W bardzo ci\u0119\u017ckich szkodach osobowych \u015bwiadczenia wyp\u0142acane z obowi\u0105zkowego OC mog\u0105 by\u0107 nale\u017cne przez kilkadziesi\u0105t lat. Problem pojawia si\u0119 w sprawach dotycz\u0105cych dawnych wypadk\u00f3w, gdy obowi\u0105zuj\u0105ce w chwili zdarzenia sumy gwarancyjne by\u0142y niepor\u00f3wnywalnie ni\u017csze ni\u017c obecnie i po wielu latach wyp\u0142acania rent zaczynaj\u0105 si\u0119 wyczerpywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale siedmiu s\u0119dzi\u00f3w z 15 stycznia 2025 r., sygn. III CZP 17\/24, odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do mo\u017cliwo\u015bci ingerencji w historyczn\u0105 sum\u0119 gwarancyjn\u0105 na podstawie klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunk\u00f3w z art. 357\u00b9 Kodeksu cywilnego.<\/p>\n\n\n\n
Orzeczenie ma ogromne znaczenie przede wszystkim dla os\u00f3b, kt\u00f3re dozna\u0142y katastrofalnych obra\u017ce\u0144 w wypadkach sprzed wielu lat i do dzi\u015b pobieraj\u0105 wysokie renty.<\/p>\n\n\n\n
Wyczerpanie sumy gwarancyjnej mo\u017ce pozbawi\u0107 poszkodowanego dalszej ochrony<\/strong><\/p>\n\n\n\n Suma gwarancyjna okre\u015bla maksymaln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 z jednej umowy OC.<\/p>\n\n\n\n Przy wsp\u00f3\u0142czesnych wypadkach komunikacyjnych limity s\u0105 bardzo wysokie. Inaczej wygl\u0105da\u0142y jednak przepisy kilkana\u015bcie czy kilkadziesi\u0105t lat temu.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi poszkodowany wymaga przez ca\u0142e \u017cycie kosztownej opieki, rehabilitacji, leczenia i otrzymuje rent\u0119 wyr\u00f3wnuj\u0105c\u0105 utracone dochody, przez kolejne lata z sumy gwarancyjnej mog\u0105 zosta\u0107 wyp\u0142acone bardzo znaczne kwoty.<\/p>\n\n\n\n W pewnym momencie mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 ryzyko jej ca\u0142kowitego wyczerpania.<\/p>\n\n\n\n Dla osoby ca\u0142kowicie niesamodzielnej oznacza\u0142oby to dramatyczne konsekwencje, poniewa\u017c potrzeby nie znikaj\u0105 tylko dlatego, \u017ce osi\u0105gni\u0119ty zosta\u0142 historyczny limit odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d mo\u017ce ingerowa\u0107 w historyczny limit odpowiedzialno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy potwierdzi\u0142, \u017ce w odpowiednich okoliczno\u015bciach mo\u017cliwe jest wykorzystanie art. 357\u00b9 k.c., czyli tzw. klauzuli rebus sic stantibus.<\/p>\n\n\n\n Przepis pozwala s\u0105dowi ingerowa\u0107 w stosunek zobowi\u0105zaniowy, je\u017celi wskutek nadzwyczajnej zmiany stosunk\u00f3w spe\u0142nienie \u015bwiadczenia na dotychczasowych zasadach by\u0142oby po\u0142\u0105czone z nadmiernymi trudno\u015bciami albo grozi\u0142oby jednej ze stron ra\u017c\u0105c\u0105 strat\u0105, kt\u00f3rej strony nie przewidywa\u0142y przy powstaniu zobowi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce wi\u0119c istnie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 s\u0105dowej modyfikacji granic odpowiedzialno\u015bci wynikaj\u0105cych z bardzo starej umowy OC.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna jednak po prostu zastosowa\u0107 dzisiejszej sumy gwarancyjnej<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy wprowadzi\u0142 jednocze\u015bnie bardzo istotne zastrze\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n Aktualna ustawowa suma gwarancyjna OC nie mo\u017ce by\u0107 jedynym kryterium waloryzacji historycznego limitu.<\/p>\n\n\n\n Nie wystarczy wi\u0119c proste dzia\u0142anie polegaj\u0105ce na stwierdzeniu, \u017ce w chwili wypadku obowi\u0105zywa\u0142a suma X, natomiast dzisiaj przepisy przewiduj\u0105 sum\u0119 Y, wobec czego odpowiedzialno\u015b\u0107 ubezpieczyciela nale\u017cy automatycznie podnie\u015b\u0107 do obecnego poziomu.<\/p>\n\n\n\n Konieczna jest bardziej z\u0142o\u017cona analiza.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d powinien oceni\u0107 ca\u0142\u0105 zmian\u0119 stosunk\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przy rozpoznawaniu takiego \u017c\u0105dania znaczenie maj\u0105 m.in. skala zmian gospodarczych i spo\u0142ecznych, inflacja, wzrost koszt\u00f3w leczenia i opieki, charakter oraz wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych poszkodowanemu, czas, jaki up\u0142yn\u0105\u0142 od wypadku, aktualna sytuacja \u017cyciowa osoby poszkodowanej oraz interes obu stron stosunku ubezpieczeniowego.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lnego znaczenia nabiera funkcja ochronna obowi\u0105zkowego ubezpieczenia OC.<\/p>\n\n\n\n W przypadku osoby, kt\u00f3ra wskutek wypadku zosta\u0142a ca\u0142kowicie niesamodzielna, wyczerpanie historycznego limitu mo\u017ce oznacza\u0107 faktyczne pozbawienie jej \u015brodk\u00f3w koniecznych do dalszego funkcjonowania.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze s\u0105 katastrofalne szkody i wieloletnie renty<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uchwa\u0142a III CZP 17\/24 ma najwi\u0119ksze znaczenie w\u0142a\u015bnie w sprawach dotycz\u0105cych najci\u0119\u017cej poszkodowanych.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi renta jest wyp\u0142acana od kilkunastu czy kilkudziesi\u0119ciu lat, warto regularnie ustala\u0107, jaka cz\u0119\u015b\u0107 sumy gwarancyjnej zosta\u0142a ju\u017c wykorzystana i czy nie pojawia si\u0119 realne zagro\u017cenie jej wyczerpania.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy czeka\u0107 do momentu, gdy ubezpieczyciel poinformuje o wykorzystaniu ca\u0142ego limitu.<\/p>\n\n\n\n Post\u0119powanie dotycz\u0105ce modyfikacji sumy gwarancyjnej wymaga zgromadzenia obszernego materia\u0142u dotycz\u0105cego zar\u00f3wno historii \u015bwiadcze\u0144, jak i aktualnych oraz przysz\u0142ych potrzeb poszkodowanego.<\/p>\n\n\n\n Nie jest to automatyczna waloryzacja, lecz indywidualna ochrona poszkodowanego<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uchwa\u0142a nie tworzy mechanizmu automatycznego podnoszenia wszystkich dawnych sum gwarancyjnych.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda sprawa wymaga indywidualnej oceny.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie potwierdza jednak, \u017ce historyczny limit odpowiedzialno\u015bci ubezpieczyciela nie musi by\u0107 warto\u015bci\u0105 ca\u0142kowicie niezmienn\u0105, je\u017celi po wielu latach prowadzi\u0142by do skutk\u00f3w ra\u017c\u0105co niesprawiedliwych w warunkach nadzwyczajnej zmiany stosunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Dla os\u00f3b pobieraj\u0105cych wysokie renty po bardzo starych wypadkach uchwa\u0142a siedmiu s\u0119dzi\u00f3w SN mo\u017ce mie\u0107 fundamentalne znaczenie dla zachowania ci\u0105g\u0142o\u015bci przysz\u0142ych \u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o: S\u0105d Najwy\u017cszy, uchwa\u0142a sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w z 15 stycznia 2025 r., sygn. III CZP 17\/24.<\/p>\n\n\n\n\t\t