszkodowawczych nale\u017cy bada\u0107 win\u0119 nieustalonego sprawcy zdarzenia, warunkuj\u0105c\u0105 uznanie, i\u017c szkoda wynik\u0142a z przest\u0119pstwa. Warto zatem przywo\u0142a\u0107 wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 19 lipca 2012 r. (sygn. II CSK 653\/11), w \u015bwietle kt\u00f3rego \u201enale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce w\u00f3wczas opr\u00f3cz ustalenia przedmiotowych cech przest\u0119pstwa, do stwierdzenia jego pope\u0142nienia wystarczaj\u0105ca jest taka ocena okoliczno\u015bci pope\u0142nienia czynu karalnego, kt\u00f3ra przy uwzgl\u0119dnieniu jedynie kryteri\u00f3w obiektywnych pozwala na uznanie, i\u017c dzia\u0142anie sprawcy by\u0142o w tych okoliczno\u015bciach zawinione\u201d.<\/p>\n
Wydana uchwa\u0142a stanowi pozytywn\u0105 odpowied\u017a na pytanie zadane przez Rzecznika Ubezpieczonych oraz potwierdza wynikaj\u0105cy z ustawy i dyrektywy r\u00f3wny status poszkodowanych dochodz\u0105cych naprawienia szkody, niezale\u017cnie od tego, czy adresatem tych \u017c\u0105da\u0144 jest ubezpieczyciel sprawcy, czy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Pozwala tak\u017ce osobom, kt\u00f3rym Fundusz w przesz\u0142o\u015bci odm\u00f3wi\u0142 spe\u0142nienia ich roszcze\u0144 z powo\u0142aniem si\u0119 na up\u0142yw trzech lat od wypadku lub umorzenia post\u0119powania karnego, na powr\u00f3t do sprawy, o ile nie zosta\u0142a ona dotychczas rozstrzygni\u0119ta prawomocnie na drodze s\u0105dowej. Nale\u017cy wyrazi\u0107 nadziej\u0119, \u017ce przyj\u0119te przez S\u0105d Najwy\u017cszy rozstrzygni\u0119cie zostanie w pe\u0142ni zaaprobowane przez Fundusz, a co za tym idzie przed podniesieniem zarzutu przedawnienia b\u0119dzie on bada\u0142 okoliczno\u015bci wypadku pod k\u0105tem obiektywnych kryteri\u00f3w pozwalaj\u0105cych na zakwalifikowanie zachowania niezidentyfikowanego sprawcy jako przest\u0119pstwa.<\/p>\n
Tomasz M\u0142ynarski
\naplikant radcowski, g\u0142\u00f3wny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych<\/p>\n
\u017ar\u00f3d\u0142o: Rzecznik Ubezpieczonych<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0105d Najwy\u017cszy przekaza\u0142 Rzecznikowi Ubezpieczonych uzasadnienie uchwa\u0142y z dnia 29 pa\u017adziernika 2013 r. w sprawie terminu przedawnienia roszcze\u0144 do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (sygn. III CZP 50\/13). Uzasadnienie SN komentuje w imieniu Biura Rzecznika Ubezpieczonych Tomasz M\u0142ynarski z BRzU. S\u0105d Najwy\u017cszy opublikowa\u0142 uzasadnienie do podj\u0119tej na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych uchwa\u0142y sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w z dnia 29 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,43],"tags":[12,69,114,32,13],"class_list":["post-2247","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","category-prawo","tag-odszkodowanie","tag-przedawnienie","tag-sn","tag-ufg","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2247"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2248,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2247\/revisions\/2248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}