Ubezw\u0142asnowolnienie zniknie z polskiego porz\u0105dku prawnego i nikt nie b\u0119dzie ingerowa\u0142 w zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnej osoby pe\u0142noletniej – zapowiada Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci. Instytucj\u0119 t\u0119 zast\u0105pi inny model – wspierane podejmowanie decyzji. Wszystkie osoby ubezw\u0142asnowolnione po wej\u015bciu w \u017cycie nowych przepis\u00f3w odzyskaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych.<\/p>\n\n\n\n
O likwidacj\u0119 ubezw\u0142asnowolnienia od dawna zabiegaj\u0105 organizacje spo\u0142eczne i rzecznik praw obywatelskich. Wskazuj\u0105, \u017ce zw\u0142aszcza ubezw\u0142asnowolnienie ca\u0142kowite – a to ono jest najcz\u0119\u015bciej orzekane przez s\u0105dy – pozbawia osob\u0119 z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 jakiegokolwiek wp\u0142ywu na swoje \u017cycie. Tymczasem nie zawsze jest tak, \u017ce ta osoba nie jest zdolna do samodzielno\u015bci w niekt\u00f3rych aspektach swojej codzienno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kto mo\u017ce zosta\u0107 ubezw\u0142asnowolniony?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ubezw\u0142asnowolnieniu ca\u0142kowitemu podlega osoba, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a 13. rok \u017cycia i jednocze\u015bnie na skutek choroby psychicznej, niedorozwoju umys\u0142owego lub innego rodzaju zaburze\u0144 psychicznych, w szczeg\u00f3lno\u015bci alkoholizmu i narkomanii, nie jest w stanie samodzielnie kierowa\u0107 swoim post\u0119powaniem. Ubezw\u0142asnowolnienie cz\u0119\u015bciowe z kolei mo\u017cliwe jest wtedy, gdy dana osoba uko\u0144czy\u0142a 18. rok \u017cycia i z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umys\u0142owego lub innego rodzaju zaburze\u0144 psychicznych, w szczeg\u00f3lno\u015bci alkoholizmu lub narkomanii, stan tej osoby nie uzasadnia ubezw\u0142asnowolnienia ca\u0142kowitego, ale potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.<\/p>\n\n\n\n Poza umowami w drobnych sprawach \u017cycia codziennego, osoba ubezw\u0142asnowolniona nie mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w obrocie gospodarczym i prawnym. Wszelkie jej dzia\u0142ania wymagaj\u0105 po\u015brednictwa opiekuna ustanowionego przez s\u0105d, co wi\u0119cej instytucj\u0119 stosuje si\u0119 bezterminowo – nie kontroluje si\u0119 po jakim\u015b czasie, czy nadal jest uzasadniona. Wkr\u00f3tce si\u0119 to zmieni – resorty: rodziny i sprawiedliwo\u015bci przygotuj\u0105 ustaw\u0119, kt\u00f3ra wprowadzi model wspieranego podejmowania decyzji.<\/p>\n\n\n\n Zalecenia ONZ<\/strong><\/p>\n\n\n\n Komitet ONZ ds. praw os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami w rekomendacjach z 29 pa\u017adziernika 2018 r. wobec Polski zaleci\u0142 m.in. uchylenie wszystkich dyskryminuj\u0105cych przepis\u00f3w Kodeksu cywilnego i innych akt\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105cych pozbawienie os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych zdolno\u015bci do czynno\u015bci prawnych. Ponadto zarekomendowa\u0142, by Polska ustanowi\u0142a procedur\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 odzyskanie tej zdolno\u015bci oraz by wypracowa\u0142a taki mechanizm wspieranego podejmowania decyzji, kt\u00f3ry b\u0119dzie respektowa\u0107 autonomi\u0119, wol\u0119 i preferencje os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami. Wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce opisywana inicjatywa ma uwzgl\u0119dnia\u0107 postanowienia Strategii na rzecz os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami 2021-2030<\/p>\n\n\n\n Likwidacj\u0119 ubezw\u0142asnowolnienia popiera\u0142 r\u00f3wnie\u017c rzecznik praw obywatelskich – w 2018 r. RPO przyst\u0105pi\u0142 do post\u0119powania przed Trybuna\u0142em Konstytucyjnym ze skargi konstytucyjnej (SK 23\/18). Przedstawi\u0142 stanowisko o niezgodno\u015bci z Konstytucj\u0105 ubezw\u0142asnowolnienia w obecnym kszta\u0142cie. Apelowa\u0142 tak\u017ce do Prezydenta RP, Ministra Sprawiedliwo\u015bci i Marsza\u0142ka Senatu o dzia\u0142ania w celu likwidacji dyskryminacji os\u00f3b ubezw\u0142asnowolnionych w zakresie praw wyborczych. Ponadto wskazywa\u0142 na kwesti\u0119 kontakt\u00f3w z innymi doros\u0142ymi cz\u0142onkami rodziny czy bliskimi, problem\u00f3w ze znalezieniem kandydat\u00f3w na opiekun\u00f3w i kurator\u00f3w dla ubezw\u0142asnowolnianych os\u00f3b samotnych czy z przyznawaniem krewnym wynagrodzenia za opiek\u0119.<\/p>\n\n\n\n Sugerowanym modelem jest model wspieranego podejmowania decyzji – celem systemu wspieranego podejmowania decyzji jest odej\u015bcie od modelu \u201enajlepszych interes\u00f3w osoby\u201d w kierunku modelu realizowania rzeczywistej woli tej osoby. Takie uniwersalne zaprojektowanie systemu wsparcia w podejmowaniu decyzji jest tym bardziej mo\u017cliwe, \u017ce z za\u0142o\u017cenia opiera\u0107 si\u0119 on ma na dw\u00f3ch instrumentach:<\/p>\n\n\n\n Pe\u0142nomocnictwo pro futuro<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prac\u0119 nad nowym modelem rozpocz\u0119\u0142o Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci – jak informuje Prawo.pl biuro prasowe resortu powo\u0142ano zesp\u00f3\u0142 do spraw opracowania propozycji rozwi\u0105za\u0144 normatywnych w zakresie zast\u0105pienia instytucji ubezw\u0142asnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji. Dodaje, \u017ce na obecnym etapie prac legislacyjnych nie mo\u017cna jeszcze przedstawi\u0107 konkretnych projekt\u00f3w rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re znajd\u0105 si\u0119 w przepisach reguluj\u0105cych system wspieranego podejmowania decyzji. W prawodawstwie pa\u0144stw, kt\u00f3re ju\u017c wprowadzi\u0142y to rozwi\u0105zanie znalaz\u0142y si\u0119 instrumenty dostosowane do indywidualnych potrzeb, m. in. pe\u0142nomocnictwo pro futuro. Dzi\u0119ki niemu osoba pe\u0142noletnia mo\u017ce ustanowi\u0107 pe\u0142nomocnika reprezentuj\u0105cego jego interesy na wypadek ograniczenia lub utraty zdolno\u015bci do samodzielnego podejmowania decyzji.<\/p>\n\n\n\n – Prace zespo\u0142u koncentruj\u0105 si\u0119 na opracowaniu rozwi\u0105za\u0144 pomagaj\u0105cych ka\u017cdej osobie pe\u0142noletniej maksymalnie korzysta\u0107 ze zdolno\u015bci do czynno\u015bci prawnych i ochronie jej interes\u00f3w maj\u0105tkowych. Ubezw\u0142asnowolnienie zostanie zlikwidowane ca\u0142kowicie, by nie mo\u017cna by\u0142o ingerowa\u0107 w zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych osoby pe\u0142noletniej. Wynika to z zapis\u00f3w Konwencji o prawach os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych – wskazuje biuro MS. Osoby ju\u017c ubezw\u0142asnowolnione, po wej\u015bciu w \u017cycie nowych przepis\u00f3w odzyskaj\u0105 pe\u0142n\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych. Opracowane zostan\u0105 r\u00f3wnie\u017c przepisy przej\u015bciowe, kt\u00f3re zapewni\u0105 im nale\u017cyt\u0105 ochron\u0119 i wsparcie.<\/p>\n\n\n\n Ubezw\u0142asnowolnienie bywa\u0142o konieczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bez w\u0105tpienia, instytucja ubezw\u0142asnowolnienia wymaga pracy i pochylenia si\u0119 nad tym zagadnieniem – wskazuje Aleksandra Ejsmont, radczyni prawna, Kancelaria Radcy Prawnego Aleksandry Ejsmont. – Natomiast jest tak szerokie spektrum przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych jest stosowane to narz\u0119dzie, \u017ce nie jestem pewna, czy jego ca\u0142kowite wyeliminowanie b\u0119dzie dobrym rozwi\u0105zaniem. Jestem sobie w stanie wyobrazi\u0107 tak\u0105 sytuacj\u0119, kiedy b\u0119dzie trudno osobie, kt\u00f3ra mia\u0142aby by\u0107 ubezw\u0142asnowolniona, wyznaczy\u0107 pe\u0142nomocnika, bo np. nie jest w stanie si\u0119 porozumiewa\u0107, komunikowa\u0107. Kierunek jest wart uwagi, dobrze, \u017ce ministerstwo podj\u0119\u0142o temat i rozpocz\u0119\u0142o prac\u0119 – wskazuje. W jej ocenie problemem mo\u017ce by\u0107 te\u017c to, \u017ce po wej\u015bciu w \u017cycie przepis\u00f3w osoby, kt\u00f3re by\u0142y ubezw\u0142asnowolnione, przestan\u0105 nimi by\u0107. – Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce orzeczenie o ubezw\u0142asnowolnieniu to najwy\u017csza forma ingerencji w zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych. To nie jest tak, \u017ce s\u0105dy podejmuj\u0105 tak\u0105 decyzj\u0119 od tak. Wydanie takiego orzeczenia jest poprzedzone wnikliw\u0105 analiz\u0105 stanu faktycznego, opini\u0105 bieg\u0142ych, z du\u017c\u0105 doz\u0105 ostro\u017cno\u015bci trzeba by podej\u015b\u0107 do takiego za\u0142o\u017cenia. Przy czym \u2013 podkre\u015blam \u2013 mowa o ubezw\u0142asnowolnieniu ca\u0142kowitym. W przypadku cz\u0119\u015bciowego mo\u017ce trzeba to zweryfikowa\u0107. Mam nadziej\u0119, \u017ce te prace b\u0119d\u0105 prowadzone z du\u017c\u0105 wnikliwo\u015bci\u0105 i uwa\u017cno\u015bci\u0105 – dodaje mec. Ejsmont.<\/p>\n\n\n\n Osoby niepe\u0142nosprawne nie mog\u0105 zosta\u0107 bez pomocy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Anna Begier z S\u0105du Rejonowego we Wrze\u015bni, cz\u0142onkini Zespo\u0142u ds. Prawa Cywilnego „Iustitii” uwa\u017ca likwidacj\u0119 ubezw\u0142asnowolnienia za konieczn\u0105. Wskazuje, \u017ce przepisy i praktyka s\u0105dowa ju\u017c teraz ewoluuj\u0105 w stron\u0119 pozostawienia osobom ubezw\u0142asnowolnionym ca\u0142kowicie mo\u017cliwo\u015bci decydowania o sobie. – Zauwa\u017cmy, \u017ce ju\u017c teraz na gruncie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego nawet osoba ca\u0142kowicie ubezw\u0142asnowolniona wyra\u017ca zgod\u0119 na umieszczenie w domu pomocy spo\u0142ecznej, a tak\u017ce – w razie braku zgody – jest uczestnikiem post\u0119powania s\u0105dowego. Obecnie ubezw\u0142asnowolnienie nie budzi w zasadzie w\u0105tpliwo\u015bci tylko w przypadkach os\u00f3b niezdolnych do \u015bwiadomego podejmowania decyzji i niezdolnych do jakiegokolwiek komunikowania si\u0119 – podkre\u015bla.<\/p>\n\n\n\n Nowelizacja musi jednak zabezpiecza\u0107 interesy os\u00f3b, kt\u00f3re by\u0142y ubezw\u0142asnowolnione oraz ich rodzin. S\u0119dzia Begier podobnie jak resort sprawiedliwo\u015bci podkre\u015bla, \u017ce konieczne b\u0119dzie stworzenie przepis\u00f3w przej\u015bciowych tak, by osoby kt\u00f3re odzyskaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych, nie pozosta\u0142y bez w\u0142a\u015bciwego wsparcia. – By\u0107 mo\u017ce do\u0142o\u017cy to mn\u00f3stwo pilnej pracy s\u0105dom, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 musia\u0142y okre\u015bla\u0107 zakres nowych uprawnie\u0144 dotychczasowych opiekun\u00f3w, stosownie do stanu osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105. S\u0105dy rodzinne, ju\u017c obci\u0105\u017cone ponad jak\u0105kolwiek rozs\u0105dn\u0105 miar\u0119, b\u0119d\u0105 zatem wymaga\u0142y wsparcia kadrowego, tak\u017ce dlatego, \u017ce jak si\u0119 wydaje, nowy system b\u0119dzie wymaga\u0142 wi\u0119kszej kontroli ze strony s\u0105du – podkre\u015bla.<\/p>\n\n\n\n Problemem mo\u017ce by\u0107 znalezienie opiekun\u00f3w – ju\u017c obecnie nierzadko wyst\u0119puj\u0105 wielomiesi\u0119czne trudno\u015bci ze znalezieniem kandydata opiekuna dla ca\u0142kowicie ubezw\u0142asnowolnionego czy kuratora dla cz\u0119\u015bciowo ubezw\u0142asnowolnionego. – Osoby ubezw\u0142asnowolnione s\u0105 cz\u0119sto samotne lub w ich rodzinach nie ma osoby daj\u0105cej r\u0119kojmi\u0119 nale\u017cytego wype\u0142niania funkcji opiekuna. Gminy, do kt\u00f3rych nale\u017cy wskazanie kandydata na opiekuna, nie mog\u0105 go wskaza\u0107, gdy\u017c pe\u0142nienie opieki nie nale\u017cy do zada\u0144 pracownika socjalnego, a nie ma ch\u0119tnych do pe\u0142nienia tej funkcji. Zatem likwidacja ubezw\u0142asnowolnienia by\u0107 mo\u017ce winna wi\u0105za\u0107 si\u0119 z profesjonalizacj\u0105 os\u00f3b wspieraj\u0105cych, asystent\u00f3w osoby niepe\u0142nosprawnych, z przewidzianym godnym wynagrodzeniem – podkre\u015bla s\u0119dzia Begier.<\/p>\n\n\n\n prawo.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ubezw\u0142asnowolnienie zniknie z polskiego porz\u0105dku prawnego i nikt nie b\u0119dzie ingerowa\u0142 w zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnej osoby pe\u0142noletniej – zapowiada Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci. Instytucj\u0119 t\u0119 zast\u0105pi inny model – wspierane podejmowanie decyzji. Wszystkie osoby ubezw\u0142asnowolnione po wej\u015bciu w \u017cycie nowych przepis\u00f3w odzyskaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych. O likwidacj\u0119 ubezw\u0142asnowolnienia od dawna zabiegaj\u0105 organizacje spo\u0142eczne i rzecznik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[120,97,13],"class_list":["post-3891","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-blad-medyczny","tag-ubezwlasnowolnienie","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3891"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3892,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3891\/revisions\/3892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n