S\u0105d Najwy\u017cszy w postanowieniu z 28 stycznia 2026 r., sygn. III KK 390\/25, zaj\u0105\u0142 bardzo istotne stanowisko dotycz\u0105ce autonomii pacjenta, \u015bwiadomej odmowy okre\u015blonego leczenia oraz mo\u017cliwo\u015bci dochodzenia p\u00f3\u017aniej zado\u015b\u0107uczynienia i odszkodowania.<\/p>\n\n\n\n
Sprawa dotyczy\u0142a pacjenta b\u0119d\u0105cego \u015awiadkiem Jehowy, kt\u00f3ry wielokrotnie i jednoznacznie odm\u00f3wi\u0142 transfuzji krwi. Pomimo tej odmowy lekarz, dzia\u0142aj\u0105c w stanie bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia, poda\u0142 pacjentowi preparaty krwi.<\/p>\n\n\n\n
Post\u0119powanie karne wobec lekarza zosta\u0142o umorzone z uwagi na znikomy stopie\u0144 spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci czynu. S\u0105d Najwy\u017cszy podkre\u015bli\u0142 jednak, \u017ce nie oznacza to, i\u017c samo dzia\u0142anie by\u0142o zgodne z prawem.<\/p>\n\n\n\n
Umorzenie sprawy karnej nie oznacza braku bezprawno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n To jeden z najwa\u017cniejszych element\u00f3w orzeczenia.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy wskaza\u0142, \u017ce umorzenie post\u0119powania ze wzgl\u0119du na znikom\u0105 spo\u0142eczn\u0105 szkodliwo\u015b\u0107 nie oznacza, \u017ce czyn przestaje by\u0107 czynem bezprawnym.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza r\u00f3wnie\u017c automatycznie wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci na innych p\u0142aszczyznach.<\/p>\n\n\n\n SN zaznaczy\u0142 wprost, \u017ce brak odpowiedzialno\u015bci karnej nie wyklucza mo\u017cliwo\u015bci zastosowania \u015brodk\u00f3w cywilnoprawnych, w tym dochodzenia zado\u015b\u0107uczynienia lub odszkodowania, a tak\u017ce odpowiedzialno\u015bci zawodowej lekarza.<\/p>\n\n\n\n Pacjent ma prawo odm\u00f3wi\u0107 nawet leczenia ratuj\u0105cego \u017cycie<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy bardzo mocno zaakcentowa\u0142 znaczenie prawa pacjenta do samostanowienia.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi pacjent jest zdolny do \u015bwiadomego podj\u0119cia decyzji i w spos\u00f3b jednoznaczny odmawia okre\u015blonego \u015bwiadczenia medycznego, lekarz co do zasady powinien t\u0119 decyzj\u0119 respektowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c sytuacji, w kt\u00f3rej konsekwencj\u0105 odmowy mo\u017ce by\u0107 powa\u017cne zagro\u017cenie zdrowia albo \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia prawa nie mo\u017cna wi\u0119c automatycznie przyj\u0105\u0107, \u017ce cel w postaci ratowania \u017cycia usprawiedliwia wykonanie \u015bwiadczenia medycznego wbrew wyra\u017anie wyra\u017conej woli pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Znaczenie dla roszcze\u0144 o naruszenie praw pacjenta<\/strong><\/p>\n\n\n\n Orzeczenie mo\u017ce mie\u0107 bardzo du\u017ce znaczenie w sprawach o zado\u015b\u0107uczynienie za naruszenie praw pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Nie ka\u017cda sprawa medyczna musi dotyczy\u0107 klasycznego b\u0142\u0119du diagnostycznego czy terapeutycznego.<\/p>\n\n\n\n Samodzielnym \u017ar\u00f3d\u0142em odpowiedzialno\u015bci mo\u017ce by\u0107 naruszenie autonomii pacjenta, jego prawa do informacji, \u015bwiadomej zgody albo prawa do odmowy okre\u015blonego leczenia.<\/p>\n\n\n\n W takich przypadkach podstaw\u0105 roszczenia jest nie tyle sam skutek zdrowotny, ile naruszenie sfery autonomii i prawa do decydowania o w\u0142asnym ciele.<\/p>\n\n\n\n Proces karny i cywilny nale\u017cy ocenia\u0107 odr\u0119bnie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Postanowienie III KK 390\/25 jest r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym argumentem przeciwko automatycznemu uto\u017csamianiu wyniku post\u0119powania karnego z odpowiedzialno\u015bci\u0105 cywiln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Umorzenie post\u0119powania karnego nie zawsze oznacza, \u017ce osoba poszkodowana traci mo\u017cliwo\u015b\u0107 dochodzenia \u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n W konkretnej sprawie konieczne jest osobne zbadanie przes\u0142anek odpowiedzialno\u015bci cywilnej, charakteru naruszonego prawa oraz rozmiaru doznanej krzywdy.<\/p>\n\n\n\n To szczeg\u00f3lnie istotne w sprawach dotycz\u0105cych naruszenia \u015bwiadomej zgody pacjenta, autonomii decyzyjnej i integralno\u015bci cielesnej.<\/p>\n\n\n\n\t\t