W praktyce nierzadko dochodzi do kontrowersji, czy cz\u0142onkowie rodziny zmar\u0142ego pracownika, kt\u00f3ry uleg\u0142 wypadkowi przy pracy, a nast\u0119pnie zmar\u0142 przed otrzymaniem jednorazowego odszkodowania, maj\u0105 prawo do tego odszkodowania czy te\u017c uprawnienie to wygasa r\u00f3wnocze\u015bnie ze \u015bmierci\u0105 uprawnionego.<\/p>\n
Uprawnienie nast\u0119pc\u00f3w prawnych<\/p>\n
W\u0105tpliwo\u015bci w tym zakresie wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim dlatego, \u017ce kwestia ta nie jest wprost uregulowania w ustawie z 30 pa\u017adziernika 2002 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym z tytu\u0142u wypadk\u00f3w przy pracy i chor\u00f3b zawodowych (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322).<\/p>\n
Dlatego te\u017c konieczne jest z mocy art. 58 tej ustawy si\u0119gni\u0119cie do przepis\u00f3w ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227).<\/p>\n
W my\u015bl za\u015b art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy w razie \u015bmierci osoby, kt\u00f3ra zg\u0142osi\u0142a wniosek o \u015bwiadczenia okre\u015blone w ustawie, \u015bwiadczenia nale\u017cne jej do dnia \u015bmierci wyp\u0142aca si\u0119 ma\u0142\u017conkowi i dzieciom, z kt\u00f3rymi prowadzi\u0142a wsp\u00f3lne gospodarstwo domowe.<\/p>\n
A w razie ich braku?<\/p>\n
Ma\u0142\u017conkowi i dzieciom, z kt\u00f3rymi osoba ta nie prowadzi\u0142a wsp\u00f3lnego gospodarstwa domowego, a gdyby ich nie by\u0142o \u2013 innym cz\u0142onkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na kt\u00f3rych utrzymaniu pozostawa\u0142a ta osoba.<\/p>\n
Przy czym osoby te maj\u0105 prawo do udzia\u0142u w dalszym prowadzeniu post\u0119powania o \u015bwiadczenia nieuko\u0144czonego wskutek \u015bmierci osoby, kt\u00f3ra o te \u015bwiadczenia wyst\u0105pi\u0142a.<\/p>\n
Art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczy wi\u0119c tylko takiej sytuacji, w kt\u00f3rej osoba uprawniona do uzyskania \u015bwiadczenia z ubezpieczenia spo\u0142ecznego przed swoj\u0105 \u015bmierci\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142a stosowny wniosek do organu rentowego, a do chwili \u015bmierci nie wydano jeszcze decyzji w sprawie tego \u015bwiadczenia b\u0105d\u017a te\u017c, gdy decyzja ta zosta\u0142a co prawda wydana, lecz \u015bwiadczenie nie zosta\u0142o jeszcze wyp\u0142acone.<\/p>\n
W\u00f3wczas wymienieni w tym przepisie nast\u0119pcy prawni zmar\u0142ego maj\u0105 prawo do udzia\u0142u w dalszej cz\u0119\u015bci post\u0119powania w sprawie przyznania \u015bwiadczenia, je\u017celi decyzja nie zosta\u0142a jeszcze wydana; je\u015bli za\u015b decyzj\u0119 tak\u0105 wydano, to ustalone w niej \u015bwiadczenie powinno by\u0107 im wyp\u0142acone za okres od dnia ustalonego w decyzji do dnia \u015bmierci ubezpieczonego.<\/p>\n
Przyk\u0142ad<\/p>\n
Adam Z. by\u0142 zatrudniony w sp\u00f3\u0142ce X jako mechanik. 2 maja 2009 r. uleg\u0142 wypadkowi przy pracy, w wyniku kt\u00f3rego z\u0142ama\u0142 nog\u0119. Sp\u00f3\u0142ka X przeprowadzi\u0142a post\u0119powanie powypadkowe i sporz\u0105dzi\u0142a protok\u00f3\u0142, a Adam Z z\u0142o\u017cy\u0142 wniosek do ZUS o przyznanie mu jednorazowego odszkodowania.<\/p>\n
Nast\u0119pnie zosta\u0142 zbadany przez lekarza orzecznika ZUS, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142 5 proc. d\u0142ugotrwa\u0142ego uszczerbku na zdrowiu. Po kilku dniach Adam Z. zmar\u0142 wskutek zawa\u0142u serca. Po jego \u015bmierci wdowa po nim wyst\u0105pi\u0142a o wyp\u0142acenie jej jednorazowego odszkodowania.<\/p>\n
ZUS wyda\u0142 decyzj\u0119, w kt\u00f3rej przyzna\u0142 jej kwot\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 5 proc. jednorazowego odszkodowania.<\/p>\n
Warto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce art. 136 ww. ustawy jest w stosunku do prawa spadkowego przepisem szczeg\u00f3lnym, a wi\u0119c wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania prawa spadkowego do jednorazowego odszkodowania z tytu\u0142u wypadku przy pracy.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce wymienione w nim osoby maj\u0105 prawo do \u015bwiadcze\u0144 z ubezpieczenia spo\u0142ecznego niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 spadkobiercami zmar\u0142ego czy te\u017c zostali np. wy\u0142\u0105czeni od dziedziczenia.<\/p>\n
S\u0105d Najwy\u017cszy w swoim dotychczasowym orzecznictwie podkre\u015bla\u0142, \u017ce je\u017celi uprawniony do \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych nie zg\u0142osi\u0142 wniosku o ich przyznanie, to cz\u0142onkowie rodziny pozosta\u0142ej po jego \u015bmierci nie mog\u0105 \u2013 bez wzgl\u0119du na przyczyn\u0119 braku takiego wniosku \u2013 domaga\u0107 si\u0119 wyp\u0142acenia im \u015bwiadcze\u0144 nale\u017cnych uprawnionemu (por. wyrok SN z 23 kwietnia 1997 r., II UKN 77\/97).<\/p>\n
Decyduje z\u0142o\u017cenie podania przez zmar\u0142ego<\/p>\n
Zatem je\u015bli zmar\u0142y nie wyst\u0105pi\u0142 z wnioskiem do ZUS o jednorazowe odszkodowanie, to jego nast\u0119pcy nie maj\u0105 podstaw do dochodzenia \u015bwiadczenia z ZUS. Gdy za\u015b z takim wnioskiem wyst\u0105pi\u0142, to s\u0105 do tego uprawnieni.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce decyduj\u0105ce znaczenie ma tu z\u0142o\u017cenie wniosku przez zmar\u0142ego, w sytuacji bowiem z\u0142o\u017cenia wniosku do organu rentowego tylko przez cz\u0142onk\u00f3w rodziny zmar\u0142ego dyspozycja art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie mo\u017ce mie\u0107 zastosowania.<\/p>\n
Przyk\u0142ad<\/p>\n
Jolanta J. cierpia\u0142a na chorob\u0119 zawodow\u0105 p\u0142uc. Otrzyma\u0142a decyzj\u0119 stwierdzaj\u0105c\u0105 chorob\u0119 zawodow\u0105 i mia\u0142a zamiar wyst\u0105pi\u0107 do ZUS o przyznanie jednorazowego odszkodowania z tytu\u0142u trwa\u0142ego uszczerbku na zdrowiu, jakiego dozna\u0142a wskutek choroby zawodowej.<\/p>\n
Uleg\u0142a jednak\u017ce wypadkowi samochodowemu i zmar\u0142a.<\/p>\n
Jej syn, z kt\u00f3rym wsp\u00f3lnie zamieszkiwa\u0142a, wyst\u0105pi\u0142 do ZUS o przyznanie mu jednorazowego odszkodowania nale\u017cnego zmar\u0142ej matce.<\/p>\n
Otrzyma\u0142 jednak decyzj\u0119 odmown\u0105. W\u00f3wczas wyst\u0105pi\u0142 do s\u0105du z odwo\u0142aniem od tej decyzji.<\/p>\n
S\u0105d je oddali\u0142, uznaj\u0105c, \u017ce decyzja ZUS by\u0142a s\u0142uszna, gdy\u017c Jolanta J. nie wyst\u0105pi\u0142a z wnioskiem o wyp\u0142at\u0119 jednorazowego odszkodowania i uprawnienie do tego \u015bwiadczenia wygas\u0142o z chwil\u0105 jej \u015bmierci.<\/p>\n
Ryszard Sadlik
\nAutor jest s\u0119dzi\u0105 w S\u0105dzie Okr\u0119gowym w Kielcach
\nRzeczpospolita<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Je\u015bli osoba, kt\u00f3ra uleg\u0142a wypadkowi przy pracy, umrze, osoby uprawnione mog\u0105 liczy\u0107 na to, \u017ce otrzymaj\u0105 rekompensat\u0119 za wypadek przy pracy zmar\u0142ego. Ale tylko pod pewnymi warunkami.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[12],"class_list":["post-737","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","tag-odszkodowanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=737"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":738,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737\/revisions\/738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}