PKP Cargo wraca do jednego z największych obecnie procesów odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa. 9 września 2026 r. zarządca masy sanacyjnej spółki złożył do Sądu Okręgowego w Warszawie wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania prowadzonego pod sygnaturą IV C 1433/25.
Wartość dochodzonego roszczenia wynosi aż 1 522 424 000 zł. Pozwanymi są Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Rady Ministrów oraz Ministra Aktywów Państwowych. PKP Cargo wiąże powstanie szkody z realizacją tzw. decyzji węglowej z 2022 r. oraz brakiem zawarcia umowy, która miała regulować finansowanie wykonania tego zadania.
Ponad 1,5 mld zł roszczenia za skutki decyzji państwa
Spór ma swoje źródło w działaniach podejmowanych podczas kryzysu energetycznego w 2022 r. PKP Cargo zostało zaangażowane w transport węgla sprowadzanego do Polski w ramach działań mających zabezpieczyć dostępność surowca.
Spółka twierdzi, że wykonanie powierzonych jej zadań odbyło się kosztem normalnej działalności gospodarczej. W efekcie miała utracić część klientów, kontraktów i możliwości uzyskiwania przychodów, które osiągnęłaby, gdyby nie została zaangażowana w realizację decyzji węglowej.
W procesie konieczne będzie więc nie tylko ustalenie podstawy odpowiedzialności państwa, ale również wykazanie rzeczywistego rozmiaru ekonomicznych następstw tych działań.
Najtrudniejsze może być wykazanie utraconych korzyści
Roszczenia przedsiębiorców o utracone korzyści należą do szczególnie skomplikowanych dowodowo. Nie wystarczy bowiem wykazać, że po określonym zdarzeniu sytuacja finansowa firmy uległa pogorszeniu.
Trzeba z odpowiednio wysokim prawdopodobieństwem odtworzyć alternatywny scenariusz gospodarczy: jak wyglądałyby przychody, koszty, portfel klientów i wynik przedsiębiorstwa, gdyby zdarzenie powodujące szkodę nie nastąpiło.
W sprawie o wartości ponad 1,5 mld zł prawdopodobnie konieczna będzie więc bardzo rozbudowana analiza ekonomiczna obejmująca m.in. utracone kontrakty, możliwe przychody z działalności, koszty realizacji dodatkowych zadań oraz długoterminowy wpływ zmian na pozycję rynkową spółki.
Spadek przychodów nie jest jeszcze automatycznie szkodą
W sprawach dotyczących lucrum cessans szczególnie ważne jest oddzielenie skutków wynikających bezpośrednio z działania pozwanego od innych czynników gospodarczych.
Jeżeli przedsiębiorstwo w tym samym czasie doświadczało zmian koniunktury, wzrostu kosztów, spadku popytu czy problemów organizacyjnych, wszystkie te elementy muszą zostać uwzględnione przy rekonstrukcji hipotetycznej sytuacji majątkowej.
Sąd będzie musiał zatem odpowiedzieć nie tylko na pytanie, czy decyzja państwa była dla PKP Cargo niekorzystna, lecz także jaka część późniejszego uszczerbku pozostawała z nią w adekwatnym związku przyczynowym.
Proces i rozmowy ugodowe mogą toczyć się równolegle
Wniosek o podjęcie zawieszonego procesu nie oznacza końca możliwości ugodowego rozwiązania sprawy. PKP Cargo podkreśla, że kontynuowanie postępowania sądowego nie wyklucza dalszych rozmów dotyczących ewentualnego porozumienia.
Ma to szczególne znaczenie przy sporze o tak ogromnej wartości. Ugoda mogłaby ograniczyć zarówno ryzyko procesowe, jak i wieloletnie koszty związane z prowadzeniem skomplikowanego postępowania dowodowego.
Jednocześnie samo wznowienie procesu zabezpiecza możliwość dalszego dochodzenia pełnej kwoty, jeżeli strony nie osiągną porozumienia.
Jedna z najważniejszych obecnie spraw o odpowiedzialność odszkodowawczą państwa
Proces PKP Cargo będzie interesujący znacznie szerzej niż tylko z perspektywy samej spółki. Może pokazać, jak sądy podchodzą do wielkich roszczeń przedsiębiorstw związanych z wykonywaniem zadań nakładanych przez państwo oraz w jaki sposób wyceniane są wieloletnie gospodarcze skutki takich decyzji.
Na obecnym etapie nie można oczywiście przesądzać ani odpowiedzialności Skarbu Państwa, ani wysokości szkody. Kwota 1,522 mld zł jest wartością dochodzonego roszczenia, która dopiero będzie musiała zostać wykazana w postępowaniu.