Praktyka dochodzenia roszcze\u0144 od sprawcy, w tym od ubezpieczyciela z ubezpieczenia OC, za szkody na osobie, wskazuje, \u017ce jest to cz\u0119sto proces d\u0142ugi – z uwagi na spory wynikaj\u0105ce z w\u0105tpliwo\u015bci co do odpowiedzialno\u015bci sprawc\u00f3w szkody, jak i rozmiaru samej szkody oraz wysoko\u015bci odpowiednich kwot. Ponadto, cz\u0119sto nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 na etapie procesu opinie bieg\u0142ych, zmiany stanu zdrowia poszkodowanego, przewlek\u0142o\u015b\u0107 procesu s\u0105dowego. Sprawia to, \u017ce poszkodowany czasem po latach otrzymuje jednorazow\u0105 wysok\u0105 wyp\u0142at\u0119, zw\u0142aszcza gdy skumuluje si\u0119 p\u0142atno\u015b\u0107 rent za ten d\u0142ugi okres sporu. W niekt\u00f3rych przypadkach jest to okres trwaj\u0105cy nawet kilkana\u015bcie lat, je\u015bli zdarzenie mia\u0142o miejsce dawno, a sam proces dochodzenia roszcze\u0144 trwa\u0142 kilka lat. Dodatkowo, jawi si\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza przy obecnych stopach odsetek \u2013 zagadnienie wysokiej warto\u015bci odsetek.<\/p>\n\n\n\n
Pojawia si\u0119 wtedy pytanie: czy \u015bwiadczenia nale\u017cne poszkodowanemu s\u0105 opodatkowane?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zasadniczo wszelkie osi\u0105gane dochody podlegaj\u0105 opodatkowaniu podatkiem dochodowym od os\u00f3b fizycznych, co odnosi si\u0119 do jednej z generalnych zasad podatku dochodowego, wskazuj\u0105cej na powszechno\u015b\u0107 opodatkowania \u2013 czyli kolokwialnie ujmuj\u0105c: \u201eco nie jest wy\u0142\u0105czone to jest opodatkowane\u201d. Istniej\u0105 jednak pewne wyj\u0105tki od powszechno\u015bci opodatkowania i przybieraj\u0105 form\u0119 zwolnienia od obowi\u0105zku uiszczenia podatku dochodowego. Maj\u0105 charakter szczeg\u00f3lny i zosta\u0142y jasno wskazane w przepisach. Dzieje si\u0119 tak dlatego, poniewa\u017c ka\u017cda ustanowiona na rzecz podatnika ulga, powoduje uszczuplenie dochod\u00f3w finans\u00f3w publicznych. Innymi s\u0142owy, dochodzi do zmniejszenia zasob\u00f3w finansowych pa\u0144stwa i samorz\u0105du terytorialnego, a tym samym, minimalizacji zakresu mo\u017cliwych do sfinansowania us\u0142ug publicznych na rzecz obywateli pa\u0144stwa. Wp\u0142ywa to tak na regulacje, jak i praktyk\u0119 orzecze\u0144 w sprawach podatkowych (WSA i NSA), st\u0105d cz\u0119sto w orzecznictwie wskazuje si\u0119, \u017ce zwolnie\u0144 nie mo\u017cna interpretowa\u0107 rozszerzaj\u0105co.<\/p>\n\n\n\n Przymus zap\u0142aty podatku ma te\u017c sankcj\u0119 \u2013 bowiem je\u015bli podatnik nie odprowadzi nale\u017cnego pa\u0144stwu podatku, mo\u017ce podlega\u0107 karze grzywny, pozbawienia wolno\u015bci czy zap\u0142aty nale\u017cnego podatku dochodowego, z uwzgl\u0119dnieniem odsetek za zw\u0142ok\u0119.<\/p>\n\n\n\n W przypadku \u015bwiadcze\u0144 za szkody na osobie wynikaj\u0105ce z deliktu, kompensowane przez sprawc\u0119 lub ubezpieczyciela z ubezpieczenia OC sprawcy, kwestia ewentualnych zwolnie\u0144 wynika z regulacji w Ustawie o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegaj\u0105 wszelkiego rodzaju dochody, z wyj\u0105tkiem dochod\u00f3w wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochod\u00f3w, od kt\u00f3rych na podstawie przepis\u00f3w Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Regulacja wydaje si\u0119 precyzyjna, cho\u0107 nie brak i odmienno\u015bci w interpretacji \u2013 w tym np. opiniach Rzecznika Finansowego, interpretacjach indywidualnych podatkowych oraz orzecze\u0144 Wojew\u00f3dzkich S\u0105d\u00f3w Administracyjnych i Naczelnego S\u0105du Administracyjnego.<\/p>\n\n\n\n Z tre\u015bci wspomnianego wy\u017cej art. 21 ust. 1 pkt 3, 3b i 3c oraz 4 Ustawy o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych wynika, \u017ce wolne od podatku PIT s\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n Pkt 3 – odszkodowania lub zado\u015b\u0107uczynienia, je\u017celi ich wysoko\u015b\u0107 lub zasady ustalania wynikaj\u0105 wprost z przepis\u00f3w odr\u0119bnych ustaw lub przepis\u00f3w wykonawczych z wyj\u0105tkiem, Pkt 3 b – inne odszkodowania lub zado\u015b\u0107uczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody s\u0105dowej do wysoko\u015bci okre\u015blonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyj\u0105tkiem odszkodowa\u0144 lub zado\u015b\u0107uczynie\u0144: Pkt 4 – kwoty otrzymane z tytu\u0142u ubezpiecze\u0144 maj\u0105tkowych i osobowych \u2013 tu warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce przepis ten nie powo\u0142uje \u201eum\u00f3w ubezpiecze\u0144 maj\u0105tkowych\u201d, ale \u201eubezpiecze\u0144 maj\u0105tkowych\u201d, co w teorii i praktyce oznacza kategori\u0119 szersz\u0105, w tym ubezpieczenia OC. Jednak linia orzecznicza jest tu niejednolita (np. NSA w jednym z orzecze\u0144 wskazywa\u0142, \u017ce pkt 4 dotyczy jedynie um\u00f3w ubezpieczenia zawartych na rzecz podatnika a nie czyn\u00f3w niedozwolonych, w tym wyp\u0142at z ubezpieczenia OC sprawcy (zob. II FSK 1262\/18; tak\u017ce przywo\u0142any przez WSA wyrok Naczelnego S\u0105du Administracyjnego z 16 czerwca 2016 r., II FSK 1459\/14) \u2013 jednak\u017ce w uzasadnieniu podkre\u015bli\u0142, \u017ce \u015bwiadczenia z czyn\u00f3w niedozwolonych tak\u017ce kompensowane przez ubezpieczyciela ZU, mog\u0105 by\u0107 obj\u0119te zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt. 3-3d i 120. Ustawa o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych. Odmiennie interpretuj\u0105 przepis, na przyk\u0142ad interpretacje podatkowe (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt 0115-KDIT2.4011.396.2020.KC), jak i publikacje przedstawiaj\u0105ce pogl\u0105dy z ramienia Rzecznika Finansowego (\u017ar\u00f3d\u0142o: Rzecznik Finansowy https:\/\/mu.rf.gov.pl\/56\/art-7.html<\/a>).<\/p>\n\n\n\n Ciekawa interpretacja zaw\u0119\u017caj\u0105ca pojawia si\u0119 tak\u017ce w wyroku Naczelnego S\u0105du Administracyjnego z dnia 9 wrze\u015bnia 2021 r., sygn. akt II FSK 7\/19, w kt\u00f3rym to NSA wskazuje, \u017ce zwolnienie, o kt\u00f3rym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych nie dotyczy odszkodowania i zado\u015b\u0107uczynienia otrzymanego na mocy ugody zawartej przed mediatorem w post\u0119powaniu karnym.<\/p>\n\n\n\n Powy\u017csze wyj\u0105tki od opodatkowania ustanowiono ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce instytucja zado\u015b\u0107uczynienia i odszkodowania z samej definicji powinny rekompensowa\u0107 osobie poszkodowanej wyrz\u0105dzon\u0105 jej szkod\u0119, i zgodnie z naczeln\u0105 zasad\u0105 restytucji – nie s\u0105 form\u0105 wzbogacenia si\u0119, a wi\u0119c nie spe\u0142niaj\u0105 warunk\u00f3w przychodu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jednak w praktyce g\u0142\u00f3wny problem do niedawna budzi\u0142a kwestia odsetek. Ich warto\u015b\u0107 przy kilkuletnim sporze stanowi\u0142a i stanowi niekiedy ponad po\u0142ow\u0119 i wi\u0119cej warto\u015bci \u015bwiadcze\u0144 g\u0142\u00f3wnych. Chocia\u017c odsetki stanowi\u0107 maj\u0105 rekompensat\u0119 za ten czas braku realizacji \u015bwiadczenia przez zobowi\u0105zanego (i jednocze\u015bnie swoist\u0105 kar\u0119 tak\u017ce dla d\u0142u\u017cnika za brak \u015bwiadczenia w terminie), to przed rokiem 2021 zaliczane by\u0142y do przychod\u00f3w z innych \u017ar\u00f3de\u0142 (wedle art. 10 ust. 1 pkt 9 Ustawy o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych). Doprowadza\u0142o to do sytuacji, w kt\u00f3rej ci\u0119\u017car podatkowy w kontek\u015bcie zas\u0105dzonych na etapie post\u0119powania s\u0105dowego odsetek, le\u017ca\u0142 wy\u0142\u0105cznie po stronie poszkodowanego, kt\u00f3ry musia\u0142 uwzgl\u0119dni\u0107 je jako przych\u00f3d z innych \u017ar\u00f3de\u0142 w rocznym rozliczeniu PIT oraz odprowadzi\u0107 nale\u017cny podatek.<\/p>\n\n\n\n W s\u0105dach administracyjnych pojawi\u0142y si\u0119 spory inicjowane przez poszkodowanych, kt\u00f3rzy wskazywali na pokrzywdzenie tak\u0105 wyk\u0142adni\u0105, niestety rozstrzygane zazwyczaj na niekorzy\u015b\u0107 podatnika.<\/p>\n\n\n\n Tu na szcz\u0119\u015bcie ustawodawca zdecydowa\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu na precyzyjne uregulowanie. W styczniu 2022 wprowadzone zosta\u0142o w art. 21 ust. 95b ustawy o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych zwolnienie – wolne od podatku dochodowego od os\u00f3b fizycznych s\u0105 r\u00f3wnie\u017c odsetki z tytu\u0142u nieterminowej wyp\u0142aty nale\u017cno\u015bci niepodlegaj\u0105cych opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od kt\u00f3rych na podstawie przepis\u00f3w Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.<\/strong> Za spraw\u0105 przepis\u00f3w przej\u015bciowych zwolni\u0142y od podatku odsetki od odszkodowania i zado\u015b\u0107uczynienia wyp\u0142acone ju\u017c rok wcze\u015bniej, czyli od 1 stycznia 2021 r. Dzi\u0119ki temu podatnicy nie mieli ju\u017c obowi\u0105zku wykazywania otrzymanych odsetek w roku 2021, w sk\u0142adanych zeznaniach podatkowych w 2022 roku.<\/p>\n\n\n\n LC<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Praktyka dochodzenia roszcze\u0144 od sprawcy, w tym od ubezpieczyciela z ubezpieczenia OC, za szkody na osobie, wskazuje, \u017ce jest to cz\u0119sto proces d\u0142ugi – z uwagi na spory wynikaj\u0105ce z w\u0105tpliwo\u015bci co do odpowiedzialno\u015bci sprawc\u00f3w szkody, jak i rozmiaru samej szkody oraz wysoko\u015bci odpowiednich kwot. Ponadto, cz\u0119sto nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 na etapie procesu opinie bieg\u0142ych, zmiany […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,45,43],"tags":[12,13],"class_list":["post-3800","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","category-artykul-glowny","category-prawo","tag-odszkodowanie","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3800"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3801,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3800\/revisions\/3801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
g) odszkodowa\u0144 wynikaj\u0105cych z zawartych um\u00f3w lub ug\u00f3d innych ni\u017c ugody s\u0105dowe<\/p>\n\n\n\n
a) otrzymanych w zwi\u0105zku z prowadzon\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105,
b) dotycz\u0105cych korzy\u015bci, kt\u00f3re podatnik m\u00f3g\u0142by osi\u0105gn\u0105\u0107, gdyby mu szkody nie wyrz\u0105dzono;
Pkt 3 c – odszkodowania w postaci renty w razie uszkodzenia cia\u0142a lub wywo\u0142ania rozstroju zdrowia, otrzymane przez poszkodowanego, kt\u00f3ry utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo kt\u00f3rego potrzeby zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 lub widoki powodzenia na przysz\u0142o\u015b\u0107 zmniejszy\u0142y, oraz odszkodowania w postaci renty przyznane na podstawie przepis\u00f3w prawa cywilnego w razie spowodowania \u015bmierci poszkodowanego, otrzymane przez osoby uprawnione (bliskie) \u2013 dot. art. 444 oraz art. 446 \u00a7 2 k.c.<\/p>\n\n\n\n