Po 80 tys. z\u0142 zado\u015b\u0107uczynienia domaga si\u0119 ka\u017cdy z trzech obywateli Afganistanu, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku kryzysu humanitarnego na polsko-bia\u0142oruskiej granicy prze\u017cyli horror wyw\u00f3zek. Stra\u017c Graniczna wyrzuci\u0142a ich noc\u0105 pod granic\u0119, do rezerwatu \u015bcis\u0142ego Puszczy Bia\u0142owieskiej, co s\u0105d ju\u017c uzna\u0142 za nielegalne.<\/p>\n\n\n\n
Przed S\u0105dem Okr\u0119gowym w Bia\u0142ymstoku w pi\u0105tek (3.02) zacz\u0105\u0142 si\u0119 proces, w kt\u00f3rym pe\u0142nomocnicy trzech afga\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w domagaj\u0105 si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia za nies\u0142uszne zatrzymanie, czyli de facto zado\u015b\u0107uczynienia za pushback. Po tym, jak m\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani po wyw\u00f3zce sp\u0119dzili noc na puszcza\u0144skich bagnach, byli wyko\u0144czeni: przera\u017ceni, przemokni\u0119ci, skrajnie wyczerpani. B\u0142\u0105dzili, bali si\u0119 o \u017cycie, nie mieli nawet \u015bpiwor\u00f3w ani wody. Teraz s\u0105 ju\u017c bezpieczni w innym europejskim kraju. W zwi\u0105zku z wydarzeniami z tamtej nocy ka\u017cdy z nich ubiega si\u0119 o 80 tys. z\u0142 zado\u015b\u0107uczynienia od polskiego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
– W ubieg\u0142ym roku S\u0105d Rejonowy w Hajn\u00f3wce jako pierwszy stwierdzi\u0142, \u017ce zatrzymanie, do kt\u00f3rego dosz\u0142o, oraz okoliczno\u015bci, kt\u00f3re temu towarzyszy\u0142y, by\u0142y nielegalne, niezasadne i nieprawid\u0142owe. W tym wyroku s\u0105d wskaza\u0142, \u017ce to, co spotka\u0142o wnioskodawc\u00f3w, by\u0142o tak\u017ce niehumanitarne – przypomina mecenas Ma\u0142gorzata Ja\u017awi\u0144ska, cz\u0142onkini zarz\u0105du Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, reprezentuj\u0105ca Afga\u0144czyk\u00f3w i maj\u0105ca na koncie ju\u017c sporo wygranych w imieniu cudzoziemc\u00f3w spraw.<\/p>\n\n\n\n
Przes\u0142ucha\u0107 Afga\u0144czyk\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlaczego precedensowa sprawa trafi\u0142a do S\u0105du Okr\u0119gowego w Bia\u0142ymstoku? Wyw\u00f3zki dokonali stra\u017cnicy graniczni z plac\u00f3wki SG w Narewce (a sprawy odszkodowawcze w pierwszej instancji zawsze rozpatruj\u0105 s\u0105dy okr\u0119gowe). Oczywi\u015bcie wnioskowi sprzeciwia si\u0119 Stra\u017c Graniczna, ale na razie wysi\u0142ki por. SG Tomasza Sulika, radcy prawnego reprezentuj\u0105cego pogranicznik\u00f3w, ograniczy\u0142y si\u0119 do wniosku o odroczenie rozprawy, a potem – o wy\u0142\u0105czenie jej jawno\u015bci. Obydwu nie uwzgl\u0119dni\u0142a s\u0119dzia Anna Hordy\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n Niestety, w pi\u0105tek nie uda\u0142o si\u0119 przes\u0142ucha\u0107 trzech wnioskodawc\u00f3w. Byli na to gotowi, s\u0105d po\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z nimi za pomoc\u0105 internetowej wideotransmisji, ale jako\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku nie pozwoli\u0142a na rozmow\u0119, a t\u0142umaczce z perskiego Sylwii Domagale – na dokonanie t\u0142umaczenia.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d ma znale\u017a\u0107 inny spos\u00f3b na przes\u0142uchanie Afga\u0144czyk\u00f3w. Mecenas Ja\u017awi\u0144ska oponuje przeciwko pomys\u0142owi SG sprowadzenia ich na rozpraw\u0119 fizycznie, bo b\u0119d\u0105c w procedurze uchod\u017aczej, nie maj\u0105 prawa przekraczania granic wewn\u0119trznych Unii Europejskiej. Por. Tomasz Sulik zauwa\u017cy\u0142 co prawda, \u017ce na mocy rozporz\u0105dzenia Dublin III „i tak tu wr\u00f3c\u0105”, jednak nie jest to takie oczywiste – europejskie s\u0105dy przekazuj\u0105 Polsce znikomy odsetek spraw cudzoziemc\u00f3w ubiegaj\u0105cych si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 z uwagi na \u0142amanie ich praw przez polskie w\u0142adze.<\/p>\n\n\n\n SG twierdzi tak\u017ce, \u017ce stan zdrowia zatrzymanych Afga\u0144czyk\u00f3w by\u0142 dobry. I mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce w trakcie procesu b\u0119dzie stara\u0142a si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce ich zatrzymanie – o ile nawet dosz\u0142o podczas niego do nieprawid\u0142owo\u015bci – to jednak by\u0142o s\u0142uszne.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d odroczy\u0142 rozpraw\u0119 do 6 marca, kiedy to maj\u0105 zosta\u0107 przes\u0142uchani \u015bwiadkowie – m.in. prawnik Fundacji „Ocalenie” Tadeusz Ko\u0142odziej i pose\u0142 Franciszek Sterczewski, kt\u00f3rzy poszukiwali i odnale\u017ali wycie\u0144czonych Afga\u0144czyk\u00f3w w puszczy. Wezwanie maj\u0105 dosta\u0107 tak\u017ce dwaj stra\u017cnicy z plac\u00f3wki w Narewce, wykonuj\u0105cy czynno\u015bci zatrzymania (i wyw\u00f3zk\u0119).<\/p>\n\n\n\n Uchod\u017acy. Jeste\u015bmy lud\u017ami<\/strong><\/p>\n\n\n\n Afga\u0144czycy, kt\u00f3rzy przekroczyli granic\u0119 od strony Bia\u0142orusi, 29 sierpnia 2021 roku natkn\u0119li si\u0119 na patrol polskiej Stra\u017cy Granicznej i poprosili o status uchod\u017ac\u00f3w. G\u0142o\u015bno i wyra\u017anie. Nagra\u0142a to osoba, kt\u00f3ra zosta\u0142a ich pe\u0142nomocniczk\u0105, a spotka\u0142a ich przypadkiem \u2013 po prostu sp\u0119dza\u0142a w tej okolicy wakacje. Stra\u017cnicy pu\u015bcili to mimo uszu. Przewie\u017ali m\u0119\u017cczyzn do posterunku SG w Narewce. Podczas gdy prawnicy, zawiadomieni przez pe\u0142nomocniczk\u0119, pr\u00f3bowali negocjowa\u0107 dopuszczenie do przeprowadzanych czynno\u015bci, pogranicznicy o godz. 1 w nocy wywie\u017ali m\u0119\u017cczyzn na teren \u015bcis\u0142ego rezerwatu w Puszczy Bia\u0142owieskiej. Na bagna.<\/p>\n\n\n\n Noc z 29 na 30 sierpnia Hamidullah, Ahmad i Naqibullahu prze\u017cyli, b\u0142\u0105kaj\u0105c si\u0119 w puszczy, przera\u017ceni. Uciekali przed dzikimi zwierz\u0119tami. La\u0142 deszcz, noc\u0105 temperatura spad\u0142a poni\u017cej 10 stopni. Rano uda\u0142o im si\u0119 skontaktowa\u0107 z osob\u0105 zaprzyja\u017anion\u0105 z aktywistami, kt\u00f3r\u0105 poznali poprzedniego dnia i kt\u00f3rej udzielili pe\u0142nomocnictwa. B\u0142agali o ratunek.<\/p>\n\n\n\n Przez kilkana\u015bcie godzin szukali ich: prawnicy, dzia\u0142acze Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, Tadeusz Ko\u0142odziej \u2013 prawnik Fundacji „Ocalenie”, pose\u0142 Koalicji Obywatelskiej Franciszek Sterczewski i nasza fotoreporterka Agnieszka Sadowska.<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017anym popo\u0142udniem grupa poszukiwacza trafi\u0142a na uchod\u017ac\u00f3w w okolicy Teremisek. Opr\u00f3cz trzech Afga\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rych poszukiwali aktywi\u015bci, znaleziono te\u017c innych cudzoziemc\u00f3w: 4 Egipcjan, Liba\u0144czyka i Syryjczyka. Wszyscy poni\u017cej 30. roku \u017cycia, jeden przed osiemnastk\u0105. Dentysta, lekarz, student ekonomii, \u017co\u0142nierz i pracownik NGO. W sumie dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b \u2013 przemokni\u0119tych, zmarzni\u0119tych, przera\u017conych. W najgorszym stanie by\u0142 niespe\u0142na 18-letni ch\u0142opak z urazem kostki. Ca\u0142y si\u0119 trz\u0105s\u0142, wezwano do niego karetk\u0119 pogotowia.<\/p>\n\n\n\n „To granica z Niemcami, id\u017acie tam” \u2013 tak cudzoziemcy relacjonowali, co m\u00f3wili im funkcjonariusze, gdy wywie\u017ali ich noc\u0105 na granic\u0119 z Bia\u0142orusi\u0105.<\/p>\n\n\n\n – Jak na pewno wiecie, sytuacja w Afganistanie jest teraz bardzo z\u0142a – Hamid opowiada\u0142 o swojej ucieczce z kraju do Uzbekistanu, a potem do Bia\u0142orusi i Polski, o utracie kontaktu z reszt\u0105 rodziny, o l\u0119ku przed bia\u0142oruskimi pogranicznikami, kt\u00f3rzy atakuj\u0105 migrant\u00f3w i zmuszaj\u0105 do przej\u015bcia do Polski, a Polacy – wypychaj\u0105 do Bia\u0142orusi. Opowiada\u0142, stoj\u0105c w przemoczonych, podartych spodniach, z trudem wstrzymuj\u0105c \u0142zy: – Jeste\u015bmy lud\u017ami. Teraz Afganistan, a mo\u017ce jutro albo p\u00f3\u017aniej inny kraj znajdzie si\u0119 w takiej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n Aktywi\u015bci poinformowali Stra\u017c Graniczn\u0105 i jednocze\u015bnie uspokajali uchod\u017ac\u00f3w, \u017ce tym razem nic z\u0142ego si\u0119 nie stanie \u2013 b\u0119d\u0105 im towarzyszy\u0107 i pilnowa\u0107, by wszystkie procedury przebieg\u0142y zgodnie z prawem. Wreszcie si\u0119 uda\u0142o, rozpocz\u0119to post\u0119powanie azylowe.<\/p>\n\n\n\n Afga\u0144czycy przeszli niema\u0142o. Trafili do okrytych z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 strze\u017conych o\u015brodk\u00f3w dla cudzoziemc\u00f3w. Hamid z W\u0119drzyna pisa\u0142 do nas, \u017ce w jednym pokoju st\u0142oczonych jest 20 m\u0119\u017cczyzn, \u017ce trzymany jest tu bez \u017cadnej podstawy prawnej, bo zas\u0105dzony termin ju\u017c dawno min\u0105\u0142, a jego nie wypuszczono. Dlatego razem z 10 innymi Afga\u0144czykami i Syryjczykami rozpocz\u0105\u0142 strajk g\u0142odowy. Przerwali protest, gdy jeden z nich zas\u0142ab\u0142.<\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cu wypuszczeni na wolno\u015b\u0107, nie chcieli mie\u0107 ju\u017c z Polsk\u0105 nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d: Nielegalne, niezasadne, nieprawid\u0142owe<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mimo alarm\u00f3w prawnik\u00f3w i obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka, \u017ce pushbacki \u0142ami\u0105 nadrz\u0119dne prawo do poszukiwania azylu, konwencj\u0119 genewsk\u0105 i konstytucj\u0119, na pograniczu trwa\u0142y i trwaj\u0105 one nadal.<\/p>\n\n\n\n W marcu 2022 roku po raz pierwszy wypowiedzia\u0142 si\u0119 w ich sprawie s\u0105d. Dok\u0142adnie VII Zamiejscowy Wydzia\u0142 Karny w Hajn\u00f3wce (S\u0105du Rejonowego w Bielsku Podlaskim), do kt\u00f3rego zgodnie z w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 miejscow\u0105 prawnicy z SIP skierowali za\u017calenie na nies\u0142uszne i niezgodne z prawem zatrzymanie ich klient\u00f3w – trzech Afga\u0144czyk\u00f3w wywiezionych do rezerwatu \u015bcis\u0142ego. Przewodnicz\u0105ca tego wydzia\u0142u s\u0119dzia Joanna Panasiuk uzna\u0142a dzia\u0142anie funkcjonariuszy z plac\u00f3wki Stra\u017cy Granicznej w Narewce za nielegalne, niezasadne i nieprawid\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n Stowarzyszenie Interwencji Prawnej skomentowa\u0142o w\u00f3wczas: – Wyrok ten jest dla nas nadziej\u0105, \u017ce nie wszystkie osoby pe\u0142ni\u0105ce s\u0142u\u017cb\u0119 na pograniczu polsko-bia\u0142oruskim b\u0119d\u0105 czu\u0142y si\u0119 bezkarne, wykonuj\u0105c rozkazy, kt\u00f3re s\u0105 niezgodne z konwencj\u0105 genewsk\u0105, Konstytucj\u0105 RP oraz wydane z przekroczeniem granic upowa\u017cnienia ustawowego.<\/p>\n\n\n\n Prze\u0142omowa sprawa<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pushback\u00f3w jednak przybywa – niedawno SG oficjalnie przyzna\u0142a si\u0119 do ponad 50 tys. takich czynno\u015bci, przybywa tak\u017ce spraw s\u0105dowych uznaj\u0105cych ich bezprawno\u015b\u0107 oraz wniosk\u00f3w do prokuratur o \u015bciganie stra\u017cnik\u00f3w granicznych, kt\u00f3rzy nadu\u017cywaj\u0105 uprawnie\u0144 i nie wykonuj\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Sprawa Afga\u0144czyk\u00f3w o 80 tys. z\u0142 odszkodowania jest naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 takich orzecze\u0144.<\/p>\n\n\n\n – Ta kwota ma zrekompensowa\u0107 cierpienie, kt\u00f3rego doznali ze strony polskich funkcjonariuszy Stra\u017cy Granicznej, a kt\u00f3rego dozna\u0107 nie powinni – podkre\u015bla mecenas Ja\u017awi\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n Dodaje, \u017ce wyliczaj\u0105c kwot\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia, prawnicy sugerowali si\u0119 te\u017c kwotami zas\u0105dzanymi przez Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w sprawach dotycz\u0105cych odmowy przyjmowania wniosk\u00f3w azylowych na polsko-bia\u0142oruskim przej\u015bciu granicznym w Terespolu w latach 2016-2017. Trybuna\u0142 w kilku orzeczeniach odni\u00f3s\u0142 si\u0119 ju\u017c do tamtych wydarze\u0144, ale w sprawach dotycz\u0105cych pushback\u00f3w na polsko-bia\u0142oruskiej granicy (nie na przej\u015bciach granicznych) jeszcze nie orzeka\u0142.<\/p>\n\n\n\n – Naszym zdaniem wnioskodawcy na pewno zas\u0142u\u017cyli na co najmniej tak wysokie zado\u015b\u0107uczynienie, o ile nie na wy\u017csze – dodaje adwokatka, kt\u00f3ra prowadzi batali\u0119 prawn\u0105 w imieniu Afga\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n wyborcza.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Po 80 tys. z\u0142 zado\u015b\u0107uczynienia domaga si\u0119 ka\u017cdy z trzech obywateli Afganistanu, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku kryzysu humanitarnego na polsko-bia\u0142oruskiej granicy prze\u017cyli horror wyw\u00f3zek. Stra\u017c Graniczna wyrzuci\u0142a ich noc\u0105 pod granic\u0119, do rezerwatu \u015bcis\u0142ego Puszczy Bia\u0142owieskiej, co s\u0105d ju\u017c uzna\u0142 za nielegalne. Przed S\u0105dem Okr\u0119gowym w Bia\u0142ymstoku w pi\u0105tek (3.02) zacz\u0105\u0142 si\u0119 proces, w kt\u00f3rym pe\u0142nomocnicy […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[205,204,13],"class_list":["post-3719","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-pushback","tag-sg","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3719","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3719"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3719\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3720,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3719\/revisions\/3720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}