Wedle og\u00f3lnej zasady wyrz\u0105dzenie pacjentowi szkody przez lekarza (lub personel medyczny) rodzi odpowiedzialno\u015b\u0107 odszkodowawcz\u0105, je\u017celi sprawcy mo\u017cna zarzuci\u0107 win\u0119 (w wyj\u0105tkowych wypadkach wystarczy sama bezprawno\u015b\u0107, gdy pacjent poddawany jest przymusowi pa\u0144stwowemu, np. obowi\u0105zkowemu szczepieniu, kwarantannie). Pacjent poszkodowany wskutek uszkodzenia cia\u0142a lub wywo\u0142ania rozstroju zdrowia mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 zar\u00f3wno odszkodowania za szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105, jak i zado\u015b\u0107uczynienia za szkod\u0119 niemaj\u0105tkow\u0105 \u2013 krzywd\u0119 (b\u00f3l, cierpienie i wszelkie ujemne prze\u017cycia spowodowane zawinion\u0105 szkod\u0105 na osobie). Je\u017celi nast\u0119pstwem szkody na osobie jest \u015bmier\u0107 pacjenta, odpowiedzialny za szkod\u0119 mo\u017ce by\u0107 zobowi\u0105zany do \u015bwiadcze\u0144, o kt\u00f3rych mowa w art. 446 kodeksu cywilnego, to jest zwrotu koszt\u00f3w leczenia i pogrzebu zmar\u0142ego pacjenta, renty, stosowanego odszkodowania oraz zado\u015b\u0107uczynienia na rzecz wskazanych w tym przepisie os\u00f3b, w szczeg\u00f3lno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w najbli\u017cszej rodziny.<\/p>\n
Zgodnie z zasad\u0105 odpowiedzialno\u015bci za czyn niedozwolony, a takim jest uszkodzenie cia\u0142a i rozstr\u00f3j zdrowia, lekarz odpowiada za szkod\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z zawinionego przez siebie post\u0119powania (art. 415 kodeksu cywilnego). Najczystszym przyk\u0142adem takiej sytuacji jest wyrz\u0105dzenie szkody pacjentowi leczonemu przez lekarza prowadz\u0105cego prywatny gabinet lekarski.<\/p>\n
Jako podw\u0142adny<\/p>\n
Jednak\u017ce najcz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z wykonywaniem \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych przez lekarza zatrudnionego w zak\u0142adzie opieki zdrowotnej (dalej nazywanym tak\u017ce zak\u0142adem), a zatem dzia\u0142aj\u0105cego na cudzy (zak\u0142adu) rachunek. W\u00f3wczas za zawinion\u0105 szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 przez lekarza przy wykonywaniu powierzonej mu przez zak\u0142ad czynno\u015bci odpowiada, obok lekarza, tak\u017ce ten zak\u0142ad (art. 430 k.c.).<\/p>\n
Mamy tu do czynienia z opart\u0105 na zasadzie ryzyka odpowiedzialno\u015bci\u0105 zak\u0142adu za podw\u0142adnego, czyli za osob\u0119 podlegaj\u0105c\u0105 przy wykonywaniu czynno\u015bci kierownictwu zwierzchnika i maj\u0105c\u0105 obowi\u0105zek stosowania si\u0119 do jego wskaz\u00f3wek. Mimo swej niezale\u017cno\u015bci w zakresie stawiania diagnozy i podejmowanej terapii zatrudniony przez zak\u0142ad lekarz traktowany jest przez s\u0105dy i nauk\u0119 prawa jako osoba podlegaj\u0105ca kierownictwu zak\u0142adu, cho\u0107 jest to zwykle jedynie kierownictwo og\u00f3lnoorganizacyjne, a nie merytoryczne. Dzieje si\u0119 tak ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce lekarz dzia\u0142a nie na sw\u00f3j rachunek, lecz na rachunek zak\u0142adu, kt\u00f3ry odnosi z tego tytu\u0142u korzy\u015bci.<\/p>\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107 lekarza (za sw\u0105 win\u0119) i zak\u0142adu (za win\u0119 tego\u017c lekarza) jest solidarna, co wynika z art. 441 \u00a7 1 kodeksu cywilnego i ma zastosowanie do wszelkich przypadk\u00f3w zatrudnienia lekarza na podstawie innej ni\u017c umowa o prac\u0119 (np. w ramach umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug zwanej potocznie kontraktem). Natomiast w razie zatrudnienia lekarza na podstawie umowy o prac\u0119 jego odpowiedzialno\u015b\u0107 wobec pacjenta jest wy\u0142\u0105czona i zobowi\u0105zany do naprawienia szkody jest tylko zak\u0142ad (art. 120 \u00a7 1 kodeksu pracy), z wyj\u0105tkiem wypadku, gdy pracownik wyrz\u0105dzi\u0142 szkod\u0119 umy\u015blnie.<\/p>\n
U\u017cyty w art. 430 k.c. zwrot \u201eprzy wykonywaniu\u201d powierzonej czynno\u015bci nie oznacza, \u017ce zak\u0142ad odpowie tylko w razie szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych przez lekarza w trakcie czynno\u015bci leczniczych, ale dotyczy tak\u017ce szk\u00f3d wynik\u0142ych np. ze zniszczenia rzeczy stanowi\u0105cych w\u0142asno\u015b\u0107 pacjenta lub zmuszenia pacjentki do czyny nierz\u0105dnego. Wystarczy, by czyn niedozwolony zosta\u0142 pope\u0142niony przez lekarza w okoliczno\u015bciach powsta\u0142ych w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku ze \u015bwiadczeniem zdrowotnym \u2013 zwi\u0105zkiem takim jest sam pobyt pacjenta w szpitalu. Odmienne stanowisko prezentowane w literaturze i orzecznictwie nie jest przekonuj\u0105ce.<\/p>\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119 i krzywd\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 z winy lekarza spoczywa na zatrudniaj\u0105cym go zak\u0142adzie nawet wtedy, gdy niemo\u017cliwe jest ustalenie, kt\u00f3ry z zatrudnionych w nim lekarzy wyrz\u0105dzi\u0142 pacjentowi szkod\u0119, np. gdy pacjentem opiekowa\u0142o si\u0119 po kolei kilku lekarzy albo w razie operacji wykonanej przez zesp\u00f3\u0142 chirurg\u00f3w. Wtedy zak\u0142ad opieki zdrowotnej odpowiada za tzw. win\u0119 anonimow\u0105, kt\u00f3rej nie mo\u017cna przypisa\u0107 konkretnej osobie \u2013 do\u015b\u0107, \u017ce okoliczno\u015bci wskazuj\u0105 na zawinione post\u0119powanie osoby nale\u017c\u0105cej do kr\u0119gu zatrudnionych przez ten zak\u0142ad.<\/p>\n
I prawo, i obowi\u0105zek<\/p>\n
Interesuj\u0105co przedstawia si\u0119 kwestia odpowiedzialno\u015bci zak\u0142adu opieki zdrowotnej za szkody wynikaj\u0105ce z nieprzygotowania fachowego lekarza do wykonywania okre\u015blonych czynno\u015bci w ramach \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych.<\/p>\n
Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty (dalej: ustawa) nak\u0142ada na lekarza obowi\u0105zek wykonywania zawodu \u201ezgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dost\u0119pnymi mu metodami i \u015brodkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chor\u00f3b, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z nale\u017cyt\u0105 staranno\u015bci\u0105\u201d (art. 4 ustawy).<\/p>\n
„Pacjent mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 odszkodowania za szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105 i zado\u015b\u0107uczynienia za szkod\u0119 niemaj\u0105tkow\u0105 \u2013 krzywd\u0119 (np. b\u00f3l)”<\/p>\n
Ponadto ustawa zobowi\u0105zuje lekarza do doskonalenia zawodowego, w szczeg\u00f3lno\u015bci w r\u00f3\u017cnych formach kszta\u0142cenia podyplomowego (art. 18 ust. 1). Okre\u015blenie sposobu wype\u0142niania tego obowi\u0105zku ustawa powierzy\u0142a ministrowi zdrowia, kt\u00f3ry powinien zasi\u0119gn\u0105\u0107 opinii Naczelnej Rady Lekarskiej (jak dot\u0105d minister nie wykona\u0142 delegacji ustawowej).<\/p>\n
Doskonalenie zawodowe jest zar\u00f3wno obowi\u0105zkiem, jak i prawem lekarza, kt\u00f3ry mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od zatrudniaj\u0105cego go zak\u0142adu umo\u017cliwienia mu uczestnictwa w szkoleniach i konferencjach.<\/p>\n
Je\u017celi zak\u0142ad odmawia bezpodstawnie zgody na udzia\u0142 lekarza w szkoleniu zawodowym, mo\u017ce si\u0119 narazi\u0107 na zarzut pozbawienia go mo\u017cliwo\u015bci podniesienia swych umiej\u0119tno\u015bci i zdobycia kwalifikacji, a zatem uniemo\u017cliwienia mu wype\u0142nienia ustawowego obowi\u0105zku doskonalenia zawodowego i \u2013 co wi\u0119cej \u2013 obowi\u0105zku wykonywania zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej.<\/p>\n
Zdarza si\u0119, \u017ce prze\u0142o\u017cony odmawia pro\u015bbie podleg\u0142ego mu lekarza o zgod\u0119 na wyjazd w celu doskonalenia zawodowego, argumentuj\u0105c, \u017ce jego obecno\u015b\u0107 w szpitalu jest w danym dniu niezb\u0119dna dla zapewnienia pacjentom nale\u017cytej opieki. Cz\u0119sto taka argumentacja jest uzasadniona; w\u00f3wczas spraw\u0105 obu stron jest takie zaplanowanie termin\u00f3w nieobecno\u015bci lekarza w pracy, kt\u00f3re pozwoli pogodzi\u0107 potrzeby podnoszenia kwalifikacji zawodowych z w\u0142a\u015bciwym funkcjonowaniem zak\u0142adu gwarantuj\u0105cym ochron\u0119 dobra pacjent\u00f3w.<\/p>\n
Je\u017celi jednak kierownictwo zak\u0142adu bez uzasadnionej przyczyny uporczywie utrudnia lub uniemo\u017cliwia lekarzowi udzia\u0142 w niezb\u0119dnych szkoleniach, co si\u0119 czasami zdarza nawet w ramach szykany, pojawia si\u0119 ryzyko, \u017ce za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 przez nieprzeszkolonego lekarza odpowie zak\u0142ad. Nieszcz\u0119\u015bliwym zbiegiem okoliczno\u015bci mo\u017ce si\u0119 przecie\u017c zdarzy\u0107, \u017ce pewnego dnia w r\u0119ce tego\u017c lekarza trafi pacjent, kt\u00f3rego prawid\u0142owe leczenie wymaga wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci, jakich lekarz nie posiada, a powinien posiada\u0107 i \u2013 co wi\u0119cej \u2013 posiada\u0142by, gdyby zak\u0142ad nie odm\u00f3wi\u0142 mu bezpodstawnie zgody na udzia\u0142 w szkoleniu zawodowym.<\/p>\n
Zasady etyki zawodowej<\/p>\n
Zgodnie z art. 10 kodeksu etyki lekarskiej lekarz \u201enie powinien wykracza\u0107 poza swoje umiej\u0119tno\u015bci zawodowe przy wykonywaniu czynno\u015bci diagnostycznych, zapobiegawczych, leczniczych i orzeczniczych\u201d, a je\u017celi \u201ezakres tych czynno\u015bci przewy\u017csza umiej\u0119tno\u015bci lekarza, winien si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 do bardziej kompetentnego kolegi. Nie dotyczy to nag\u0142ych wypadk\u00f3w i ci\u0119\u017ckich zachorowa\u0144, gdy zw\u0142oka mo\u017ce zagra\u017ca\u0107 zdrowiu lub \u017cyciu chorego\u201d.<\/p>\n
Wyrz\u0105dzona przez lekarza \u2013 mimo jego najlepszych stara\u0144 \u2013 szkoda przy wykonywaniu \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych nie b\u0119dzie w powy\u017cszych okoliczno\u015bciach uznana za przeze\u0144 zawinion\u0105 (chyba \u017ce nie zosta\u0142y zachowane powy\u017csze wymogi wynikaj\u0105ce z kodeksu etyki, to znaczy pacjent nie wymaga\u0142 nag\u0142ej interwencji albo istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 wezwania pomocy przeszkolonego lekarza). Brak winy lekarza wy\u0142\u0105cza za\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 postawienia mu zarzutu z tytu\u0142u szkody. Wtedy zobowi\u0105zanym do naprawienia pacjentowi szkody (a w razie wynik\u0142ej z tej szkody \u015bmierci pacjenta \u2013 do \u015bwiadcze\u0144, o kt\u00f3rych mowa w art. 446 k. c., na rzecz wskazanych tam os\u00f3b) b\u0119dzie zak\u0142ad opieki zdrowotnej \u2013 z tytu\u0142u odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asny czyn.<\/p>\n
Niekiedy odpowiedzialno\u015b\u0107 tak\u0105 mo\u017ce ponie\u015b\u0107 tak\u017ce prze\u0142o\u017cony lekarza, np. ordynator oddzia\u0142u szpitalnego, kt\u00f3ry bezzasadnie odm\u00f3wi\u0142 mu mo\u017cliwo\u015bci odbycia wymaganych szkole\u0144 zawodowych.<\/p>\n
Rzeczpospolita<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wedle og\u00f3lnej zasady wyrz\u0105dzenie pacjentowi szkody przez lekarza (lub personel medyczny) rodzi odpowiedzialno\u015b\u0107 odszkodowawcz\u0105, je\u017celi sprawcy mo\u017cna zarzuci\u0107 win\u0119 (w wyj\u0105tkowych wypadkach wystarczy sama bezprawno\u015b\u0107, gdy pacjent poddawany jest przymusowi pa\u0144stwowemu, np. obowi\u0105zkowemu szczepieniu, kwarantannie). Pacjent poszkodowany wskutek uszkodzenia cia\u0142a lub wywo\u0142ania rozstroju zdrowia mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 zar\u00f3wno odszkodowania za szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105, jak i zado\u015b\u0107uczynienia za […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[12,13],"class_list":["post-717","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-odszkodowanie","tag-zadoscuczynienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=717"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":718,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/717\/revisions\/718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}