Prasa poda\u0142a, \u017ce w przygotowaniu s\u0105 pozwy zbiorowe, jakie zamierzaj\u0105 wystosowa\u0107 rodziny ofiar zawalenia si\u0119 w 2006 roku hali wystawowej w Katowicach, w kt\u00f3rej szkod\u0119 ponios\u0142o ponad 200 os\u00f3b, a \u017cycie straci\u0142o wi\u0119cej ni\u017c 60 os\u00f3b. Nad podobnym pozwem zastanawiaj\u0105 si\u0119 pono\u0107 r\u00f3wnie\u017c rodziny ofiar katastrofy pod Smole\u0144skiem. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce takie doniesienia prasowe wynikaj\u0105 z braku uwa\u017cnej lektury ustawy z 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszcze\u0144 w post\u0119powaniu grupowym, wchodz\u0105cej w \u017cycie od 19 lipca 2010 r (DzU nr 7, poz. 44).<\/p>\n
Bariery<\/p>\n
Istotnie, na pierwszy rzut oka, jest to idealne rozwi\u0105zanie przede wszystkim dla os\u00f3b, kt\u00f3re dozna\u0142y rozstroju zdrowia czy uszczerbku na zdrowiu w zbiorowych wypadkach komunikacyjnych, katastrofach lotniczych czy na skutek zagro\u017cenia epidemiologicznego, b\u0105d\u017a rodzin zmar\u0142ych. Niestety, uzyskanie zado\u015b\u0107uczynienia, a jest to podstawowe \u017c\u0105danie, jakie ma zrekompensowa\u0107 doznan\u0105 krzywd\u0119 (szkod\u0119 niemaj\u0105tkow\u0105), nie mo\u017ce by\u0107 dochodzone w post\u0119powaniu regulowanym t\u0105 ustaw\u0105.<\/p>\n
Dlaczego? Ano dlatego, \u017ce w spos\u00f3b og\u00f3lny z zastosowania ustawy wy\u0142\u0105czono wszystkie sprawy o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych, zatem przede wszystkim roszczenia zwi\u0105zane z naruszeniem podstawowego dobra, jakim jest zdrowie, integralno\u015b\u0107 cielesna czy prawo do uzyskania \u015bwiadcze\u0144 medycznych na odpowiednim poziomie. W efekcie dwie grupy poszkodowanych wspomniane na pocz\u0105tku mog\u0142yby skorzysta\u0107 z dobrodziejstw ustawy o pozwach zbiorowych, ale tylko w zakresie dochodzenia odszkodowania za szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105, czyli np. domaga\u0107 si\u0119 pokrycia szkody wyrz\u0105dzonej w mieniu, r\u00f3wnowarto\u015bci utraconych przedmiot\u00f3w czy zniszczonych rzeczy.<\/p>\n
To niejedyna bariera, jaka w praktyce sprawi, \u017ce przepisy ustawy b\u0119d\u0105 w du\u017cej mierze martwe.<\/p>\n
Ustawa wprowadza obowi\u0105zek ujednolicenia wysoko\u015bci roszczenia ka\u017cdego cz\u0142onka grupy. Je\u015bli pami\u0119tamy, \u017ce mog\u0105 by\u0107 dochodzone wy\u0142\u0105cznie roszczenia o naprawienie szkody na mieniu, a zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego \u201eci\u0119\u017car udowodnienia faktu spoczywa na osobie, kt\u00f3ra z faktu tego wywodzi skutki prawne\u201d, to powstaje pewna sprzeczno\u015b\u0107: z jednej strony cz\u0142onkowie grupy nadal maj\u0105 obowi\u0105zek wykazania wysoko\u015bci szkody, a z drugiej ustawa wprowadza obowi\u0105zek u\u015brednienia roszcze\u0144, i to przy uwzgl\u0119dnieniu wsp\u00f3lnych okoliczno\u015bci sprawy. Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie to nastr\u0119cza\u0107 w praktyce sporo k\u0142opot\u00f3w.<\/p>\n
Op\u0142ata s\u0105dowa<\/p>\n
Wysoko\u015b\u0107 roszcze\u0144 ma z kolei wp\u0142yw na wysoko\u015b\u0107 op\u0142aty s\u0105dowej. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce op\u0142ata jest ustalona korzystnie, bo na ni\u017cszym poziomie, ni\u017c wynikaj\u0105ce z og\u00f3lnej regu\u0142y 5 proc. dochodzonego roszczenia.<\/p>\n
Istotnie, roszczenia dochodzone w ramach pozwu zbiorowego podlegaj\u0105 op\u0142acie 2 proc. warto\u015bci przedmiotu sporu (nie mniej ni\u017c 30 z\u0142, nie wi\u0119cej ni\u017c 100 tys. z\u0142), ale zwolennicy ustawy chyba zapominaj\u0105 o jednym istotnym aspekcie \u2013 nie stosuje si\u0119 tu przepis\u00f3w o pomocy prawnej z urz\u0119du ani przepis\u00f3w o zwolnieniu strony od koszt\u00f3w s\u0105dowych przez s\u0105d. W efekcie wszyscy poszkodowani b\u0119d\u0105 zobowi\u0105zani zap\u0142aci\u0107 op\u0142at\u0119 s\u0105dow\u0105, niezale\u017cnie od ich statusu materialnego. Wydaje si\u0119, \u017ce w znaczny spos\u00f3b prze\u0142o\u017cy si\u0119 to na funkcjonalno\u015b\u0107 ustawy, bo powszechnie wiadomo, \u017ce osoby poszkodowane na skutek czyn\u00f3w niedozwolonych, konsumenci i osoby, kt\u00f3re kieruj\u0105 roszczenia przeciwko producentowi z tytu\u0142u odpowiedzialno\u015bci za produkt, na og\u00f3\u0142 korzystaj\u0105 z instytucji zwolnienia od koszt\u00f3w s\u0105dowych. Dochodzenie tych roszcze\u0144, dla kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnie ustawa powsta\u0142a, czyli roszcze\u0144 o zado\u015b\u0107uczynienie, jest wi\u0119c w praktyce mo\u017cliwe \u2013 poruszaj\u0105c si\u0119 w obr\u0119bie kategorii spraw obj\u0119tych ustaw\u0105 \u2013 wy\u0142\u0105cznie w ramach roszcze\u0144 z tytu\u0142u odpowiedzialno\u015bci za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 przez produkt niebezpieczny (art. 449 ust. 1 kodeksu cywilnego). Potencjalni adresaci \u017c\u0105da\u0144 zwi\u0105zanych z t\u0105 kategori\u0105 spraw to przede wszystkim producenci farmaceutyczni oraz producenci wadliwych towar\u00f3w.<\/p>\n
Reprezentant grupy<\/p>\n
Ustawa wprowadza te\u017c instytucj\u0119 reprezentanta grupy \u2013 powoda. Jest nim osoba b\u0119d\u0105ca cz\u0142onkiem grupy, czyli kto\u015b, kto r\u00f3wnie\u017c dochodzi w tym post\u0119powaniu, na w\u0142asn\u0105 rzecz, jemu przypadaj\u0105cych \u015bwiadcze\u0144, albo powiatowy (miejski) rzecznik konsument\u00f3w w zakresie przys\u0142uguj\u0105cych mu uprawnie\u0144.<\/p>\n
I tu rodzi\u0107 si\u0119 mog\u0105 kolejne problemy. Na osob\u0119 reprezentanta musi zgodzi\u0107 si\u0119 ka\u017cdy cz\u0142onek grupy. Reprezentant jest stron\u0105 \u2013 powodem w znaczeniu procesowym. Oznacza to, \u017ce ci\u0105\u017cy na nim daleko id\u0105ca odpowiedzialno\u015b\u0107 za prowadzenie procesu. Oczywi\u015bcie jest wspierany przez profesjonalnego pe\u0142nomocnika, poniewa\u017c w tym post\u0119powaniu wyst\u0119puje przymus adwokacko-radcowski, nie mniej to on odpowiada wzgl\u0119dem grupy za dotrzymanie termin\u00f3w, za tre\u015b\u0107 zawartej umowy z pe\u0142nomocnikiem czy te\u017c na przyk\u0142ad za uregulowanie wzajemnych stosunk\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w grupy na wypadek wyst\u0105pienia poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b z grupy. Odpowiada r\u00f3wnie\u017c za uregulowanie wewn\u0119trzne rozlicze\u0144 mi\u0119dzy cz\u0142onkami grupy, a dotycz\u0105cych cho\u0107by kwestii kaucji, konsekwencji jej niewp\u0142acenia lub obowi\u0105zku uiszczenia koszt\u00f3w s\u0105dowych zwi\u0105zanych przyk\u0142adowo z og\u0142oszeniem prasowym.<\/p>\n
Zawi\u0142o\u015bci procedury zwi\u0105zane ze wst\u0119pn\u0105 selekcj\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 przyst\u0105pi\u0107 do grupy, jakiej dokonuje reprezentant, a potem ci\u0105\u017c\u0105ce na nim obowi\u0105zki przedstawienia s\u0105dowi wykazu os\u00f3b przyst\u0119puj\u0105cych, rodz\u0105 niebezpiecze\u0144stwo przedawnienia roszcze\u0144, je\u015bli reprezentant nie dzia\u0142a do\u015b\u0107 sprawnie.<\/p>\n
Ustawa reguluje zmian\u0119 reprezentanta grupy, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 dokona\u0107 na ka\u017cdym etapie post\u0119powania, na wniosek wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owy cz\u0142onk\u00f3w grupy. Milczy ju\u017c jednak na temat jego mo\u017cliwej rezygnacji. Kontrowersje budzi zatem w og\u00f3le dopuszczalno\u015b\u0107 ust\u0105pienia reprezentanta grupy z pe\u0142nionej funkcji.<\/p>\n
Ustawa nie wy\u0142\u0105cza mo\u017cliwo\u015bci ustalenia wynagrodzenia dla reprezentanta, ale bior\u0105c pod uwag\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107, jaka na nim ci\u0105\u017cy, oraz bardzo du\u017cy zakres obowi\u0105zk\u00f3w, istotne w\u0105tpliwo\u015bci budzi, czy i za jak wysokie wynagrodzenie dana osoba, cz\u0142onek grupy, zdecyduje si\u0119 pe\u0142ni\u0107 t\u0119 funkcj\u0119.<\/p>\n
Inne problemy<\/p>\n
Nast\u0119pna problematyczna kwestia: na \u017c\u0105danie pozwanego s\u0105d mo\u017ce zobowi\u0105za\u0107 powoda do z\u0142o\u017cenia kaucji nie wy\u017cszej ni\u017c 20 proc. warto\u015bci przedmiotu sporu, na zabezpieczenie koszt\u00f3w procesu. Wydaje si\u0119, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 wykorzystane jako instrument finansowy, kt\u00f3rego skutkiem b\u0119dzie faktyczne zamkni\u0119cie drogi s\u0105dowej.<\/p>\n
Ciekawym, nowatorskim rozwi\u0105zaniem jest regulacja art. 5 ustawy stwierdzaj\u0105ca, \u017ce umowa okre\u015blaj\u0105ca wynagrodzenie pe\u0142nomocnika procesowego mo\u017ce okre\u015bla\u0107 wynagrodzenie w stosunku do kwoty zas\u0105dzonej na rzecz powoda, nie wi\u0119cej ni\u017c 20 proc. tej kwoty. Nie jest to przepis szczeg\u00f3lny w stosunku do og\u00f3lnych zasad reguluj\u0105cych zwrot koszt\u00f3w procesu i ich wysoko\u015b\u0107, z drugiej strony niew\u0105tpliwie stanowi nieuprawnion\u0105 pr\u00f3b\u0119 ingerencji w stosunki cywilnoprawne mi\u0119dzy pe\u0142nomocnikiem a cz\u0142onkami grupy czy reprezentantem. Podkre\u015blenia wymaga jednak, \u017ce poniewa\u017c nie jest to jedyny mo\u017cliwy model wynagradzania, to regulacja ta ma wymiar g\u0142\u00f3wnie intencyjny. Z pewno\u015bci\u0105 natomiast nie spowoduje, \u017ce s\u0105d, zas\u0105dzaj\u0105c nale\u017cno\u015b\u0107 dla cz\u0142onk\u00f3w grupy, b\u0119dzie j\u0105 powi\u0119ksza\u0142 o um\u00f3wiony procent wynagrodzenia pe\u0142nomocnika.<\/p>\n
Czy zasygnalizowane tu obawy potwierdzi praktyka? Pozostaje odczeka\u0107 kilkana\u015bcie miesi\u0119cy (z pewno\u015bci\u0105 nie kr\u00f3cej, bo procedura jest do\u015b\u0107 skomplikowana i czasoch\u0142onna), ale ju\u017c dzi\u015b mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w dw\u00f3ch sprawach wspomnianych na wst\u0119pie, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka jak najbardziej kwalifikowa\u0142yby si\u0119, aby zosta\u0142y rozpoznane przez s\u0105d w trybie nowej ustawy, do wytoczenia pozw\u00f3w zbiorowych doj\u015b\u0107 nie mo\u017ce, bo na przeszkodzie stoj\u0105 wzgl\u0119dy formalne.
\nRzeczpospolita<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dlaczego ustawa o dochodzeniu roszcze\u0144 w post\u0119powaniu grupowym mo\u017ce nie spe\u0142ni\u0107 oczekiwa\u0144 \u2013 pisze radca prawny, wsp\u00f3lnik w kancelarii Budzowska Fiutowski i Partnerzy. Radcowie Prawni<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-892","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=892"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/892\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":893,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/892\/revisions\/893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.odszkodowania.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}