Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych S\u0105du Najwy\u017cszego wyda\u0142a uchwa\u0142\u0119 kwestionuj\u0105c\u0105 wi\u0119zi rodzinne jako dobra osobiste. Ja twierdz\u0119, \u017ce szereg d\u00f3br osobistych opiera si\u0119 na spo\u0142ecznym funkcjonowaniu cz\u0142owieka, wi\u0119c najbli\u017cszej rodzinie zmar\u0142ego lub pozostaj\u0105cego w stanie wegetatywnym nale\u017cy si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienie – uwa\u017ca dr hab. Mart\u0105 Roma\u0144ska, s\u0119dzia Izby Cywilnej SN.<\/p>\n\n\n\n
Katarzyna \u017baczkiewicz-Zborska: Sk\u0105d si\u0119 bierze \u017ar\u00f3d\u0142o rozbie\u017cno\u015bci w uchwa\u0142ach si\u00f3demkowych mi\u0119dzy Izba Cywiln\u0105 a Izb\u0105 Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych S\u0105du Najwy\u017cszego w sprawach o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych i zado\u015b\u0107uczynienie? Zdaniem tej drugiej Izby osobie bliskiej poszkodowanego, kt\u00f3ry na skutek czynu niedozwolonego dozna\u0142 ci\u0119\u017ckiego i trwa\u0142ego rozstroju zdrowia, nie przys\u0142uguje zado\u015b\u0107uczynienie pieni\u0119\u017cne. S\u0119dziowie Izby Cywilnej – w tym pani – twierdzi inaczej. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Marta Roma\u0144ska:<\/strong> Trzeba zacz\u0105\u0107 od kwestii organizacyjnych, kt\u00f3re s\u0105 bardzo niepokoj\u0105ce, bo do takich sytuacji, jak ta, o kt\u00f3rej rozmawiamy, mo\u017ce dochodzi\u0107 tak\u017ce w przysz\u0142o\u015bci, w sprawach o dowolnym przedmiocie i du\u017cej donios\u0142o\u015bci spo\u0142ecznej. W strukturze SN pojawi\u0142a si\u0119 Izba Kontroli Nadzwyczajnej, kt\u00f3rej kompetencje \u2013 ze wzgl\u0119du na nadzwyczajny \u015brodek prawny, do rozpoznawania kt\u00f3rego zosta\u0142a umocowana \u2013 wkraczaj\u0105 w sfer\u0119 spraw i post\u0119powa\u0144 cywilnych, karnych, pracy, ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Osobnym problemem jest to, \u017ce skarga nadzwyczajna nie zosta\u0142a w przemy\u015blany spos\u00f3b w\u0142\u0105czona w system \u015brodk\u00f3w zaskar\u017cenia, jej konstrukcja jest niesp\u00f3jna cho\u0107by z konstrukcj\u0105 skargi o stwierdzenie niezgodno\u015bci z prawem prawomocnego orzeczenia. Marnuje si\u0119 w ten spos\u00f3b si\u0142y i \u015brodki wymiaru sprawiedliwo\u015bci, a ma to miejsce w sytuacji, gdy s\u0142yszymy, \u017ce z uwagi na nadchodz\u0105cy kryzys nale\u017ca\u0142oby rozs\u0105dnie wydawa\u0107 pieni\u0105dze bud\u017cetowe i oszcz\u0119dza\u0107. Ilo\u015b\u0107 spraw powierzonych do rozpoznawania Izbie Kontroli Nadzwyczajnej nie jest imponuj\u0105ca. Ta Izba wyra\u017anie odstaje poziomem obci\u0105\u017cenia od pozosta\u0142ych, pomijam Dyscyplinarn\u0105, z przyczyn oczywistych.<\/p>\n\n\n\n W zwi\u0105zku z rozpoznawaniem skarg nadzwyczajnych, Izba Kontroli Nadzwyczajnej zajmuje si\u0119 tak\u017ce sprawami cywilnymi, w tym takimi, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 problemy obja\u015bnione wcze\u015bniej w Izbie Cywilnej. Jej kompetencje zaczynaj\u0105 si\u0119 przenika\u0107 z kompetencjami Izby Cywilnej i odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce powsta\u0142a Izba nad Izbami, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwiej zinterpretuje przepisy, o wyk\u0142adni kt\u00f3rych wypowiada\u0142y si\u0119 przez ca\u0142e lata Izba Cywilna, Karna, Pracy i Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych. W sk\u0142adach rozpoznaj\u0105cych sprawy cywilne w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej zasiadaj\u0105 \u2013 tak samo, jak w sk\u0142adzie, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 omawian\u0105 uchwa\u0142\u0119 \u2013 nie tylko prawnicy specjalizuj\u0105cy si\u0119 w prawie cywilnym, ale i specjali\u015bci w prawie karnym i administracyjnym.<\/p>\n\n\n\n Dobrze by\u0142oby zachowa\u0107 w dzia\u0142alno\u015bci orzeczniczej warto\u015b\u0107, kt\u00f3ra dla S\u0105du Najwy\u017cszego by\u0142a dot\u0105d warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie, a mianowicie jednolito\u015b\u0107 orzecznictwa. Taki obowi\u0105zek nak\u0142ada na S\u0105d Najwy\u017cszy ustawa. Oczywi\u015bcie, s\u0105 przepisy, do ustalenia wyk\u0142adni kt\u00f3rych dochodzi si\u0119 d\u0142ugo, z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w. Je\u015bli ich wyk\u0142adnia powoduje w\u0105tpliwo\u015bci, to te w\u0105tpliwo\u015bci zwykle rozstrzyga najpierw sk\u0142ad trzech s\u0119dzi\u00f3w. Je\u015bli sk\u0142ad innych trzech s\u0119dzi\u00f3w ma w\u0105tpliwo\u015bci, co do tej wyk\u0142adni, to problemem zajmuje si\u0119 sk\u0142ad siedmiu s\u0119dzi\u00f3w. Je\u015bli sk\u0142ad siedmiu s\u0119dzi\u00f3w wypowie si\u0119 w jakiej\u015b sprawie, to nie znaczy, \u017ce jest to ponadczasowa interpretacja, maj\u0105ca mie\u0107 zastosowanie na zawsze. Ta zmiana jednak nie odbywa si\u0119 drog\u0105 uchwalania kolejnej \u201esi\u00f3demki\u201d, przeciwko innej \u201esi\u00f3demce\u201d. W takim przypadku problem przedstawiany jest sk\u0142adowi ca\u0142ej Izby. Tymczasem uchwa\u0142a siedmiu s\u0119dzi\u00f3w Izby Kontroli Nadzwyczajnej zapad\u0142a ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 istnienia uchwa\u0142y siedmiu s\u0119dzi\u00f3w Izby Cywilnej SN w tej samej kwestii prawnej… \u015aci\u015blej \u2013 trzech uchwa\u0142 siedmiu s\u0119dzi\u00f3w, z tej samej daty, lecz w wydanych w innych sprawach.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli organizacyjnie ustawodawca tworzy takie mo\u017cliwo\u015bci wyk\u0142adani i stosowania prawa na najwy\u017cszych szczeblach wymiaru sprawiedliwo\u015bci, to jest to dziwne i niepokoj\u0105ce. Je\u015bli ju\u017c, to uchwa\u0142a tego rodzaju mog\u0142aby by\u0107 podj\u0119ta przez ca\u0142\u0105 Izb\u0119 Kontroli Nadzwyczajnej.<\/p>\n\n\n\n Jakie b\u0119d\u0105 konsekwencje dw\u00f3ch odmiennych uchwa\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niepewno\u015b\u0107 w procesie stosowania prawa. Do Izby Cywilnej wp\u0142yn\u0105\u0142 wniosek Rzecznika Finansowego z 13 grudnia 2019 r. z pytaniem, kt\u00f3ra z tych uchwa\u0142 ma kszta\u0142towa\u0107 praktyk\u0119 i jak uczestnicy obrotu prawnego maj\u0105 post\u0119powa\u0107 wobec rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy uchwa\u0142ami wydanymi w sk\u0142adach siedmiu s\u0119dzi\u00f3w w obu Izbach SN. Rzecznik \u2013 jak wynika z uzasadnienia wniosku \u2013 przychyla si\u0119 raczej do stanowiska Izby Cywilnej, twierdz\u0105c, \u017ce podziela pogl\u0105d wyra\u017cony w uchwale siedmiu s\u0119dzi\u00f3w tej Izby i we wcze\u015bniejszych orzeczeniach, a swoj\u0105 praktyk\u0119 do tego pogl\u0105du dostosowa\u0142y firmy ubezpieczeniowe i inni adresaci norm prawa cywilnego. Problem dotyczy wyk\u0142adni art. 23 kc, art. 24 kc, art. 448 kc.<\/p>\n\n\n\n Czyli pow\u00f3dztwa o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Spos\u00f3b uregulowania ochrony d\u00f3br osobistych jest uwarunkowany tradycj\u0105 historyczn\u0105. Prawo cywilne normowa\u0142o najpierw i bardziej szczeg\u00f3\u0142owo stosunki maj\u0105tkowe. To, co jest dobrem niematerialnym cz\u0142owieka stopniowo zyskiwa\u0142o baz\u0119 dla ochrony prawnej na gruncie prawa cywilnego.<\/p>\n\n\n\n Naj\u015bci\u015blej zwi\u0105zanymi z cz\u0142owiekiem s\u0105 takie warto\u015bci niematerialne jak \u017cycie i zdrowie. One najwcze\u015bniej obj\u0119te zosta\u0142y ochron\u0105 prawn\u0105. W przedwojennych przepisach Kodeksu zobowi\u0105za\u0144 ustawodawca przewidzia\u0142 stanowi\u0105ce ku temu podstawy, odpowiedniki dzisiejszych art. 444 – 446 k.c.. Na tej podstawie roszcze\u0144 o naprawienie szkody maj\u0105tkowej i krzywdy wywo\u0142anej rozstrojem zdrowia m\u00f3g\u0142 \u017c\u0105da\u0107 ten, czyje dobro w tej postaci ucierpia\u0142o. \u017bycie jest tak\u0105 warto\u015bci\u0105, kt\u00f3rej utraty nie skompensujmy temu, przy kim pozostawa\u0142a. W razie utraty \u017cycia przez zobowi\u0105zanego do alimentacji ustawodawca przewidzia\u0142 jednak roszczenie kompensuj\u0105ce szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105, odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do utraty \u015brodk\u00f3w utrzymania na rzecz tego, wobec kogo zmar\u0142y spe\u0142nia\u0142 obowi\u0105zek alimentacyjny. W art. 166 kodeksu zobowi\u0105za\u0144 ustawodawca stworzy\u0142 podstaw\u0119 do naprawienia krzywdy wyrz\u0105dzonej najbli\u017cszym cz\u0142onkom rodziny zmar\u0142ego, a dobrem, kt\u00f3re w ten spos\u00f3b chroni\u0142 nie by\u0142o przecie\u017c \u017cycie, bo to dobro odesz\u0142o z tego \u015bwiata ze zmar\u0142ym, ale wie\u017a rodzinna, emocjonalna, kt\u00f3ra zmar\u0142ego \u0142\u0105czy\u0142a z najbli\u017cszymi cz\u0142onkami rodziny. Przepis wyra\u017anie stanowi\u0142 o doznanej przez nich krzywdzie moralnej, krzywdzie w\u0142asnej, doznanej wskutek utraty w\u0142asnego, a nie cudzego dobra. Zado\u015b\u0107uczynienia by\u0142y przyznawane dla tych os\u00f3b pod rz\u0105dami Kodeksu zobowi\u0105za\u0144. W minionym ustroju zosta\u0142y uznane za niestosowan\u0105 form\u0119 rekompensaty krzywdy.<\/p>\n\n\n\n Z czasem ochrona d\u00f3br osobistych zyska\u0142a podstawy w art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 k.c., obok tej ochrony, dla kt\u00f3rej podstaw\u0105 s\u0105 art. 444 – 446 k.c., a w ramach otwartego katalogu d\u00f3br osobistych s\u0105dy zacz\u0119\u0142y udziela\u0107 ochrony, tak\u017ce maj\u0105tkowej, nie tylko zdrowiu.<\/p>\n\n\n\n Trzeba jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce istnienie dobra osobistego w postaci wi\u0119zi rodzinnych jest przedmiotem spor\u00f3w, nie tyko w polskim orzecznictwie, ale i w nauce. W innych systemach prawnych ochrona jest mu udzielana coraz powszechniej.<\/p>\n\n\n\n By\u0142o to wi\u0119c zerwanie wi\u0119zi rodzinnych? Czy Izba Kontroli Nadzwyczajnej tych warto\u015bci nie uznaje za godne ochrony?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Izba Kontroli Nadzwyczajnej wypowiedzia\u0142a si\u0119 wprost o tym, \u017ce spowodowanie stanu wegetatywnego nie uzasadnia roszczenia najbli\u017cszej osoby o zado\u015b\u0107uczynienie, ale w motywach podda\u0142a w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 tak\u017ce uwzgl\u0119dnianie wi\u0119zi rodzinnych jako doba osobistego. Krytycy stanowiska o takim charakterze d\u00f3br osobistych wychodz\u0105 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce dobrem osobistym mog\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie warto\u015bci osobiste bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z jednostk\u0105, a nie te o charakterze interpersonalnym. Wi\u0119\u017a rodzinna wymaga relacji dwojga ludzi ze sob\u0105 i dobro to istnieje, je\u015bli ludzie tworz\u0105 takie relacje.<\/p>\n\n\n\n Ja twierdz\u0119, \u017ce cz\u0142owiek jest niew\u0105tpliwie istot\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i szereg d\u00f3br osobistych jest konsekwencj\u0105 jego spo\u0142ecznego funkcjonowania. Wystarczy wymieni\u0107 dobre imi\u0119, kt\u00f3remu nikt nie odmawia przymiotu dobra osobistego, a kt\u00f3re nie istnieje bez kontekstu spo\u0142ecznego, bez oceny, jak cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 odbierany przez innych i ile w ich oczach straci\u0107. Dalej wymieni\u0119 to\u017csamo\u015b\u0107, kt\u00f3ra w pewnym jej aspekcie jest konsekwencj\u0105 pochodzenia od okre\u015blonych os\u00f3b, a w innym \u2013 spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek funkcjonuje. Nikt dzi\u015b nie kwestionuje miejsca kultu pami\u0119ci osoby zmar\u0142ej w\u015br\u00f3d d\u00f3br osobistych, a wynika on przecie\u017c z uprzedniej wi\u0119zi z nim.<\/p>\n\n\n\n Innym argumentem podnoszonym w tej dyskusji jest twierdzenie, \u017ce dobro osobiste jest warto\u015bci\u0105, z kt\u00f3rej ludzie korzystaj\u0105 uniwersalnie, a \u2013 nieco upraszczaj\u0105c \u2013 nie ka\u017cdy ma rodzin\u0119. W klasyfikacji ustalanej obiektywnie nie mo\u017ce jednak chodzi\u0107 o to, jakie warto\u015bci niematerialne w danym czasie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym a nie innym cz\u0142owiekiem, ale o to, jakie warto\u015bci s\u0105 mu potencjalnie, jako cz\u0142owiekowi w\u0142a\u015bciwe i dla jego cz\u0142owiecze\u0144stwa charakterystyczne. Cz\u0142owiek zawsze ma rodzic\u00f3w, co jest istotne dla jego to\u017csamo\u015bci. Inne wi\u0119zi stworzy lub nie, ale ma ku temu potencja\u0142. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, za dobro osobiste system uznaje te\u017c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 naukow\u0105, artystyczn\u0105, a przecie\u017c wielu ludziom nie zdarzy\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 dzie\u0142a o takim charakterze. Za dobro osobiste uwa\u017ca si\u0119 wolno\u015b\u0107 w r\u00f3\u017cnych jej aspektach, a wielu ludzi przez ca\u0142e swoje \u017cycie z tej warto\u015bci, cho\u0107by w wymiarze przemieszczania si\u0119, nie korzysta.<\/p>\n\n\n\n Akceptowanie wi\u0119zi rodzinnej w katalogu d\u00f3br osobistych to jest znami\u0119 czasu. Do tej warto\u015bci coraz cz\u0119\u015bciej odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 te\u017c mi\u0119dzynarodowe organy ochrony prawnej. Ostatnio na przyk\u0142ad, Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w sprawie Solska i Rybicka przeciwko Polsce, a zatem dotycz\u0105cej naruszenia praw w zwi\u0105zku z ekshumacjami po katastrofie smole\u0144skiej uzna\u0142, \u017ce ekshumacja szcz\u0105tk\u00f3w zmar\u0142ych m\u0119\u017c\u00f3w skar\u017c\u0105cych, przeprowadzona pomimo sprzeciwu skar\u017c\u0105cych, mo\u017ce zosta\u0107 uznana za zak\u0142\u00f3caj\u0105c\u0105 ich relacje rodzinne w taki spos\u00f3b i w takim stopniu, \u017ce stanowi\u0142a ingerencj\u0119 w ich prawa do poszanowania \u017cycia prywatnego i rodzinnego.<\/p>\n\n\n\n A zatem, pocz\u0105tek rozbie\u017cno\u015bci w linii orzeczniczej kszta\u0142towanej w obu Izbach S\u0105du Najwy\u017cszego tkwi w r\u00f3\u017cnym rozumieniu relacji mi\u0119dzy najbli\u017cszymi jako dobra osobistego. I ten w\u0105tek przewija si\u0119 przez orzecznictwo jako zagadnienie dyskusyjne. Ustawodawca od czerwca 2008 roku stworzy\u0142 szerokie podstawy dochodzenia zado\u015b\u0107uczynie\u0144 za naruszenia d\u00f3br osobistych, a po czym ustali\u0142 te\u017c norm\u0119 (art. 446 \u00a7 4 k.c.), kt\u00f3ra jest odpowiednikiem dawnego art. 166 Kodeksu zobowi\u0105za\u0144. Przepis stanowi, \u017ce zado\u015b\u0107uczynienia mo\u017cna dochodzi\u0107 w razie \u015bmierci – wskutek czynu niedozwolonego – osoby najbli\u017cszej. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy dochodz\u0105cych takich roszcze\u0144 nazywaj\u0105 po\u015brednio poszkodowanymi. Za warto\u015b\u0107, w kt\u00f3r\u0105 godzi czyn niedozwolony, powoduj\u0105cy skutek w postaci \u015bmierci, uznaj\u0105 zatem wy\u0142\u0105cznie \u017cycie. Tymczasem sprawca wypadku drogowego zwykle nie narusza normy, kt\u00f3ra zakazuje zabijania cz\u0142owieka, ale norm\u0119, kt\u00f3ra wyznacza zasady bezpiecze\u0144stwa w ruchu drogowym. Wskutek tego naruszenia kto\u015b traci \u017cycie, a kto\u015b mu najbli\u017cszy dobro w postaci wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105cej go ze zmar\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n Osobn\u0105 kwesti\u0105 jest spos\u00f3b kompensowania naruszenia, gdy dobro jest niematerialne i \u017cadna si\u0142a ani kwota pieni\u0119dzy nie mo\u017ce go przywr\u00f3ci\u0107 cierpi\u0105cemu. Pieni\u0105dze w tym wszystkim s\u0105 p\u00f3\u0142\u015brodkiem, ale takim, po kt\u00f3ry si\u0119gamy z braku jakiegokolwiek innego.<\/p>\n\n\n\n Czy zado\u015b\u0107uczynienie za zerwanie wi\u0119zi nale\u017cy si\u0119 rodzinie, gdy osoba najbli\u017csza nie umiera a pozostaje w stanie wegetatywnym czy bardzo ci\u0119\u017ckim uszkodzeniem cia\u0142a?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli wi\u0119\u017a rodzinna istnia\u0142a, jako warto\u015b\u0107, by\u0142a piel\u0119gnowana, to znalezienie si\u0119 najbli\u017cszego nagle w stanie wegetatywnym prowadzi do faktycznego jej zerwania, nie z woli i na skutek dzia\u0142ania os\u00f3b sobie najbli\u017cszych, ale przez czynnik zewn\u0119trzny. Taka sytuacja zmienia jako\u015b\u0107 funkcjonowania rodziny, chocia\u017c jej cz\u0142onek \u017cyje. W takiej relacji te\u017c istniej\u0105 emocje, ale s\u0105 to zwykle emocje bez interakcji, jednostronne. Relacje wzajemne buduj\u0105 wi\u0119\u017a. Trudno o jej budowanie, gdy najbli\u017cszy wymaga zaspakajania potrzeb bytowych, fizjologicznych, ale na powr\u00f3t relacji w\u0142a\u015bciwych funkcjonowaniu w rodzinie nie ma co liczy\u0107. Moim zdaniem, osoba, kt\u00f3r\u0105 spotka\u0142o takie nieszcz\u0119\u015bcie tak\u017ce doznaje krzywdy, a jej dotkliwo\u015b\u0107 bywa wi\u0119ksza ni\u017c w razie \u015bmierci najbli\u017cszego. Zdarza si\u0119, \u017ce pozostaje w roli opiekuna osoby w stanie wegetatywnym, przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 cierpieniu najbli\u017cszego, d\u0142u\u017cej ni\u017c trwa\u0142by okres \u017ca\u0142oby, po prze\u017cyciu kt\u00f3rej ludzie zwykle uk\u0142adaj\u0105 sobie \u015bwiat na nowo. Powiedzenie powodowi w takiej sytuacji, \u017ce niewiele si\u0119 u niego zmieni\u0142o, \u017ce czyn niedozwolony wywo\u0142a\u0142 skutki tylko dla zdrowia jego najbli\u017cszego jest nies\u0142uszne.<\/p>\n\n\n\n W takiej sytuacji I prezes SN powinien zwo\u0142a\u0107 obrady po\u0142\u0105czonych izb w celu usuni\u0119cia rozbie\u017cno\u015bci w drodze uchwa\u0142y?<\/strong><\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce tak. Problemem jest jednak, szczeg\u00f3lnie po wej\u015bciu w \u017cycie ustawy z 20 grudnia 2019 r. zmieniaj\u0105cej ustaw\u0119 o S\u0105dzie Najwy\u017cszym, ju\u017c nie tylko status s\u0119dzi\u00f3w, ale i ca\u0142ej Izby Kontroli Nadzwyczajnej. W \u015bwietle tej nowelizacji zyska\u0142a ona status s\u0105du nad S\u0105dem Najwy\u017cszym, co zbli\u017ca jej pozycj\u0119 do pozycji Izby Dyscyplinarnej w SN.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony zaistnia\u0142a rozbie\u017cno\u015b\u0107 w orzecznictwie nie dotyczy wszystkich roszcze\u0144 we wszystkich sytuacjach. Zdarzaj\u0105 si\u0119 przecie\u017c pow\u00f3dztwa o zado\u015b\u0107uczynienie, gdy stopie\u0144 uszczerbku na zdrowiu najbli\u017cszych powodom nie prowadzi do stan\u00f3w wegetatywnych. Takich przypadk\u00f3w nie dotyczy uchwa\u0142a Izby Cywilnej ani te\u017c Izby Kontroli Nadzwyczajnej.<\/p>\n\n\n\n 20 kwietnia Trybuna\u0142 Konstytucyjny powiedzia\u0142 w orzeczeniu, \u017ce uchwa\u0142a 3 po\u0142\u0105czonych Izb nie istnieje. Jak pani s\u0119dzia odbiera te postanowienia, jako s\u0119dzia sprawozdawca uchwa\u0142y z 23 stycznia 2020 r.?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dziwi mnie, \u017ce Trybuna\u0142 zebra\u0142 si\u0119 mimo zakazu zgromadze\u0144 w okresie pandemii. S\u0105d Najwy\u017cszy dostosowa\u0142 swoje dzia\u0142ania do obowi\u0105zuj\u0105cych zakaz\u00f3w. Skoro TK, mimo zagro\u017cenia, jakie przez to stworzy\u0142, postanowi\u0142 jednak orzeka\u0107, to powinien zachowa\u0107 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 go zasad\u0119 rozpoznania spraw w kolejno\u015bci wp\u0142ywu. Przypominam, \u017ce sp\u00f3r kompetencyjny Prezydenta z SN pozostaje nierozstrzygni\u0119ty od 2017 r. W tamtym jednak przypadku, jakie\u015b przynajmniej potencjalne pole do stwierdzenia sporu kompetencyjnego istnia\u0142o, bo chodzi\u0142o o konkretn\u0105 spraw\u0119. SN mia\u0142 w niej wyja\u015bni\u0107 zagadnienie prawne. Tymczasem Prezydent uzna\u0142, \u017ce przed wyja\u015bnieniem tego zagadnienia przez SN, niejako w miejsce tego wyja\u015bnienia, mo\u017ce wykona\u0107 w\u0142asn\u0105 kompetencj\u0119 – prawo \u0142aski wobec Mariusza K., kt\u00f3rego status \u2013 w zwi\u0105zku z zawieszeniem post\u0119powania przed SN w oczekiwaniu na rozstrzygni\u0119cie sygnalizowanego sporu kompetencyjnego \u2013 nadal pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Przyznam, \u017ce nie spodziewa\u0142am si\u0119 po TK innych orzecze\u0144 ni\u017c te, kt\u00f3re zapad\u0142y w odniesieniu do uchwa\u0142y z 23 stycznia 2020 r.<\/p>\n\n\n\n Obstaj\u0119 przy stanowisku, \u017ce o \u017cadnym sporze kompetencyjnym nie ma mowy. Jestem ca\u0142kowicie przekonana, \u017ce ani Prezydent, ani Premier, ani Sejm nie pozostawa\u0142 w sporze kompetencyjnym z S\u0105dem Najwy\u017cszym, gdy\u017c Konstytucja i ustawy zwyk\u0142e nie przyznaj\u0105 tym organom takich kompetencji, jakie ma S\u0105d Najwy\u017cszy, sprawuj\u0105cy nadz\u00f3r judykacyjny nad pozosta\u0142ymi s\u0105dami. SN nie stworzy\u0142 w uchwale, kt\u00f3rej by\u0142am sprawozdawc\u0105 \u017cadnej nowej normy. Wy\u0142o\u017cy\u0142 normy istniej\u0105ce w systemie prawym od dziesi\u0119cioleci, a to jest kompetencja tylko s\u0105d\u00f3w sprawuj\u0105cych wymiar sprawiedliwo\u015bci. TK nie ma takiego statusu i nie wolno mu orzeka\u0107 o jakimkolwiek orzeczeniu s\u0105dowym, w tym tak\u017ce uchwale po\u0142\u0105czonych Izb SN.<\/p>\n\n\n\n Czytaj wi\u0119cej na Prawo.pl:<\/strong> Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych S\u0105du Najwy\u017cszego wyda\u0142a uchwa\u0142\u0119 kwestionuj\u0105c\u0105 wi\u0119zi rodzinne jako dobra osobiste. Ja twierdz\u0119, \u017ce szereg d\u00f3br osobistych opiera si\u0119 na spo\u0142ecznym funkcjonowaniu cz\u0142owieka, wi\u0119c najbli\u017cszej rodzinie zmar\u0142ego lub pozostaj\u0105cego w stanie wegetatywnym nale\u017cy si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienie – uwa\u017ca dr hab. Mart\u0105 Roma\u0144ska, s\u0119dzia Izby Cywilnej SN. Katarzyna \u017baczkiewicz-Zborska: Sk\u0105d si\u0119 bierze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,45],"tags":[12,114,158,13],"class_list":["post-3127","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","category-artykul-glowny","tag-odszkodowanie","tag-sn","tag-wiezi-rodzinne","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3127"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3128,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3127\/revisions\/3128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
https:\/\/www.prawo.pl\/prawnicy-sady\/wiez-rodzinna-to-jest-dobro-osobiste-opinia-sedziego-sn,499763.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"