Na stronach SN w aktualno\u015bciach pojawi\u0142o si\u0119 orzeczenie II CSKP 660\/22 w kt\u00f3rym SN oddali\u0142 – jak wskazano na portalu: skarg\u0119 kasacyjn\u0105 pow\u00f3dki \u2013 poszkodowanej w wypadku komunikacyjnym, wniesion\u0105 w sprawie o zap\u0142at\u0119 przez ubezpieczyciela \u201eodpowiedniej renty\u201d na podstawie art. 444 \u00a7 2 k.c. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano – jak informuje SN na swojej stronie www – \u017ce kryterium odpowiednio\u015bci stwarza s\u0105dowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 odst\u0119pstwa od regu\u0142y \u015bcis\u0142ej kompensacji szkody. Okre\u015blenie wysoko\u015bci odpowiedniej renty powinno wi\u0119c nast\u0105pi\u0107 po uwzgl\u0119dnieniu r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci dotycz\u0105cych sytuacji poszkodowanego, w tym faktu otoczenia opiek\u0105 przez cz\u0142onk\u00f3w rodziny oraz korzystania przez nich z form wsparcia socjalnego, m.in. w zwi\u0105zku z rezygnacj\u0105 z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osob\u0105 poszkodowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Maj\u0105c na uwadze \u017ce ostatnio mia\u0142y miejsce protesty rodzic\u00f3w os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami dotycz\u0105ce wynagradzania oraz zakazu dorabiania przez opiekuna warto przyjrze\u0107 si\u0119 dok\u0142adniej orzeczeniu. Po analizie uzasadnienia SN ale i orzecze\u0144 ni\u017cszej instancji (SA w Gda\u0144sku I ACa 444\/19 z 2019, wyrok SO w Gda\u0144sku XV C 25\/15 z 2019 ) mamy takie zestawienie:<\/p>\n\n\n\n
– S\u0105d I instancji ustali\u0142, i\u017c w 2011 r. prowadz\u0105cy samoch\u00f3d, nieumy\u015blnie naruszy\u0142 zasady bezpiecze\u0144stwa w ruchu drogowym w ten spos\u00f3b, \u017ce nie zachowa\u0142 szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci przy zbli\u017caniu si\u0119 do oznakowanego przej\u015bcia dla pieszych, <\/u>w sytuacji gdy w rejonie znajdowa\u0142a si\u0119 dw\u00f3jka dzieci, nie dostosowuj\u0105c pr\u0119dko\u015bci jazdy do warunk\u00f3w panuj\u0105cych na drodze, przez jazd\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 niepozwalaj\u0105c\u0105 mu na skuteczne zareagowanie na nieprzewidywalne zachowanie dzieci, doprowadzi\u0142 do wypadku, w trakcie kt\u00f3rego nieumy\u015blnie potr\u0105ci\u0142 nieprawid\u0142owo przechodz\u0105c\u0105 przez jezdni\u0119 pow\u00f3dk\u0119<\/em><\/p>\n\n\n\n – Na skutek wypadku pow\u00f3dka dozna\u0142a powa\u017cnych obra\u017ce\u0144 cia\u0142a powoduj\u0105cych ci\u0119\u017cki uszczerbek na zdrowiu w postaci m.in. urazu czaszkowo-m\u00f3zgowego ze st\u0142uczeniem m\u00f3zgu (rozlanym urazem m\u00f3zgu) z krwiakiem \u015br\u00f3dm\u00f3zgowym i zmianami malacyjnymi m\u00f3zgu oraz z nast\u0119powym niedow\u0142adem spastycznym czteroko\u0144czynowym i encefalopati\u0105 pourazow\u0105. Z powodu doznanego urazu kontakt pow\u00f3dki z otoczeniem jest ograniczony. Sta\u0142a si\u0119 ona w pe\u0142ni i trwale zale\u017cna od otoczenia. Celem utrzymania funkcji \u017cyciowych wymaga sta\u0142ej 24 godzinnej opieki ze strony os\u00f3b trzecich \u2013 co potwierdzaj\u0105 opinie bieg\u0142ych. Pow\u00f3dka z powodu powy\u017cszych zmian wymaga ca\u0142odobowej opieki, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, wymaga sta\u0142ego, systematycznego leczenia rehabilitacyjnego.<\/em><\/p>\n\n\n\n – S\u0105d I instancji przyjmuje, \u017ce pow\u00f3dka wymaga opieki tylko 16 godzin na dob\u0119 oraz przyjmuje stawk\u0119 za opiek\u0119 na poziomie 7 z\u0142 w okresie 2011 \u2013 2017 w miejsce 10 z\u0142 jako ceny na bazie us\u0142ug o\u015brodka pomocy spo\u0142ecznej w miejscu zamieszkania<\/em><\/p>\n\n\n\n S\u0105d Odwo\u0142awczy (SA w Gda\u0144sku) oddala w tym zakresie (zakres zwi\u0119kszonych potrzeb) apelacj\u0119 pow\u00f3dki \u2013 jednak tu nie do ko\u0144ca precyzyjnie odnotowuje to SN \u2013 w uzasadnieniu wyroku SN czytamy:<\/p>\n\n\n\n \u201eW zakresie istotnym dla skargi kasacyjnej S\u0105d Apelacyjny zaaprobowa\u0142 twierdzenie apeluj\u0105cej, \u017ce S\u0105d Okr\u0119gowy nieprawid\u0142owo zani\u017cy\u0142 wymagan\u0105 przez pow\u00f3dk\u0119 liczb\u0119 godzin opieki (do 16 godzin na dob\u0119 w miejsce opieki ca\u0142odobowej); wskazano jednak zarazem, \u017ce S\u0105d pierwszej instancji przeszacowa\u0142 skal\u0119 zwi\u0119kszonych potrzeb poszkodowanej w zakresie wy\u017cywienia. W konsekwencji, stosuj\u0105c art 322 k.p.c, S\u0105d Apelacyjny oceni\u0142, \u017ce ostatecznie, po skorygowaniu wskazanych czynnik\u00f3w renty, kwota zas\u0105dzonych pow\u00f3dce \u015bwiadcze\u0144 jest prawid\u0142owa, gdy\u017c uchybienia S\u0105du Okr\u0119gowego nie wp\u0142yn\u0119\u0142y na wysoko\u015b\u0107 tego \u015bwiadczenia. \u201e<\/em><\/p>\n\n\n\n Uwa\u017cna lektura uzasadnienia wyroku SA jednak wskazuje, ze tak\u017ce SA nie aprobuje 24 godzin opieki, ale z ostro\u017cno\u015bci ju\u017c tylko kompensuje j\u0105 przez zawy\u017cone koszty diety.<\/p>\n\n\n\n \u201eZ jednej strony \/zgodzi\u0107 si\u0119 nale\u017cy z twierdzeniami pow\u00f3dki, i\u017c S\u0105d a quo niew\u0142a\u015bciwie ograniczy\u0142 liczb\u0119 godzin opieki nad pow\u00f3dk\u0105 do 16 na dob\u0119. z drugiej jednak strony potrzeba sprawowania takiej opieki (w sensie obecno\u015bci osoby trzeciej) nie zachodzi, gdy pow\u00f3dka korzysta z rehabilitacji prowadzonej przez specjalist\u00f3w, logoped\u0119, czy zaj\u0119\u0107 z psychologiem. ..<\/em><\/p>\n\n\n\n Nawet gdyby zgodzi\u0107 si\u0119 z twierdzeniami pow\u00f3dki o zani\u017ceniu przez S\u0105d a quo liczby godzin koniecznej opieki os\u00f3b trzecich (jednak z przyczyn om\u00f3wionych wy\u017cej nie jest to codziennie 24 godziny na dob\u0119) oraz przyj\u0119ciem zani\u017conej stawki 7 z\u0142 za godzin\u0119, to z drugiej strony uwzgl\u0119dni\u0107 nale\u017ca\u0142o stanowisko pozwanego, kt\u00f3ry trafnie podkre\u015bla, \u017ce zdecydowanie zawy\u017cone zosta\u0142y koszty wy\u017cywienia, jako \u017ce tego typu koszty s\u0105 ponoszone r\u00f3wnie\u017c przez osob\u0119 ca\u0142kowicie zdrow\u0105\u2026 [..] nie zosta\u0142o wykazane, aby obecnie potrzeby \u017cywieniowe pow\u00f3dki wraz z suplementami wynosi\u0142y 1000 z\u0142 ponad koszt wy\u017cywienia osoby zdrowej – tak bowiem S\u0105d Okr\u0119gowy wyceni\u0142 ten sk\u0142adnik renty.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Zatem mamy kasacj\u0119 od wyroku SA kt\u00f3ry przyjmuje, \u017ce opieka nad osob\u0105 niezdoln\u0105 do samodzielnej egzystencji w stanie pora\u017cenia czteroko\u0144czynowego uzasadnia kompensacj\u0119 w zakresie za ok. 16 godzin (bo przecie\u017c rehabilitacja, psycholog .. ) a stawka 10 z\u0142 jest zawy\u017cona.<\/p>\n\n\n\n Na tym tle w uzasadnieniu SN czytamy:<\/p>\n\n\n\n – Kwesti\u0105 oceny S\u0105du (a nie bieg\u0142ych) by\u0142o przy tym stwierdzenie, jaka liczba godzin opieki b\u0119dzie kwotowo odzwierciedlona w kwocie \u201eodpowiedniej renty\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n – \u201eRenta, aby by\u0142a \u201eodpowiednia\u201d, musi uwzgl\u0119dnia\u0107 r\u00f3\u017cne okoliczno\u015bci sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na sytuacj\u0119 poszkodowanego. Do okoliczno\u015bci tych zaliczy\u0107 mo\u017cna m.in. sprawowanie opieki nad poszkodowanym przez cz\u0142onk\u00f3w rodziny, realizuj\u0105cych tym samym obowi\u0105zki wynikaj\u0105ce z prawa rodzinnego, zasadniczo z art. 87 oraz art. 128 i n. k.r.o. Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c korzystanie przez rodzin\u0119 skar\u017c\u0105cej z r\u00f3\u017cnych form wsparcia socjalnego, w tym w zwi\u0105zku z rezygnacj\u0105 z pracy zarobkowej w celu opieki nad skar\u017c\u0105c\u0105\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n – Nieuzasadnione by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c oczekiwanie, \u017ce renta obejmowa\u0107 b\u0119dzie r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 koszt\u00f3w profesjonalnej opieki przez ca\u0142\u0105 dob\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n – Nadto sama okoliczno\u015b\u0107 czuwania nad skar\u017c\u0105c\u0105 przez cz\u0142onk\u00f3w jej rodziny nie oznacza, \u017ce ka\u017cda godzina pobytu bliskich w otoczeniu pow\u00f3dki powinna by\u0107 przeliczana na r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 koszt\u00f3w opieki. Takie przeliczanie ka\u017cdego wyrazu troski wyra\u017canej przez rodzic\u00f3w, ponadto z uwzgl\u0119dnieniem rynkowej stawki us\u0142ug \u015bwiadczonych przez osoby trzecie, nie tylko nie wsp\u00f3\u0142gra\u0142oby z poj\u0119ciem \u201eodpowiednio\u015bci\u201d, lecz tak\u017ce zatraca\u0142oby istotny wymiar tych czynno\u015bci, motywowany najbli\u017cszymi wi\u0119ziami rodzinnymi, kt\u00f3re nie powinny podlega\u0107 pe\u0142nej merkantylizacji, r\u00f3wnie\u017c w przypadku mo\u017cliwo\u015bci kierowania roszcze\u0144 odszkodowawczych do podmiotu odpowiedzialnego za szkod\u0119<\/em><\/p>\n\n\n\n Zatem \u2013 tak\u017ce maj\u0105c na uwadze postulaty opiekun\u00f3w os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami – wygl\u0105da, ze SN uznaje, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n – rehabilitant, psycholog je\u015bli przychodzi do domu w trakcie rehabilitacji dokona w ramach terapii tak\u017ce czynno\u015bci, przewijania, odsysania i innych czynno\u015bci w razie potrzeby u osoby z pora\u017ceniem czteroko\u0144czynowym<\/p>\n\n\n\n – opieka rodzic\u00f3w, bliskich przez lata (wypadek w 2011) nad osoba ju\u017c doros\u0142\u0105 nie musi by\u0107 przeliczana dok\u0142adnie na pieni\u0105dze, nawet gdy jest sprawca odpowiedzialny za szkod\u0119<\/p>\n\n\n\n – stawka 10 z\u0142 za godzin\u0119 opieki na podstawie cen us\u0142ug opieku\u0144czych o\u015brodka pomocy spo\u0142ecznej (i tak niska nawet w 2017r) w miejsce 7 z\u0142 postulowanych przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 i przyj\u0119tych przez s\u0105d by\u0142aby ju\u017c niezasadnym kosztem odpowiadaj\u0105cym opiece profesjonalnej<\/p>\n\n\n\n – istnienie podmiotu odpowiedzialnego za szkod\u0119 \u2013 a wszak nie w ka\u017cdym przypadku niepe\u0142nosprawno\u015bci tak jest \u2013 nie uzasadnia pe\u0142nej \u201emerkantylizacji\u201d opieki \u015bwiadczonej przez bliskich<\/p>\n\n\n\n Zestawmy to z ustaleniami jakie wynikaj\u0105 z lektury wyroku I instancji – bowiem SN opiera orzeczenie na ustalonym i niekwestionowanym stanie faktycznym<\/p>\n\n\n\n „Kontakt z pow\u00f3dk\u0105 jest ograniczony do komunikacji za pomoc\u0105 gest\u00f3w, mimiki twarzy oraz komunikatorem. Pow\u00f3dka od dnia wypadku wymaga\u0142a 24-godzinnej opieki i zabezpieczenia wszystkich potrzeb \u017cyciowych. Wymaga wykonywania wszystkich czynno\u015bci higienicznych, ubierania, karmienia, pomocy przy przewracaniu na \u0142\u00f3\u017cku , posadzeniu na w\u00f3zek czy fotel. Nie jest w stanie utrzyma\u0107 pozycji w pionie. Poniewa\u017c pow\u00f3dka bardzo si\u0119 poci trzeba j\u0105 przebiera\u0107 kilka razy dziennie. Matka zrezygnowa\u0142a z pracy. Opiek\u0119 \u015bwiadcz\u0105 oboje rodzice. Dzi\u0119ki troskliwej, 24-godzinnej opiece rodzic\u00f3w, rehabilitacji 2 razy dziennie u pow\u00f3dki nie stwierdza si\u0119 odle\u017cyn , zmian troficznych\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce wykonywanie tych czynno\u015bci codziennie przez lata przy nastoletniej i doros\u0142ej dalej osobie przerasta si\u0142y i starania zwyczajowo ujmowane jako opieka nad bliskim. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce k\u0105piel, przenoszenie na w\u00f3zek osoby wa\u017c\u0105cej kilkadziesi\u0105t kilo to nie zadanie dla jednego opiekuna. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce konieczno\u015b\u0107 czuwania w nocy oznacza brak wolnego, brak normalnego snu..<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna sobie tak\u017ce wyobrazi\u0107, \u017ce opiekunowie, rodzice gdyby sprawca nie potr\u0105ci\u0142 ich c\u00f3rki na oznakowanym przej\u015bciu dla pieszych jad\u0105c w strefie ograniczenia do 40 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u2013 jak powo\u0142ano za bieg\u0142ymi w wyrokach w przedziale oko\u0142o 35 do 50 km \u2013 zamiast udowadnia\u0107 trosk\u0119 niepodlegaj\u0105c\u0105 przeliczeniu na pieni\u0105dze pracowaliby, tak jak i doros\u0142a poszkodowana i p\u0142aciliby podatki, sk\u0142adki ubezpieczeniowe, itd. Zamiast pobiera\u0107 \u015bwiadczenia socjalne finansowane przecie\u017c przez nas wszystkich. I pojawia si\u0119 tu tak\u017ce pytanie \u2013 czy naprawd\u0119, to nie sprawca lub zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 za niego odpowiadaj\u0105cy w ramach ubezpieczenia OC powinien te szkody pokrywa\u0107 w pe\u0142ni? Mo\u017ce \u015bwiadczenia socjalne \u2013 na koszt ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 nie powinny \u201ewyr\u0119cza\u0107\u201d sprawcy ?<\/p>\n\n\n\n