Od 1 wrze\u015bnia 2004 roku zmieni\u0142 si\u0119 spos\u00f3b dochodzenia odszkodowa\u0144 z tytu\u0142u wadliwych decyzji administracyjnych. Zgodnie z ustaw\u0105 z 17 czerwca 2004 r. (DzU nr 162, poz. 1692) uchylony zosta\u0142 art. 160 kodeksu post\u0119powania administracyjnego, a odpowiedzialno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa za szkody wyrz\u0105dzone wydaniem niewa\u017cnej lub niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej reguluje odt\u0105d art. 4171 \u00a7 2 kodeksu cywilnego. Zmiana ta oznacza, \u017ce o odszkodowaniu za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 wydaniem takiej decyzji orzekaj\u0105 s\u0105dy powszechne bez konieczno\u015bci uprzedniego wyczerpania przez poszkodowanego trybu post\u0119powania administracyjnego przewidzianego w art. 160 k.p.a., kt\u00f3rego konsekwencj\u0105 by\u0142a czasowa niedopuszczalno\u015b\u0107 drogi s\u0105dowej. T\u0142umaczono to s\u0142usznie dostosowaniem przepis\u00f3w do konstytucji.<\/p>\n
Po 1 wrze\u015bnia 2004 roku<\/strong><\/p>\n S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale z 6 listopada 2008 roku (III CZP 101\/08) wskaza\u0142, \u017ce dla dochodzenia odszkodowa\u0144 z tytu\u0142u wadliwych decyzji administracyjnych, co do kt\u00f3rych naruszenie prawa stwierdzono po 1 wrze\u015bnia 2004 r., w\u0142a\u015bciwe s\u0105 droga post\u0119powania s\u0105dowego i przepisy kodeksu cywilnego. Wyk\u0142adni\u0119 t\u0119 SN uzasadni\u0142 istot\u0105 ustawy nowelizacyjnej, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem by\u0142o dostosowanie obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w dotycz\u0105cych odpowiedzialno\u015bci za szkody wyrz\u0105dzone przy wykonywaniu w\u0142adzy publicznej do przepis\u00f3w konstytucji, w tym art. 77 ust. 1, oraz przekazanie orzekania o odpowiedzialno\u015bci za te szkody i o wysoko\u015bci odszkodowania s\u0105dom powszechnym, do kompetencji kt\u00f3rych nale\u017cy orzekanie w sporach maj\u0105tkowych.<\/p>\n Przed 1 wrze\u015bnia 2004 r. dochodzenie odszkodowa\u0144 z tytu\u0142u wadliwych decyzji administracyjnych by\u0142o mo\u017cliwe na podstawie przepis\u00f3w k.p.a. Te za\u015b przewidywa\u0142y, \u017ce o odszkodowanie mo\u017cna si\u0119 ubiega\u0107 po uzyskaniu decyzji nadzorczej stwierdzaj\u0105cej, \u017ce decyzja administracyjna wydana zosta\u0142a z naruszeniem prawa. Krytykowano t\u0119 procedur\u0119, bo w\u0142a\u015bciwym do przyznania odszkodowania by\u0142 organ administracji, kt\u00f3ry wyda\u0142 wadliw\u0105 decyzj\u0119. Poszkodowany dopiero po rozpoznaniu jego wniosku o odszkodowanie przez organ administracji m\u00f3g\u0142 si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do s\u0105du.<\/p>\n Kwestia przedawnienia<\/strong><\/p>\n Jak si\u0119 rzek\u0142o, 1 wrze\u015bnia 2004 r. droga administracyjna dochodzenia odszkodowa\u0144 za decyzje administracyjne wydane z naruszeniem prawa zosta\u0142a zlikwidowana. Wtedy te\u017c utraci\u0142 moc art. 160 \u00a7 6 k.p.a. A przewidywa\u0142 on, \u017ce roszczenie o odszkodowanie przedawnia si\u0119 z up\u0142ywem trzech lat od dnia, w kt\u00f3rym sta\u0142a si\u0119 ostateczna decyzja nadzorcza stwierdzaj\u0105ca niewa\u017cno\u015b\u0107 decyzji wydanej z naruszeniem prawa albo stwierdzaj\u0105ca wydanie zaskar\u017conej decyzji z naruszeniem prawa (w sytuacji gdy stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji by\u0142o niemo\u017cliwe ze wzgl\u0119du na zaj\u015bcie nieodwracalnych skutk\u00f3w prawnych, takich jak rozprzedanie lokali w wyw\u0142aszczonej kamienicy itp.).<\/p>\n Brak takiego przepisu w kodeksie cywilnym powoduje w\u0105tpliwo\u015b\u0107, od jakiej daty nale\u017cy liczy\u0107 termin przedawnienia do dochodzenia roszcze\u0144 o odszkodowanie z tytu\u0142u wadliwych decyzji administracyjnych: czy od daty wyst\u0105pienia szkody, czy te\u017c od dnia, w kt\u00f3rym sta\u0142a si\u0119 ostateczna decyzja nadzorcza stwierdzaj\u0105ca niewa\u017cno\u015b\u0107 decyzji wydanej z naruszeniem prawa albo stwierdzaj\u0105ca wydanie zaskar\u017conej decyzji z naruszeniem prawa.<\/p>\n W tym miejscu trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce dopiero decyzja nadzorcza stanowi podstaw\u0119 dochodzenia odszkodowania. Wynika to z konstrukcji prawnej, kt\u00f3ra ogranicza kompetencje s\u0105d\u00f3w powszechnych tylko do orzekania o odszkodowaniu dopiero po wydaniu decyzji nadzorczej stwierdzaj\u0105cej niewa\u017cno\u015b\u0107 decyzji wydanej z naruszeniem prawa albo stwierdzaj\u0105cej wydanie zaskar\u017conej decyzji z naruszeniem prawa. Natomiast sama kwestia rozstrzygni\u0119cia, czy pierwotna decyzja by\u0142a wadliwa, pozostaje w wy\u0142\u0105cznej kompetencji organ\u00f3w i s\u0105d\u00f3w administracyjnych.<\/p>\n Wed\u0142ug S\u0105du Najwy\u017cszego<\/strong><\/p>\n W postanowieniu z 9 lipca 2009 roku (III CZP 47\/09) SN odm\u00f3wi\u0142 podj\u0119cia uchwa\u0142y w tym zakresie. W uzasadnieniu wskaza\u0142 jednak, \u017ce termin przedawnienia nale\u017cy liczy\u0107 od dnia szkody, czyli dnia wydania wadliwej decyzji administracyjnej.<\/p>\n Jednocze\u015bnie SN stara si\u0119 \u0142agodzi\u0107 skutki zaproponowanego sposobu liczenia terminu przedawnienia, stwierdzaj\u0105c, \u017ce mo\u017cna si\u0119 powo\u0142ywa\u0107 na okres zawieszenia funkcjonowania wymiaru sprawiedliwo\u015bci trwaj\u0105cy do 1989 r., a tak\u017ce, i\u017c samo z\u0142o\u017cenie wniosku o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji administracyjnej w okresie dziesi\u0119ciu lat od daty upadku komunizmu mo\u017ce powodowa\u0107, \u017ce termin przedawnienia nie minie.<\/p>\n Przyj\u0119ta przez SN koncepcja komplikuje, niestety, sytuacj\u0119 prawn\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3re o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci wadliwej decyzji administracyjnej wyst\u0105pi\u0142y po 1999 r., a decyzj\u0119 tak\u0105 uzyska\u0142y dopiero po 1 wrze\u015bnia 2004 r.<\/p>\n Ra\u017c\u0105ca nier\u00f3wno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Trudno si\u0119 pogodzi\u0107 z sytuacj\u0105 prawn\u0105, kt\u00f3rej konsekwencje s\u0105 takie, \u017ce osoby pokrzywdzone wadliwymi decyzjami administracyjnymi straci\u0142y po 1999 roku mo\u017cliwo\u015b\u0107 dochodzenia odszkodowa\u0144. Jest to koncepcja sprzeczna z art. 77 ust. 1 konstytucji, kt\u00f3ry stanowi, \u017ce ka\u017cdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka zosta\u0142a mu wyrz\u0105dzona przez niezgodne z prawem dzia\u0142anie organu w\u0142adzy publicznej.<\/p>\n Trudno te\u017c zaakceptowa\u0107 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej osoby, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y o stwierdzenie bezprawno\u015bci decyzji administracyjnej po 1999 r. i uzyska\u0142y stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa przed 1 wrze\u015bnia 2004 r., uzyskaj\u0105 odszkodowanie (wskutek stosowania do nich art. 160 \u00a7 6 k.p.a. przewiduj\u0105cego trzyletni termin przedawnienia od dnia wydania decyzji nadzorczej), a osoby, kt\u00f3re uzyska\u0142y stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa ju\u017c po 1 wrze\u015bnia 2004 r., takiego odszkodowania nie uzyskaj\u0105 (wskutek stosowania w ich wypadku przepis\u00f3w kodeksu cywilnego, w kt\u00f3rym takiego przepisu nie ma).<\/p>\n „Nie mo\u017cna akceptowa\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej przedawnienie nast\u0105pi\u0142oby, zanim uprawniony m\u00f3g\u0142by zg\u0142osi\u0107 roszczenie”<\/strong><\/p>\n Interpretacja SN prowadzi dodatkowo do nier\u00f3wno\u015bci obywateli, a mianowicie os\u00f3b, kt\u00f3re uzyska\u0142y stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji administracyjnej, i os\u00f3b, kt\u00f3re uzyska\u0142y jedynie stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa (a to wobec zaj\u015bcia nieodwracalnych skutk\u00f3w prawnych uniemo\u017cliwiaj\u0105cych stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci wadliwej decyzji). Oznacza to, \u017ce wobec tych os\u00f3b, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y z wnioskiem o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji i organ administracji stwierdzi\u0142 niewa\u017cno\u015b\u0107 tej decyzji, zostanie przywr\u00f3cony stan prawny sprzed wydania wadliwej decyzji (a zatem w razie stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci decyzji o wyw\u0142aszczeniu osoby te otrzymaj\u0105 zwrot wyw\u0142aszczonego maj\u0105tku). Natomiast te osoby, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y z wnioskiem o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji, a organ administracji stwierdzi\u0142 jedynie wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa (gdy\u017c niemo\u017cliwe by\u0142o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji ze wzgl\u0119du na zaj\u015bcie nieodwracalnych skutk\u00f3w prawnych, takich jak np. rozprzedanie lokali w wyw\u0142aszczonej kamienicy), nie otrzymaj\u0105 zwrotu wyw\u0142aszczonego maj\u0105tku, a nadto nie mog\u0105 skutecznie dochodzi\u0107 odszkodowa\u0144 z powodu przedawnienia ich roszcze\u0144.<\/p>\n Zmieni\u0107 przepisy albo interpretacj\u0119<\/strong><\/p>\n Podkre\u015bli\u0107 r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy, \u017ce skoro krytykowany art. 160 k.p.a. stanowi\u0142, \u017ce roszczenie o odszkodowanie przedawnia si\u0119 z up\u0142ywem trzech lat od dnia, w kt\u00f3rym sta\u0142a si\u0119 ostateczna decyzja nadzorcza stwierdzaj\u0105ca niewa\u017cno\u015b\u0107 decyzji wydanej z naruszeniem prawa albo stwierdzaj\u0105ca wydanie zaskar\u017conej decyzji z naruszeniem prawa, to trudno uzna\u0107, by zmiana prawa maj\u0105ca na celu umo\u017cliwienie szybszego dochodzenia odszkodowa\u0144 mog\u0142a uregulowa\u0107 termin przedawnienia w spos\u00f3b uniemo\u017cliwiaj\u0105cy dochodzenie odszkodowa\u0144.<\/p>\n Sam SN w uzasadnieniu postanowienia z 9 lipca 2009 r. (III CZP 47\/09) podkre\u015bla, \u017ce nale\u017cy racjonalnie rozpatrywa\u0107 regulacje prawne, tak aby nawet najs\u0142uszniejsze i konieczne przepisy nie prowadzi\u0142y do rozstrzygni\u0119\u0107 niesprawiedliwych w powszechnym odczuciu. A nadto, \u017ce nie mo\u017cna akceptowa\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej przedawnienie nast\u0105pi\u0142oby, zanim uprawniony m\u00f3g\u0142by zg\u0142osi\u0107 roszczenie. Tym bardziej dziwi interpretacja przyj\u0119ta przez SN w powo\u0142anym wy\u017cej postanowieniu.<\/p>\n Koncepcja SN wymaga rewizji ze wzgl\u0119du na niepo\u017c\u0105dane skutki, kt\u00f3re prowadz\u0105 do poczucia niesprawiedliwo\u015bci. By\u0107 mo\u017ce konieczna jest zmiana interpretacji b\u0105d\u017a zmiana przepis\u00f3w, by nie budzi\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci. Osoby bezprawnie wyw\u0142aszczone w okresie komunizmu mog\u0105 straci\u0107 prawo do odszkodowa\u0144 \u2013 dowodz\u0105 adwokat prowadz\u0105cy kancelari\u0119 w Poznaniu i zatrudniona w niej prawniczka.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[12],"class_list":["post-563","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-odszkodowanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=563"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":564,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions\/564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nRzeczpospolita<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"