Pełne wejście w życie Krajowego Systemu e-Faktur będzie miało znaczenie również dla likwidacji szkód komunikacyjnych. Szczególnie ważny jest model bezgotówkowy, w którym samochód naprawia warsztat, fakturę wystawia na właściciela pojazdu, ale pieniądze za naprawę przekazuje bezpośrednio zakład ubezpieczeń.
W aktualnych wyjaśnieniach dotyczących zasad KSeF wskazano, że w takim przypadku ubezpieczyciel nie będzie zobowiązany do podawania numeru KSeF faktury w komunikacie płatniczym, jeżeli sam nie jest nabywcą wskazanym na fakturze. Przelew realizuje bowiem jako wykonanie zobowiązania odszkodowawczego, a nie jako zapłatę za własny zakup usługi naprawy.
To techniczna kwestia, ale dla rynku likwidacji szkód ma bardzo praktyczne znaczenie.
Warsztat naprawia auto poszkodowanego, a nie samochód ubezpieczyciela
W typowej szkodzie z OC właścicielem uszkodzonego samochodu pozostaje poszkodowany. To on zleca albo akceptuje naprawę i to na niego wystawiana jest faktura.
Ubezpieczyciel ma natomiast obowiązek naprawienia szkody. Jeżeli strony przyjmą wariant bezgotówkowy, zakład ubezpieczeń może przekazać należne świadczenie bezpośrednio do warsztatu. Ekonomicznie wygląda to podobnie do klasycznej płatności za fakturę, ale prawnie sytuacja jest inna. Ubezpieczyciel nie kupuje usługi naprawczej dla siebie, lecz wykonuje ciążące na nim zobowiązanie odszkodowawcze. Ta różnica ma znaczenie właśnie na gruncie KSeF.
Brak numeru KSeF w przelewie nie oznacza problemu z samą fakturą
Faktura za naprawę nadal może oczywiście funkcjonować w Krajowym Systemie e-Faktur zgodnie z zasadami dotyczącymi jej wystawienia. Chodzi natomiast o dodatkowy obowiązek związany z identyfikacją płatności. Jeżeli płatnikiem jest podmiot inny niż nabywca wskazany na fakturze i przelew realizuje z własnego zobowiązania, nie zawsze będzie zobowiązany do powiązania przelewu z numerem KSeF. Właśnie taka sytuacja występuje przy bezgotówkowej likwidacji szkody.
Dzięki temu ubezpieczyciele nie będą musieli technicznie przekształcać każdej wypłaty odszkodowania do warsztatu w typową płatność za zakupioną przez siebie usługę.
To ważne dla tysięcy napraw wykonywanych bezgotówkowo
Bezgotówkowa likwidacja szkód jest jednym z podstawowych modeli napraw komunikacyjnych. Poszkodowany pozostawia samochód w warsztacie, a zakład naprawczy rozlicza się bezpośrednio z ubezpieczycielem.
Przy masowej skali rynku każde dodatkowe wymaganie systemowe mogłoby generować tysiące błędów i opóźnień. Gdyby ubezpieczyciel każdorazowo musiał posiadać numer KSeF faktury wystawionej na osobę trzecią i wprowadzać go do systemu płatniczego, proces likwidacji szkód stałby się bardziej skomplikowany.
Przyjęta wykładnia pozwala tego uniknąć.
KSeF nie zmienia jednak zasad odpowiedzialności odszkodowawczej
Techniczna zmiana dotycząca faktur nie wpływa na podstawowe zasady ustalania należnego odszkodowania.
Ubezpieczyciel nadal może badać, czy koszt naprawy jest ekonomicznie uzasadniony, jakie części powinny zostać zastosowane, czy stawka roboczogodziny odpowiada rynkowi oraz czy zakres prac pozostaje w związku ze szkodą. Podobnie warsztat i poszkodowany nadal mogą kwestionować zaniżony kosztorys lub odmowę zapłaty części faktury. KSeF zmienia przede wszystkim sposób dokumentowania i obiegu faktur, a nie materialne zasady odpowiedzialności za szkodę.
Faktura nadal nie jest jedynym sposobem ustalenia wysokości szkody
W sporach komunikacyjnych warto przy tym pamiętać o jeszcze jednej rzeczy. Samo istnienie faktury nie zawsze przesądza o wysokości odszkodowania, ale również brak faktury nie oznacza automatycznie braku szkody.
W zależności od rodzaju roszczenia wysokość kosztów naprawy może być ustalana także na podstawie opinii rzeczoznawców, kalkulacji warsztatowych i innych dowodów. KSeF porządkuje obrót dokumentami podatkowymi, ale nie powinien być traktowany jako narzędzie ograniczające cywilnoprawne zasady naprawienia szkody.
Dla warsztatów najważniejsza będzie prawidłowa identyfikacja stron
Po wejściu nowych zasad szczególnego znaczenia nabierze poprawne ustalenie, kto jest nabywcą usługi, kto odbiorcą faktury, a kto jedynie podmiotem przekazującym środki. W klasycznej naprawie po wypadku nie należy automatycznie wpisywać ubezpieczyciela jako nabywcy tylko dlatego, że to on ostatecznie finansuje naprawę. Podmiotem zobowiązanym z faktury i podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody mogą być dwie różne osoby.
Zmiana powinna ułatwić zachowanie obecnego modelu likwidacji szkód
Najważniejszy praktyczny wniosek jest taki, że KSeF nie powinien zablokować powszechnie stosowanego systemu bezgotówkowych napraw. Ubezpieczyciel będzie mógł nadal przekazywać świadczenie bezpośrednio warsztatowi, mimo że faktura została wystawiona na poszkodowanego, a brak obowiązku podawania numeru KSeF przy takim przelewie powinien ograniczyć dodatkową biurokrację. Dla klientów oznacza to, że od strony technicznej model „oddaję samochód do warsztatu i nie wykładam pieniędzy na naprawę” powinien pozostać możliwy również po pełnym uruchomieniu KSeF.
Źródło: aktualne wyjaśnienia dotyczące stosowania KSeF od 2027 r. w przypadku wypłat odszkodowań dokonywanych przez zakłady ubezpieczeń bezpośrednio na rachunek warsztatu.