Właścicielka samochodu wykupiła autocasco w droższym wariancie serwisowym, jednak po wypadku ubezpieczyciel nie rozliczył szkody według zasad odpowiadających temu wariantowi. Powodem był brak przedstawienia faktur lub rachunków dokumentujących rzeczywistą naprawę pojazdu. W efekcie zakład ubezpieczeń zastosował znacznie mniej korzystny sposób kalkulacji, przewidujący m.in. istotne potrącenia wartości części.
Spór zakończył się prawomocnie na korzyść ubezpieczonej. Sąd Okręgowy w Ostrołęce uznał kwestionowane postanowienia OWU za niedozwolone, a Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację ubezpieczyciela. Ostatecznie właścicielce pojazdu przyznano 126 524,10 zł dodatkowego odszkodowania.
Droższy wariant serwisowy, ale świadczenie jak w tańszym wariancie
Samochód był ubezpieczony na sumę blisko 462 tys. zł. Po szkodzie ubezpieczyciel wypłacił około 144,6 tys. zł, jednak w kosztorysie zastosował zasady właściwe dla mniej korzystnego sposobu rozliczenia. Z OWU wynikało, że pełne rozliczenie według wariantu serwisowego uzależnione było od przedstawienia faktur lub rachunków za naprawę.
Bez tych dokumentów ubezpieczyciel mógł stosować m.in. potrącenia sięgające od 30 do nawet 60 proc. wartości części oryginalnych. W praktyce oznaczało to więc, że klient płacił składkę za droższy wariant, ale jeśli nie sfinansował wcześniej naprawy z własnych środków i nie przedstawił faktur, jego odszkodowanie mogło zostać ustalone według zasad zbliżonych do wariantu znacznie tańszego.
Sąd zakwestionował przede wszystkim brak przejrzystości OWU
Istotą sprawy nie było stwierdzenie, że ubezpieczyciel nigdy nie może uzależniać określonego sposobu rozliczenia od przedstawienia faktur. Sąd skoncentrował się na tym, czy postanowienia OWU były dla konsumenta sformułowane jasno, jednoznacznie i w sposób pozwalający przewidzieć finansowe konsekwencje wyboru konkretnego wariantu.
W ocenie sądu mechanizm przechodzenia z wariantu serwisowego do znacznie mniej korzystnego sposobu kalkulacji był nietransparentny. Ubezpieczyciel nie wykazał również, aby sporne postanowienia zostały z klientką indywidualnie uzgodnione.
To szczególnie istotne w ubezpieczeniach dobrowolnych. Zakład ubezpieczeń ma dużą swobodę w kształtowaniu zakresu AC, ale nie oznacza to dowolności w konstruowaniu OWU. Konsument musi mieć możliwość realnego zrozumienia, za co płaci wyższą składkę i jakie warunki musi spełnić, aby otrzymać świadczenie odpowiadające wybranemu wariantowi.
Brak faktury nie zawsze musi oznaczać prawo do radykalnego obniżenia odszkodowania
W praktyce likwidacji szkód z AC często pojawia się sytuacja, w której właściciel pojazdu nie chce albo nie może najpierw wyłożyć kilkudziesięciu czy kilkuset tysięcy złotych na naprawę, aby dopiero później odzyskać pieniądze od ubezpieczyciela.
Jeżeli warunki umowy przewidują w takim przypadku istotne obniżenie wartości części albo zmianę sposobu kalkulacji, trzeba dokładnie sprawdzić, czy taki mechanizm został opisany dostatecznie jasno i czy nie prowadzi do rażącego zachwiania równowagi między stronami.
Nie można więc przyjmować automatycznie, że brak faktury zawsze daje ubezpieczycielowi pełne prawo do zastosowania najbardziej niekorzystnej kalkulacji.
Przy sporze z AC trzeba czytać nie tylko kosztorys, ale całe OWU
Ta sprawa dobrze pokazuje, że w sporze o wysokość odszkodowania z autocasco nie wystarczy porównać cen części i robocizny. Często równie ważne jest ustalenie, czy zastosowany przez ubezpieczyciela sposób rozliczenia rzeczywiście wynika z umowy oraz czy samo postanowienie umowne jest skuteczne wobec konsumenta.
Warto sprawdzić przede wszystkim, jaki wariant został wykupiony, jakie zasady kalkulacji przypisano do tego wariantu, kiedy ubezpieczyciel może stosować potrącenia oraz czy różnice pomiędzy wariantami zostały klientowi przedstawione w sposób zrozumiały.
W tej sprawie analiza samych postanowień OWU doprowadziła do dopłaty przekraczającej 126 tys. zł.