S\u0105d Najwy\u017cszy w wyroku z 18 czerwca 2025 r., sygn. II CSKP 136\/23, zaj\u0105\u0142 bardzo wa\u017cne stanowisko dotycz\u0105ce przyczynienia si\u0119 poszkodowanego do powstania szkody oraz wysoko\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia nale\u017cnego dziecku po \u015bmierci rodzica.<\/p>\n\n\n\n
Sprawa dotyczy\u0142a wypadku komunikacyjnego, w kt\u00f3rym zgin\u0105\u0142 pieszy. S\u0105dy ni\u017cszych instancji przyj\u0119\u0142y jego przyczynienie do powstania szkody na poziomie a\u017c 90 proc. W konsekwencji pi\u0119cioletniej c\u00f3rce zmar\u0142ego zas\u0105dzono ostatecznie jedynie 5 tys. z\u0142 zado\u015b\u0107uczynienia za \u015bmier\u0107 ojca.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105d Najwy\u017cszy zakwestionowa\u0142 takie rozstrzygni\u0119cie i uchyli\u0142 wyrok.<\/p>\n\n\n\n
Stopie\u0144 przyczynienia i stopie\u0144 obni\u017cenia \u015bwiadczenia to nie jest to samo<\/strong><\/p>\n\n\n\n To najwa\u017cniejsza praktycznie teza wynikaj\u0105ca z orzeczenia.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy przypomnia\u0142, \u017ce art. 362 Kodeksu cywilnego wymaga rozr\u00f3\u017cnienia dw\u00f3ch etap\u00f3w oceny.<\/p>\n\n\n\n Najpierw s\u0105d ustala, czy poszkodowany przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania lub zwi\u0119kszenia szkody i ewentualnie w jakim stopniu.<\/p>\n\n\n\n Dopiero p\u00f3\u017aniej powinien odpowiedzie\u0107 na odr\u0119bne pytanie: o ile z tego powodu nale\u017cy zmniejszy\u0107 nale\u017cne \u015bwiadczenie.<\/p>\n\n\n\n Nie istnieje wi\u0119c automatyczna zasada, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 50 proc. przyczynienia oznacza dok\u0142adnie 50 proc. mniej odszkodowania czy zado\u015b\u0107uczynienia, a 90 proc. przyczynienia musi prowadzi\u0107 do redukcji \u015bwiadczenia w\u0142a\u015bnie o 90 proc.<\/p>\n\n\n\n Decyzja o zmniejszeniu \u015bwiadczenia wymaga uwzgl\u0119dnienia wszystkich okoliczno\u015bci konkretnej sprawy.<\/p>\n\n\n\n Trzeba dok\u0142adnie zbada\u0107 tak\u017ce zachowanie kierowcy<\/strong><\/p>\n\n\n\n W rozpoznawanej sprawie S\u0105d Najwy\u017cszy zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce przy tak daleko id\u0105cym przypisaniu odpowiedzialno\u015bci pieszemu konieczna jest szczeg\u00f3\u0142owa analiza r\u00f3wnie\u017c zachowania kieruj\u0105cego pojazdem.<\/p>\n\n\n\n Znaczenie ma m.in. prawid\u0142owo\u015b\u0107 obserwowania drogi, pr\u0119dko\u015b\u0107 pojazdu, mo\u017cliwo\u015b\u0107 wcze\u015bniejszego dostrze\u017cenia zagro\u017cenia oraz spos\u00f3b reakcji kierowcy.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna wi\u0119c ograniczy\u0107 analizy do stwierdzenia nieprawid\u0142owego zachowania pieszego, je\u017celi jednocze\u015bnie nie zostanie dok\u0142adnie ustalone, czy kierowca wykorzysta\u0142 wszystkie realne mo\u017cliwo\u015bci unikni\u0119cia wypadku albo ograniczenia jego skutk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n 5 tys. z\u0142 za \u015bmier\u0107 ojca by\u0142o ra\u017c\u0105co nisk\u0105 kwot\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy bardzo krytycznie oceni\u0142 r\u00f3wnie\u017c wysoko\u015b\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia przyznanego pi\u0119cioletniej c\u00f3rce zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Kwota 5 tys. z\u0142 zosta\u0142a uznana za ra\u017c\u0105co nisk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Przy ocenie krzywdy dziecka po \u015bmierci rodzica nie mo\u017cna koncentrowa\u0107 si\u0119 jedynie na dotychczasowym sposobie funkcjonowania rodziny czy cz\u0119stotliwo\u015bci osobistych kontakt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W sprawie podnoszono mi\u0119dzy innymi fakt, \u017ce ojciec pracowa\u0142 za granic\u0105. S\u0105d Najwy\u017cszy wyra\u017anie wskaza\u0142 jednak, \u017ce taka okoliczno\u015b\u0107 nie oznacza automatycznie s\u0142abszej wi\u0119zi pomi\u0119dzy rodzicem a dzieckiem.<\/p>\n\n\n\n Fizyczna nieobecno\u015b\u0107 zwi\u0105zana z prac\u0105 zawodow\u0105 nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiana z brakiem emocjonalnej blisko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Poprawa stanu psychicznego nie oznacza, \u017ce krzywda by\u0142a niewielka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Istotna jest r\u00f3wnie\u017c kolejna uwaga S\u0105du Najwy\u017cszego.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi po kilku latach terapii stan psychiczny dziecka poprawia si\u0119, nie oznacza to, \u017ce pierwotna krzywda by\u0142a ma\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Przeciwnie, poprawa mo\u017ce by\u0107 rezultatem d\u0142ugotrwa\u0142ego procesu adaptacji do wyj\u0105tkowo traumatycznej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna wi\u0119c obni\u017ca\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia tylko dlatego, \u017ce w chwili orzekania poszkodowany funkcjonuje lepiej ni\u017c bezpo\u015brednio po \u015bmierci osoby bliskiej.<\/p>\n\n\n\n Przy dziecku trzeba uwzgl\u0119dni\u0107 r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przypadku pi\u0119cioletniego dziecka skutki utraty rodzica nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 w chwili wypadku.<\/p>\n\n\n\n Krzywda obejmuje r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142e dorastanie bez ojca lub matki, brak obecno\u015bci rodzica przy kolejnych etapach \u017cycia, brak jego wsparcia emocjonalnego, wychowawczego i rodzinnego.<\/p>\n\n\n\n Przy ustalaniu odpowiedniej sumy zado\u015b\u0107uczynienia z art. 446 \u00a7 4 k.c. konieczne jest wi\u0119c uwzgl\u0119dnienie r\u00f3wnie\u017c tych przysz\u0142ych nast\u0119pstw.<\/p>\n\n\n\n Wyrok II CSKP 136\/23 jest bardzo wa\u017cnym argumentem w sporach z ubezpieczycielami, w kt\u00f3rych procent przyczynienia mechanicznie przenoszony jest na wysoko\u015b\u0107 redukcji ka\u017cdego dochodzonego \u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d powinien dokona\u0107 indywidualnej oceny i wyja\u015bni\u0107, dlaczego w konkretnych okoliczno\u015bciach przyj\u0119ty stopie\u0144 przyczynienia uzasadnia w\u0142a\u015bnie takie, a nie inne zmniejszenie zado\u015b\u0107uczynienia lub odszkodowania.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o: S\u0105d Najwy\u017cszy, wyrok z 18 czerwca 2025 r., sygn. II CSKP 136\/23.<\/p>\n\n\n\n\t\t