Odszkodowanie zasądzone za utracone korzyści może być opodatkowane inaczej niż przychód, który miało ekonomicznie zastępować. Takie stanowisko zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 10 września 2026 r., nr 0115-KDIT1.4011.519.2026.2.JG.
Sprawa dotyczyła odszkodowania zasądzonego prawomocnym wyrokiem przeciwko deweloperowi. Poszkodowana otrzymała m.in. świadczenie odpowiadające przychodom z najmu, których nie mogła uzyskać wskutek zdarzenia powodującego szkodę, oraz ponad 28 tys. zł odsetek. KIS uznał, że odszkodowanie odpowiadające utraconym korzyściom nie korzysta ze zwolnienia podatkowego i powinno zostać opodatkowane według skali podatkowej.
Utracone korzyści są traktowane inaczej niż szkoda rzeczywista
W prawie odszkodowawczym klasycznie rozróżnia się dwie postacie szkody majątkowej. Pierwsza to rzeczywista strata, czyli damnum emergens. Druga to utracone korzyści, czyli lucrum cessans – dochody lub inne korzyści, które poszkodowany z dużym prawdopodobieństwem osiągnąłby, gdyby szkody mu nie wyrządzono.
W analizowanej sprawie odszkodowanie miało zastąpić przychody z najmu, których podatniczka nie uzyskała. KIS uznał, że do takiego świadczenia zastosowanie ma ustawowe wyłączenie ze zwolnienia podatkowego dotyczące właśnie korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono.
Odszkodowanie nie będzie opodatkowane tak samo jak hipotetyczny najem
To najbardziej interesujący element interpretacji. Podatniczka argumentowała, że skoro odszkodowanie zastępuje przychód z najmu, powinno zostać opodatkowane tak jak ten właśnie przychód, czyli ryczałtem według stawki właściwej dla najmu.
KIS tego stanowiska nie zaakceptował. Zdaniem organu podatkowego otrzymane pieniądze nie są przychodem z najmu, ponieważ nie zostały uzyskane w wyniku faktycznego oddania nieruchomości do używania. Stanowią przychód z innych źródeł, który należy rozliczyć według skali podatkowej.
To może istotnie zmieniać rzeczywistą wartość odszkodowania
Z punktu widzenia osoby poszkodowanej różnica może być bardzo duża. Jeżeli odszkodowanie ma odpowiadać utraconemu dochodowi, ale jego opodatkowanie jest mniej korzystne niż opodatkowanie dochodu, którego poszkodowany nie osiągnął, kwota pozostająca po zapłaceniu podatku może być wyraźnie niższa od ekonomicznej wartości utraconej korzyści.
Powstaje więc istotny praktyczny problem: nominalna kwota zasądzona przez sąd nie zawsze odpowiada kwocie, która ostatecznie pozostaje u poszkodowanego.
Przy dużych roszczeniach o utracone zyski różnica podatkowa może sięgać dziesiątek albo setek tysięcy złotych.
Odsetki również podlegają opodatkowaniu
KIS uznał także, że otrzymane odsetki stanowią opodatkowany przychód. W analizowanej sprawie chodziło o ponad 28 tys. zł. Ma to szczególne znaczenie w długotrwałych procesach odszkodowawczych, w których odsetki naliczane przez kilka lat mogą stanowić znaczną część całej wypłaty. Przy ocenie ekonomicznego wyniku procesu trzeba więc analizować oddzielnie świadczenie główne i odsetki.
Zwrot kosztów procesu nie musi być przychodem
Inaczej potraktowano środki odpowiadające poniesionym kosztom postępowania. Jeżeli otrzymana kwota stanowi jedynie zwrot rzeczywiście poniesionych wydatków i nie prowadzi do wzbogacenia podatnika, nie powstaje przychód w sensie ekonomicznym. Znaczenie ma jednak relacja pomiędzy faktycznie poniesionym kosztem a kwotą otrzymanego zwrotu.
Podatek warto uwzględniać już przy wyliczaniu roszczenia
Interpretacja jest szczególnie interesująca dla spraw, w których dochodzone są utracone dochody przedsiębiorcy, czynsze z najmu, wynagrodzenie albo inne przyszłe korzyści. Przy przygotowywaniu roszczenia warto więc analizować nie tylko wysokość szkody brutto, lecz również potencjalne konsekwencje podatkowe późniejszej wypłaty. Może się bowiem okazać, że zasądzenie dokładnie takiej kwoty, jaką poszkodowany utracił przed opodatkowaniem, nie doprowadzi po zapłaceniu PIT do pełnego ekonomicznego wyrównania straty.
Interpretacja nie jest ogólnym wyrokiem dla wszystkich podatników
Trzeba pamiętać, że interpretacja indywidualna chroni przede wszystkim osobę, która o nią wystąpiła. Nie jest źródłem prawa ani orzeczeniem wiążącym wszystkie sądy czy innych podatników. Pokazuje jednak aktualny sposób interpretowania przez fiskusa przepisów dotyczących odszkodowań za utracone korzyści. Dla pełnomocników prowadzących sprawy o lucrum cessans to ważny sygnał, aby skutki podatkowe analizować jeszcze przed ostatecznym sformułowaniem roszczenia i zawarciem ewentualnej ugody.
Źródło: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, interpretacja indywidualna z 10 września 2026 r., nr 0115-KDIT1.4011.519.2026.2.JG.