Sąd Apelacyjny w Rzeszowie utrzymał wyrok dotyczący ataku nożem w Jarosławiu, w wyniku którego pokrzywdzony doznał obrażeń powodujących ciężki uszczerbek na zdrowiu i realnie zagrażających jego życiu. Sprawca został prawomocnie skazany na cztery lata pozbawienia wolności, a sąd utrzymał także obowiązek zapłaty 15 tys. zł nawiązki na rzecz poszkodowanego.
Sprawa jest ważna z punktu widzenia prawa odszkodowawczego przede wszystkim dlatego, że pokazuje różnicę pomiędzy świadczeniem orzeczonym przez sąd karny a pełną wartością szkody osobowej.
15 tys. zł nie musi oznaczać pełnej wyceny krzywdy
Nawiązka orzeczona w procesie karnym ma charakter kompensacyjny, ale jej wysokość nie powinna być automatycznie utożsamiana z pełnym zadośćuczynieniem, jakie należałoby się poszkodowanemu na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Jeżeli obrażenia doprowadziły do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, rzeczywisty zakres krzywdy może być znacznie większy. Znaczenie mają m.in. intensywność bólu, przebieg leczenia, liczba zabiegów, trwałość następstw, wpływ urazu na codzienne funkcjonowanie i życie zawodowe oraz rokowania na przyszłość.
Sama kwota 15 tys. zł zasądzona w procesie karnym nie przesądza więc, że wszystkie następstwa zdarzenia zostały w pełni skompensowane.
Możliwe są dalsze roszczenia cywilne
Jeżeli szkoda nie została naprawiona w całości, poszkodowany może rozważać dalsze roszczenia na drodze cywilnej. W grę może wchodzić przede wszystkim zadośćuczynienie za krzywdę, ale w zależności od następstw również zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji, kosztów opieki osób trzecich, utraconych dochodów czy renta.
Każda z tych kategorii pełni inną funkcję. Nawiązka zasądzona w procesie karnym może być następnie uwzględniona przy cywilnym rozliczeniu, aby nie doszło do podwójnej kompensacji tego samego uszczerbku.
Nie oznacza to jednak, że samo jej orzeczenie blokuje możliwość dochodzenia całej pozostałej szkody.
Prawomocny wyrok karny może ułatwić późniejszy proces cywilny
Duże znaczenie ma również fakt, że rozstrzygnięcie jest już prawomocne. W późniejszym procesie cywilnym ustalenia prawomocnego wyroku skazującego dotyczące popełnienia przestępstwa mają istotne znaczenie i wiążą sąd cywilny w zakresie przewidzianym przez art. 11 Kodeksu postępowania cywilnego.
Poszkodowany nie musi więc od początku udowadniać, że sprawca popełnił przestępstwo, za które został prawomocnie skazany. Proces może skoncentrować się przede wszystkim na ustaleniu pełnego zakresu szkody i odpowiedniej wysokości świadczeń.
Ciężki uszczerbek wymaga kompleksowej analizy następstw
Przy poważnych obrażeniach błąd polegałby na ograniczeniu sprawy wyłącznie do jednej kwoty orzeczonej przez sąd karny. Konieczna jest pełna analiza dokumentacji medycznej, dalszego leczenia, ograniczeń funkcjonalnych, zdolności do pracy oraz przyszłych potrzeb.
Jeżeli przykładowo poszkodowany wymaga dalszej rehabilitacji, ma ograniczoną możliwość zarobkowania albo potrzebuje pomocy innych osób, są to samodzielne elementy szkody, które mogą uzasadniać kolejne roszczenia.
Nawiązka jest początkiem rozliczenia, nie zawsze jego końcem
Prawomocne 15 tys. zł nawiązki ma realną wartość dla osoby pokrzywdzonej, ale przy ciężkim uszczerbku na zdrowiu nie powinno być automatycznie traktowane jako końcowe i pełne rozliczenie.
Najważniejsze jest ustalenie, jaka część krzywdy i szkody została już skompensowana oraz jakie następstwa nadal pozostają niezaspokojone. Dopiero na tej podstawie można prawidłowo określić zakres ewentualnych dalszych roszczeń cywilnych.